Uzasadnienie
Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 2 i 4 i ust. 2c a także ust. 5, art. 43 i art. 45 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm.) ustalił B. S. opłatę miesięczną za pobyt syna P. w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci w S. w wysokości 70 % dochodu na osobę w rodzinie od dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że dochód w rodzinie strony wynosi [...] zł., a B. W. opiekun prawny P. S. nie dysponuje żadnymi jego dochodami. Z uwagi na to, że pełna odpłatność w wysokości 150 % kwoty ustalonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przekracza 70 % dochodu w rodzinie strony, orzeczono jak w sentencji, co skutkuje tym, że od [...]. wysokość odpłatności wynosi [...] zł. miesięcznie.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i stwierdziła naruszenie treści art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nałożenie na nią odpłatności za pobyt syna w domu pomocy uznała za zwykłą omyłkę i nieporozumienie, jak również podniosła, że z uwagi na pozbawienie jej praw rodzicielskich nałożenie na nią odpłatności pozbawione jest podstaw prawnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. decyzją z dnia [...] Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 4 art. 35 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji zaznaczył, że pozbawienie strony praw rodzicielskich względem syna P. nie skutkuje zwolnieniem jej z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z uwagi na to, że syn P. nie dysponuje własnym dochodem, a pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, obowiązek ponoszenia tej odpłatności spoczywa na rodzicach dziecka. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że skarżąca mocą decyzji z [...] została zwolniona z tej odpłatności do [...] natomiast mocą decyzji organu pierwszej instancji ustalona została odpłatność od [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgadza się z otrzymaną decyzją i zarzuca jej naruszenie zasad współżycia społecznego, gdyż będąc w tak trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponosić odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Dodatkowo wskazała, że jest pozbawiona władzy rodzicielskiej wobec syna, a jej dochody uniemożliwiają ponoszenie takiej odpłatności i zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie postanowień art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – B. wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zamieszczonych w skardze organ ten wskazał, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do trudnych, a dwoje jej dzieci przebywa w rodzinie zastępczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy jednoznacznie wskazać, że organy administracji zasadnie prowadziły postępowanie w sprawie nałożenia na skarżącą obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Argumentacja skarżącej zamieszczona w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak i w skardze do sądu administracyjnego, w tym zakresie nie może zostać uwzględniona, a wyjaśnienia organu odwoławczego zasługują na aprobatę. Zdaniem Sądu pozbawienie władzy rodzicielskiej, nie jest równoznaczne ze zwolnieniem takiej osoby z ponoszenia wszelkich ciężarów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Wręcz przeciwnie skoro właściwe podmioty działające w imieniu Państwa zapewniają dziecku niezbędną opiekę, na rodzicach spoczywa obowiązek współuczestniczenia w kosztach związanych z wydatkami. Natomiast zadaniem właściwych organów jest ustalenie, czy i na jakim poziomie rodzice są w stanie ponosić koszty utrzymania i wychowania dziecka przebywającego w placówce pomocy społecznej.
Stosownie do postanowień art. 35 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Miesięczną opłatę za pobyt dzieci w domu pomocy społecznej ponoszą rodzice albo opiekunowie, jeżeli dysponują dochodem dziecka w wysokości 150 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, jednak nie wyższej niż kwota odpowiadająca 70 % dochodu na osobę w rodzinie; wlicza się w to dziecko kierowane lub przebywające w domu w przypadku gdy opłatę wnosi opiekun, opłata wynosi 70 % dochodu dziecka. Rodziny ponoszące opłatę za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej mogą być zwolnione, na ich wniosek częściowo lub całkowicie z tej opłaty, jeżeli:
- 1) ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce,
- 2) występują uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,
- 3) małżonkowie utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia,
- 4) osoby spokrewnione utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia.
Zwolnienie z ponoszenia tej opłaty może nastąpić również w przypadku, gdy osoba zobowiązana jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również po myśli art. 8 Kodeksu organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną. Zgodnie z treścią art. 9 tegoż Kodeksu organy te obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Jednocześnie według art. 107 § 3 wyżej wymienionego aktu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej a uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W świetle przedstawionego stanu prawnego, należy stwierdzić, że organy administracji zasadnie prowadziły przedmiotowe postępowanie, jednakże w jego trakcie nie uniknęły potknięć, które spowodowały uwzględnienie wniesionej skargi.
Na wstępie należy zauważyć, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] zwolnił skarżącą na okres jednego roku z ponoszenia tej odpłatności. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadził w art. 57 następujące zasady obliczania terminów określonych w miesiącach lub latach. Termin taki kończy się z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 r. s. 322). W tej sytuacji wyżej wskazana decyzja organu pierwszej instancji obowiązywała do dnia [...] Zatem organ ten decyzją z dnia [...] nie mógł w sposób prawnie skuteczny nałożyć na skarżącą obowiązku ponoszenia tej odpłatności od [...] Organ odwoławczy nie tylko nie zwrócił uwagi na to uchybienie ze strony organu pierwszej instancji, ale w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że obowiązuje ona od [...] co nie znajduje żadnego umocowania w jej treści.
Wskazane uchybienie wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Kolejnym zagadnieniem wymagającym ustosunkowania się jest treść uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji jak również zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna skarżącej we [...] i [...] jest bardzo zbliżona, jednakże rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji są odmienne. Sąd rozumie, iż głównym powodem zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej mocą decyzji z dnia [...] była trudna sytuacja materialna i fakt samodzielnego wychowywania syna T.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji podnoszona jest jedynie okoliczność dotycząca sytuacji materialnej strony i jest ona oceniana jako umożliwiająca ponoszenie przez skarżącą odpłatności, natomiast całkowicie pominięto podstawową okoliczność związaną z tym, że syn T. ukończył już 18 rok życia i skarżąca nie jest już matką samotnie wychowującą dziecko.
Pominięcie w uzasadnieniu obu decyzji tego istotnego faktu skutkuje tym, że uzasadnienia te naruszają postanowienia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie wyjaśniają w sposób prawidłowy przyczyn odmiennej oceny zbliżonej sytuacji materialnej strony (różnica między dochodami z [...] a z [...] wynosi około [...] zł, przy zmienionym kryterium dochodowym branym pod uwagę przy ustalaniu wysokości odpłatności).
Na uwagę zasługuje również brak odniesienia się organów administracji do informacji zamieszczonej w odpowiedzi na skargę, że dwoje dzieci skarżącej przebywa w rodzinie zastępczej. Jeżeli informacja ta jest prawdziwa, bowiem z akt sprawy nie wynika, by skarżąca miała dwoje dzieci w rodzinie zastępczej lecz dwoje dorosłych dzieci zamieszkujących z jej rodzicami, to okoliczność taka mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy zwłaszcza wówczas, gdyby skarżąca uiszczała za nie odpłatność.
Przedstawione uchybienia wyczerpują znamiona uwzględnienia skargi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Z uwagi na uchylenie niniejszym wyrokiem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ ten przed podjęciem rozstrzygnięcia winien mieć w polu widzenia uwagi zamieszczone w niniejszym wyroku.
Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organu odwoławczego ustalono odpłatność za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, to uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie tej decyzji. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) określił, że uchylona decyzja nie może być wykonana.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
su.
su