Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na zasadzie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J.S. choroby zawodowej uszkodzenie narządu słuchu – wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Jak wynikało z treści uzasadnienia decyzji organ Inspekcji Sanitarnej swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. oraz rozpoznaniu dokonanym przez lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Obie placówki diagnostyczne rozpoznały u badanego niedosłuch obustronny odbiorczy, ale nie znalazły podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu ze względu na stopień jego uszkodzenia, który nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę.
Przebieg pracy zawodowej skarżącego ustalono na podstawie dokumentacji sporządzonej przez pracodawców z dnia [...] i [...] 2001 r., dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2002 r. oraz zeznań skarżącego z dnia [...] 2002 r. Wynika z nich, że J. S. był zatrudniony od 1964 do 2002 r. Pracował kolejno w "A" w S. jako oczyszczacz odlewów, w "B" w C. jako pracownik fizyczny, w "C" w S. jako spawacz i dalej jako spawacz w "D" w C., w "E" w C., "F" Spółka z o.o. w K., w "G" S.C. w K., w "H" Sp. z o.o. w S., w Spółce z o.o. "I" w K., w Spółce z o.o. "E" w C., w Spółce Akcyjnej "J" w P., w "K" w D.. Od 2002 r. był zatrudniony w firmie "L" w B..
Skarżący w terminie ustawowym nie odwołał się od powyższej decyzji, jak również nie uczynił tego pracodawca. Została mu ona doręczona [...] 2002 r.
W dniu [...] 2002 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jako usprawiedliwienie uchybienia terminu wskazał pobyt skarżącego w szpitalu w dniach [...] – [...] 2002 r.
Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodową czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy.
Organ odwoławczy podkreślił, że przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe, które w przypadku J. S. jest bezsporne, to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie obie jednostki diagnostyczne orzekły, że rozpoznane obniżenie czułości słuchu nie powoduje upośledzenia narządu słuchu i z lekarskiego punktu widzenia nie jest chorobą lecz objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym i nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zakwestionował legalność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od ponadnormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że brak rozpoznania choroby narządu słuchu przez uprawnione placówki diagnostyczne uniemożliwiał wydanie decyzji o jej stwierdzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać.
Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z ta datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.), Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Wracając do meritum sprawy należy podkreślić, że trafnie wskazał skarżący, iż materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych były jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Taki status posiadały jednostki orzekające w niniejszej sprawie: Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. § 10 powyższego rozporządzenia stanowi, że właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego, wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.
W pozycji 15 wskazanego wyżej wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówki diagnostyczne I i II stopnia wydając orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie w dniach [...] 2001 r. i [...] 2002 r. orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego przewlekłego urazu akustycznego. Każdorazowo stwierdziły jednak niedosłuch obustronny odbiorczy, różniący się tylko stopniem jego ubytku.
Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.
Nie wnikając w merytoryczną ocenę decyzji organu odwoławczego Sąd zauważa, że wydanie jej było przedwczesne. Pełnomocnik skarżącego wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji, która stała się ostateczną w dniu [...] r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który nie został rozpatrzony.
Zgodnie z art. 127 kodeksu postępowania administracyjnego od wydanej w pierwszej instancji decyzji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.). O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 k.p.a.). Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.).
Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
- 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
- 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
- 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
- 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
- 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
- 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, § 2 art. 156 k.p.a. stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Mając na względzie powyższe przepisy, a w szczególności art. 59 k.p.a. bezspornym jest, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył prawo. Należy podkreślić, że decyzja organu Inspekcji Sanitarnej I instancji z dnia [...] r. była ostateczną. Jak już wskazano wyżej została doręczona skarżącemu i jego pracodawcy w dniu [...] r. i nie została przez nich zaskarżona. Termin do wniesienia odwołania, zgodnie z zawartym w niej pouczeniem upłynął w dniu [...] r.
Art. 138 k.p.a., który wskazał w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stanowi podstawę prawną wydania decyzji po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji wydanej w I instancji (art. 127 k.p.a.) wniesionego w terminie 14 dni od jej doręczenia (art. 129 § 2 k.p.a.). Nie ma on zastosowania do decyzji ostatecznych.
Za trafne należy uznać argumenty skarżącego, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, z tym tylko, że nie są to naruszenia wskazane w skardze. Art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym w niniejszej sprawie sąd badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną organu I instancji, co skutkuje jej nieważnością z mocy art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Organ Inspekcji Sanitarnej winien był najpierw rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie, w zależności od wydanego w tej kwestii rozstrzygnięcia podjąć dalsze czynności.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do treści art. 200 i art. 205 ustawy p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. W pierwszej kolejności, stosownie do art. 59 k.p.a., należy rozpatrzyć wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Tym samym, w aktualnym stanie rzeczy w mocy pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] r.
Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.