Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 marca 1998 r. (...), wydanym po rozpatrzeniu wniosku Tadeusza P., Wójt Gminy O. z powołaniem się na par. 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 46 ze zm./ orzekł o dopuszczalności usytuowania budynku - przebudowy budynku gospodarczego i składowego na działce położonej w T. nr 88 w granicy z działką sąsiednią.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się Teodozja i Józef Ł., właściciele sąsiedniej działki w T. nr 83, podnosząc, iż ustalenie przez organ lokalizacji budynku jest dla nich krzywdzące, inwestycja zwiększy uciążliwości, m.in. doprowadzi do zacienienia ich działki, a ponadto, że nie wyrażają zgody na budowę w granicy, której przebieg jest sporny.
Wojewoda K. nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia 2 listopada 1998 r. (...) na zasadzie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zasadniczym motywem tego orzeczenia było przyjęcie, że pomimo braku zgody sąsiadów na usytuowanie spornego budynku w granicy, istnieją przesłanki do wydania postanowienia w tym zakresie. Przebudowa budynku w granicy nie spowoduje uciążliwości dla żalących się.
Sąsiednia działka nie jest działką siedliskową, Teodozja i Józef Ł. zamieszkują w budynku na innej działce. Z kolei Tadeusz P. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,42 ha, istnieje konieczność uzupełniającej zabudowy dla potrzeb tego gospodarstwa. Wojewoda ponadto zauważył, że budynki na działce Tadeusza P. od wielu lat usytuowane są w granicy z działką żalących się, spór graniczny został zaś rozstrzygnięty decyzją z dnia 10 sierpnia 1998 r. o rozgraniczeniu obu nieruchomości.
W skardze do naczelnego Sądu Administracyjnego Teodozja i Józef Ł. wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia Wojewody K. Skarżący zarzucili, iż wyrażenie przez organ administracyjny zgody na rozbudowę budynków na sąsiedniej działce przy granicy z ich działką narusza ich prawa właścicielskie.
Obowiązujące przepisy wymagają zachowania odległości 3 m pomiędzy budynkiem, a granicą działki. Na zmniejszenie tej odległości nie wyrażaj, zaś zgody, gdyż spowoduje do zacienienie części ich ogrodu, niekorzystnie wpłynie na rosnące drzewa owocowe i pasiekę. Ponadto skarżący stwierdzili, że ich dorosły syn zamierza w niedalekiej przyszłości wybudować budynek mieszkalny, a realizacja inwestycji przy granicy na sąsiedniej działce koliduje z tym zamierzeniem.
Wojewoda Ś. udzielając odpowiedzi na tę skargę podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i domagał się oddalenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył:
Zagadnienie usytuowania budynku na działce budowlanej regulują przepisy par. 10 i następne rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140/, wydanego na podstawie delegacji wynikającej z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./. Zasadniczo zachowana winna być odległość zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej 4 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi oraz 3 m dla budynków bez takich otworów /par. 12 ust. 4 rozporządzenia/. Dopuszcza się jednak sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż 3 m, lecz nie mniejszej 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu lub działki zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową, a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskana pisemna zgoda sąsiada /par. 12 ust. 6 rozporządzenia/ Zgoda właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku na warunkach określonych w ust. 6, wymagana jest zarówno wówczas, gdy wykonany ma zostać nowy budynek, jak również w sytuacji rozbudowy, przebudowy, nadbudowy i odbudowy budynku. Powyższe roboty budowlane ustawodawca w równym stopniu traktuje jako budowę /por. art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego/.
Wobec tego, że zamierzeniem inwestycyjnym Tadeusza P. była przebudowa i rozbudowa budynków gospodarczych przy granicy z działką skarżących, trafnie przyjęły orzekające w sprawie organy administracyjne, że na realizację tej inwestycji wymagana była zgoda skarżących, jako właścicieli sąsiedniej działki, którzy w toku całego postępowania konsekwentnie odmawiali takiej zgody. Dodać trzeba, że wyrażenie przez nich zgody było niezbędne także z tego powodu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Olsztyn nie przewidywał dopuszczalności usytuowania budynku przy granicy bez zgody właściciela sąsiedniej działki.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie par. 12 ust. 7 rozporządzenia. Przepis ten, dodany przez rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 4 kwietnia 1996 r. /Dz.U. nr 45 poz. 200/, stanowił, że w razie braku zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku w odległościach, o których mowa w ust. 6, właściwy organ, tj. organ administracji architektoniczno-budowlanej, może rozstrzygnąć w drodze zaskarżalnego postanowienia o dopuszczalności usytuowania budynku w tych odległościach, jeżeli nie spowoduje to utrudnienia w zagospodarowaniu działki sąsiedniej. Jednakże powyższe unormowanie wykraczało poza granice upoważnienia ustawowego, regulowało bowiem materię zastrzeżoną dla aktu prawnego rangi ustawowej. Tak orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 1999 r. P 9/98 stwierdzając, że ze wskazanych powodów przepis par. 12 ust. 7 rozporządzenia jest niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego. Oznacza to, że przepis ten wobec nieposiadania waloru legalności nie może być stosowany.
Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został w Dzienniku Ustaw nr 44 poz. 434 w dniu 15 maja 1999 r. i z tym dniem - stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako powszechnie obowiązujący i ostateczny wszedł w życie.
Skoro zaś zaskarżone postanowienie wydane zostało jeszcze przed stwierdzeniem przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności par. 12 ust. 7 rozporządzenia z ustawą, stanowi to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl bowiem art. 145 a par. 1 Kpa można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego m.in. z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Unormowanie to odnosi się także do postanowień wydanych w toku postępowania /art. 126 Kpa/.
Niezależnie więc od zawartych w skardze zarzutów kontrolowane w oparciu o kryterium zgodności z prawem postanowienia organów administracyjnych nie mogą, się ostać w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej w niniejszej sprawie doprowadziło zaś do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.
Kierując się powyższymi względami Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a w zakresie kosztów sądowych - w oparciu o art. 55 ust. 1 tej ustawy.