Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych prowadzonych na posesji przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ podał, iż na skutek interwencji J.L. w sprawie prowadzonych robót ziemnych związanych z budową obiektu budowlanego przeprowadził na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawcy, a należącej do L. S. oględziny w dniu [...] r..W trakcie tych oględzin nie stwierdzono prowadzenia wcześniej na nieruchomości robót budowlanych, a jedynie wybranie gruntu "od tarasu na odległość 6-7 metrów" w celu zrównania terenu z poziomem istniejącego budynku mieszkalnego. Wobec braku przedmiotu postępowania w postaci prowadzenia robót budowlanych podlegało ono umorzeniu.
W odwołaniu J.L. podał, że teren z którego wybrano grunt został wybrukowany, wybudowano na nim rampę do przeglądu samochodów, wyposażono w aparaturę pomiarową, wykonano mur oporowy oraz stalowe schody. Nadto odwołujący zarzucił, że także budynek mieszkalny na działce przy ul. [...] został wykonany niezgodnie z pozwoleniem (taras). Prace te szkodzą nieruchomości odwołującego się. W konkluzji ocenił on decyzję jako stronniczą, domagał się wstrzymania prowadzonych robót budowlanych.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 105 § 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego J. L. w odwołaniu wskazał na inny zakres robót niż we wniosku z dnia [...] r.
Organ I instancji nie stwierdził wykonywania na terenie posesji robót budowlanych o których była mowa we wniosku, a ponieważ zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji zarzuty odwołującego się nie mogły zostać uwzględnione. Zarzuty te bowiem wykraczają poza ramy decyzji organu I instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. L. podtrzymał zarzuty odwołania. Zarzucił organom korupcyjne działanie. Wskazał, że protokół z oględzin z dnia [...] r. nie odzwierciedla stanu faktycznego i dlatego mimo, iż był obecny na tych oględzinach odmówił jego podpisania.
W dodatkowym piśmie z dnia [...]. r. skarżący podał, iż wszystkie roboty na działce sąsiada zostały wykonane przed oględzinami, z wyjątkiem wybrukowania terenu.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Zdaniem organu zarzuty skarżącego związane w wykopem wzdłuż granicy, instalacją gazową, rampą, wybrukowaniem części terenu prawdopodobnie dotyczą robót już wykonanych nie będących przedmiotem decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane – zdaniem Sądu – bez właściwego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm.), dalej ustawa p.p.s.a., a które to uchybienia czynią niemożliwym ocenę Sądu co do naruszeń prawa materialnego.
Istotnie z wniosku skarżącego z dnia [...] r. wynika, że jest on zainteresowany przede wszystkim wstrzymaniem robót budowlanych prowadzonych w granicach jego posesji. Jednocześnie skarżący wnosił "o wstrzymanie wszelkich prac i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem". W sytuacji tak sprecyzowanego pisma skarżącego organy orzekające winny mieć na uwadze ich obowiązki wynikające z art. 81 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. Otóż zgodnie z tym przepisem organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem Prawa budowlanego. Oznacza to iż z urzędu, niezależnie od wniosku zainteresowanego (w tej sprawie skarżącego) są zobowiązane do ochrony porządku prawnego w budownictwie i uprawnione do wydawania decyzji realizujących ten porządek prawny i to bez względu na wnioski i stanowisko zainteresowanych w sprawie. Z tego względu twierdzenia organu odwoławczego, iż postępowanie w sprawie było ograniczone do robót ziemnych związanych z budową obiektu budowlanego, a nie dotyczyło pozostałych wykonanych na działce przy ul. [...] w B. jest nieuprawnione.
Protokół oględzin z dnia [...] r. w ogóle nie obrazuje stanu zabudowy spornej działki, ewentualnych robót budowlanych na tej działce, nie został zaopatrzony w szkic obrazujący stwierdzone "wybranie terenu". W związku z tym Sąd nie ma możliwości oceny tych dokonanych robót. Wykopy, ewentualna niwelacja terenu należą do prac przygotowawczych do budowy (art. 41 ust. 1 i ust. 2), które mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę (art. 41 ust. 3). Z protokołu z dnia [...] r., pozbawionego załącznika graficznego, nie wynika faktyczny stan działki w zakresie jej zabudowy i ewentualnie podjęcia dalszych robót budowlanych. Przede wszystkim jednak należy stwierdzić brak wiarygodności protokołu oględzin z dnia [...] r., który nie został podpisany przez skarżącego, a w protokole tym brak także wyjaśnienia przyczyn braku podpisu skarżącego. Kwestia ta nie stała się także przedmiotem uwagi organu odwoławczego odpowiadającego na skargę. W związku z tym dowód z oględzin (protokół z [...] r.) należy uznać za nie odpowiadający prawu (art. 68 § 1 i § 2 kpa).
W sprzeczności z twierdzeniem organu odwoławczego zawartym w skardze, iż wniosek skarżącego dotyczy wcześniej wykonanych robót pozostaje ustalenie organu I instancji, które stało się podstawą umorzenia postępowania co do braku "prowadzenia wcześniej jakiś robót budowlanych" na działce przy ul. [...] w B. Wskazać także należy, iż z protokołu oględzin w ogóle nie wynika istnienie na spornej działce – rampy do przeglądu samochodów, muru oporowego i stalowych schodów, które to obiekty miałyby być usytuowane na terenie z którego uprzednio została wybrana ziemia. Wobec takich braków postępowania dowodowego w sytuacji ustawowego obowiązku organów nadzoru budowlanego stanie na straży przestrzegania porządku prawnego w budownictwie – Sąd nie może zaakceptować zaskarżonej decyzji z uwagi na brak ustaleń uzasadniających umorzenie postępowania (wydaje się, że w niniejszej sprawie miał to być brak przedmiotu).
W postępowaniu ponownym – przy uwzględnieniu zmiany stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 27.03.2003 r. (Dz.U. nr 80, poz. 718) i ustawy z dnia 16.04.2004 r. (Dz.U. nr 93, poz. 888) o zmianie ustawy Prawo budowlane – organy orzekające ustalą przede wszystkim czy na spornej działce doszło do wykonania jakichkolwiek robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę (zgłoszenia), a jeżeli tak w stosunku do tych robót podejmą działania przewidziane Prawem budowlanym. W tym celu przede wszystkim należy przeprowadzić oględziny nieruchomości z udziałem stron i sporządzeniem szkicu z tych oględzin obrazującym stan zabudowy działki, a następnie stan faktyczny w ten sposób ustalony porównać z aktami (pozwoleniem, zgłoszeniem) posiadanymi przez inwestora. Dopiero takie ustalenia faktyczne i ich konfrontacja z aktami administracyjnymi uprawniającymi do prowadzenia robót budowlanych, pozwolą organom na ustalenie czy roboty te naruszają Prawo budowlane i wymagają zastosowania sankcji w nim przewidzianych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135 w związku z art. 152 i art. 210 p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm.) orzekł jak w sentencji.