Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 czerwca 1999 r. Starosta Powiatowy w Cz. udzielił Barbarze i Janowi R. pozwolenia na użytkowanie wybudowanego zbiornika na nieczystości ciekłe składającego się z dwóch komór o średnicy 100 cm przykrytych pokrywami betonowymi w których zamontowane zostały odpowietrzniki blaszane, o łącznej pojemności 3 m3 przy ulicy L. 39 w C.-S.
W motywach decyzji organ I instancji wskazał; że Barbara i Jan R. zobowiązani zostali do przedłożenia projektu powykonawczego zbiornika oraz opinii o jego stanie technicznym. Obowiązek ten wykonali a dokonane w dniu 8 czerwca 1999 r. oględziny pozwoliły na stwierdzenie, że spełnia ów zbiornik wymagania techniczne. Nadto odległość od działki sąsiedniej wynosi 2,20 m co również zgodne jest z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ administracji powołał art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz par. 36 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył właściciel działki sąsiedniej Bogdan S. Podniósł on, że przedmiotowy zbiornik wbrew temu co powołuje się w decyzji Starosty Powiatowego - jest usytuowany w odległości mniejszej od działki sąsiedniej aniżeli wymagana w myśl powołanego wyżej rozporządzenia. Niezależnie od tego nie spełnia on wymagań technicznych - nie był konserwowany od 18 lat i nie jest szczelny.
Decyzją z dnia 20 lipca 1999 r. Wojewoda Ś. po rozpoznaniu odwołania Bogdana S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując również art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. organ odwoławczy wskazał iż Barbara i Jan R. wywiązali się z obowiązku przedłożenia projektu powykonawczego zbiornika wraz z orzeczeniem o jego stanie technicznym oraz wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia zbiornika do stanu zgodnego z prawem. W szczególności oględziny zbiornika wykazały, że spełnia on wymagania techniczne. Nadto jest on usytuowany w odległości nie naruszającej zapisu par. 36 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. aktu wyżej już powoływanego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogdan S. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego.
Skarżący zarzucił, podobnie jak czynił to w toku postępowania administracyjnego, że przedmiotowy zbiornik usytuowany jest w odległości mniejszej od jego działki niż dopuszczalna w myśl obowiązujących przepisów. Poza tym zbiornik ten przecieka i zanieczyszcza sąsiednią działkę. In extenso z treści skargi wynika, że Bogumił S. nie wyraża zgody na lokalizację tego obiektu w tym miejscu w którym on się znajduje i żąda jego przeniesienia w inne miejsce.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Jak wskazał inwestor wywiązał się z obowiązku przedłożenia projektu powykonawczego a zbiornik jest zdatny do użytku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi bowiem do wniosku, że nie odpowiada ona obowiązującemu prawu - kontroli tej Sąd dokonuje w trybie art. 21 ustawy o NSA.
Postępowanie administracyjne dotyczyło zbiornika na nieczystości ciekłe wybudowanego w 1980 r. bez pozwolenia na budowę. Organy administracji publicznej - w obu instancjach powołały art. 42 również z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Jest to słuszne, że odwołują się do poprzedniego prawa budowlanego gdyż zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ przepisu art. 48 tego prawa nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zbiornik, o który chodzi został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., a inwestor niezgodnie z wymaganiami obowiązującego w 1980 r. Prawa budowlanego z 1974 r. nie dysponował pozwoleniem na budowę /art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane/.
Trafna jest więc sama zasada - odwołania się do poprzednio obowiązujących przepisów. Nie może natomiast zyskać aprobaty zastosowanie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., które należy uznać za przedwczesne. Przepis ten regulował kwestie, ogólne rzecz ujmując, użytkowania obiektu budowlanego i uzyskania stosownego pozwolenia w tym przedmiocie.
Natomiast art. 37 stanowił o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego bądź jego części wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy.
W odniesieniu do tych przepisów ugruntowanych jest w orzecznictwie jak i w doktrynie pogląd, że w razie wzniesienia obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności ustalić czy nie zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki, a dopiero po wykluczeniu przesłanek nakazujących rozbiórkę powinien rozważać możliwość legalizacji.
/L. Bar, E. Radziszewski "Kodeks budowlany. Komentarz" Wyd. Prawnicze W-wa 1999 str. 200 oraz orzeczenia NSA II SA/Ka 984/97 - wyrok z dnia 23 listopada 1999 r. nie publ., II SA/Ka 2133/97 - wyrok z dnia 30 września 1999 r. nie publ./.
W orzecznictwie nadto podkreśla się związany charakter rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 37 Prawa budowlanego i eksponuje, że uznanie organu rozstrzygającego w kwestii nakazu rozbiórki jest wyłączone /NSA w wyroku z dnia 10 marca 1994 r. SA/Ka 557/93 - Wokanda 1994 nr 8 str. 39/.
Rozważań takich organ w ogóle nie poczynił. Prowadził postępowanie w kierunku legalizacji samowoli budowlanej bez odniesienia się do naprowadzonej powyżej kwestii.
Zastosowanie w obu decyzjach art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. bez rozważenia czy nie zachodzą okoliczności skutkujące zastosowaniem art. 37 ust. 1 tej ustawy było naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy nie można pomimo również jaskrawej sprzeczności pomiędzy tym co zdaje się przyjmować organ odwoławczy a tym co podnosi m.in. w skardze Bogumił S. Organ ten stwierdził wykonanie określonych zabezpieczeń zbiornika, ale nie ustalił czy nadal występuje negatywny wpływ tegoż na otoczenie. Zważywszy na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., takie ustalenia byłyby konieczne. Jak się wydaje organ przyjmuje, że takiego oddziaływania nie ma, ale bez - jak wskazano - ustaleń w tym przedmiocie. Chodzi tu o zachowanie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia i co najmniej w części ustalenia w tej kwestii powinny być dokonane z udziałem biegłego.
Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu /art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r./ Gdyby okazało się, że nie zachodzą okoliczności opisane w hipotezie art. 37 ust. 1 pkt 2 przytaczanej tu ustawy to wówczas dopiero czynności organu administracji mogą zmierzać w kierunku stosowania art. 40 bądź 42, jak w tym przypadku, dawnego prawa budowlanego. Zważyć także należy, że, naruszenie przez samowolną inwestycje warunków technicznych jest uważane za niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia /NSA w wyroku z 26 maja 1981 r., SA 790/81 - OSPiKA 1982 z. 7 poz. 108 z glosą /.
Dodać do powyższych uwag należy, że w związku z zasadą wyrażoną w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. rozważania dotyczące zachowania wymaganych odległości powinny być prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dacie realizacji inwestycji, a nie rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zapis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. oznacza stosowanie in extenso regulacji prawnej obowiązującej w chwili wybudowania przedmiotowego zbiornika. Nie zezwala natomiast na stosowanie różnych przepisów - ówczesnych i obowiązujących w dacie orzekania przez organ administracji publicznej.
Z naprowadzonych względów należało orzec jak w sentencji - na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1, 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ O uchyleniu decyzji organu I instancji orzeczono na podstawie art. 29 ustawy o NSA, a o kosztach na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.