Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta Miasta Cz. z dnia 10 sierpnia 2000 r. wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ oraz art. 104 Kpa odmówiono wymeldowania z miejsca pobytu stałego Janusza R. tj. z adresu: Cz., ul. M. 16 m 19. W uzasadnieniu wskazano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Janusz R. nie spełnia wymogów art. 15 ust. 2, albowiem wprawdzie opuścił lokal 19 przy ul. M. 16 w Cz. to jednak do chwili obecnej nie utracił uprawnień do przedmiotowego lokalu, które wynikają z własnościowego prawa do lokalu.
W odwołaniu od tej decyzji Urszula R. domagała się wymeldowania Janusza R. z wyżej wskazanego lokalu. Podnosiła, że został orzeczony rozwód jej małżeństwa z Januszem R., z jego winy oraz to, że wymieniony przez okres ponad trzech lat nie zamieszkuje już we wspólnym lokalu. Wskazywała, że zmuszona była wymienić zamki w drzwiach mieszkania, gdyż Janusz R. wynosił z niego przedmioty nie będące jego rzeczami osobistymi.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Cz. z dnia 05 października 2000 r. (...) wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Urszuli R. o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego Janusza R. z adresu: Cz., ul. M. 16 m 19 orzekł o odmowie wymeldowania, powołując się na art. 15 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Podniesiono, że stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 tej ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Zaakcentowano, że w toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż Urszula i Janusz R. zostali zameldowani w lokalu nr 19 przy ul. M. 16 w Cz. z dniem 23 marca 1993 r. na podstawie przydziału lokalu mieszkalnego nr 5636 na warunkach własnościowego prawa do lokalu z dnia 10 marca 1993 r. w Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w Cz.
Wskazano, że z protokołu przesłuchania Janusza R. z dnia 4 sierpnia 2000 r. wynika, iż przedmiotowy lokal opuścił w 1998 r., kiedy to, jak zeznał, żona utrudniła mu wejście do lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach, po czym zamieszkał w Cz. przy ul. J. P. II 126/130 m 1. Wyprowadzając się zabrał jedynie rzeczy osobiste.
Podniesiono, że powyższe fakty potwierdziła przesłuchana do protokołu w dniu 4 sierpnia 2000 r. Urszula R. Podkreślono, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Cz. z dnia 29 października 1999 r. rozwiązane zostało przez rozwód małżeństwo Janusza R. i Urszuli R., przy czym w wyroku powyższym sąd nie orzekł o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania rozwodzących się małżonków, a zatem Janusz R. nie utracił uprawnień do spornego lokalu.
W tym stanie rzeczy - zdaniem organu odwoławczego - nie występują w sprawie łącznie obie przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, ponieważ co do uprawnienia Janusza R. do przebywania w lokalu istnieje spór o charakterze cywilnoprawnym, który zgodnie z tezami uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1993 r. III AZP 28/92, może być rozstrzygnięty na drodze sądowej.
Reasumując wskazano, że skoro uprawnienie do przebywania w lokalu Janusza R., płynące z nadal obowiązującego własnościowego prawa do lokalu, nie zostało dotychczas cofnięte we właściwym postępowaniu prawnym, to organ do spraw ewidencji ludności nie mógł zastosować instytucji wymeldowania przewidzianej w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a to z braku jednej z koniecznych przesłanek tej treści decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Urszula R. domaga się wymeldowania Janusza R., podnosząc, że fakt jego zameldowania w lokalu w którym faktycznie nie przebywa powoduje konieczność opłacania za niego rachunków spółdzielczych. Podkreśla swoją trudna sytuację materialną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podnosząc na uzasadnienie argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Mając na uwadze treść art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd bada czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wiec tylko pod względem legalności podlega ona kontroli sądowej. W świetle przytoczonego przepisu i art. 22 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny jest powołany do oceny czy zaskarżone decyzje, postanowienia, czynności i inne akty administracyjne nie uchybiają prawu materialnemu lub procesowemu i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż tylko wówczas władny jest je wzruszyć, nadto kontroluje czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami powodującymi ich nieważność, którą w takim wypadku stwierdza. Przeto nie bada czy owe akty są dla stron subiektywnie krzywdzące, czy wiążą się z negatywnymi skutkami dla stron, czy nie naruszają zasad współżycia społecznego i temu podobnych okoliczności. Przy tym z mocy art. 51 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany granicami skargi.
Organy administracji obu instancji oparły zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.
Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Z powyższego wynika zatem, że decyzję o wymeldowaniu danej osoby organ administracji może wydać w dwóch sytuacjach:
- 1. a/ gdy dana osoba utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy b/ bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego,
- 2. a/ gdy dana osoba bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego b/ nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Bezsporne w niniejszej sprawie są ustalenia faktyczne. Urszula i Janusz R. zostali zameldowani w lokalu nr 19 przy ul. M. 16 w Cz. z dniem 23 marca 1993 r. na podstawie przydziału lokalu mieszkalnego nr 5636 na warunkach własnościowego prawa do lokalu z dnia 10 marca 1993 r. w Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w Cz.
Janusz R. od 1998 r. nie przebywa w lokalu położonym w Cz. przy ul. M. 16 m. 9 /fakt ten potwierdza sam zainteresowany Janusz R./. Znane jest również aktualne miejsce pobytu zainteresowanego.
W tym stanie rzeczy należy wskazać, że w rozpatrywanym przypadku wystąpiła pierwsza z sytuacji o których mowa w wyżej cytowanym przepisie prawa.
Przesłanką na której organ administracji oprał swoja decyzję odmowną jest fakt istnienia po stronie zainteresowanego uprawnień do wyżej wymienionego lokalu.
Z treści wyżej przytoczonego już przepisu wynika, że w kwestii "uprawnień do lokalu" odwołuje się on wprost do dyspozycji przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Art. 9 ust. 2 omawianej ustawy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie.
Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960 i nr 110 poz. 1189/ został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, a to na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. /Dz.U. 2002 nr 78 poz. 716/.
Skoro kontrola zgodności z Konstytucją ustaw i umów międzynarodowych oraz zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi stanowić ma element systemu ochrony praw jednostki w Polsce, to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna wpływa na zmianę sytuacji prawnej podmiotów tego postępowania.
Z powyższego wynika zatem, że w sytuacji faktycznej w której mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, od wyżej wymienionej daty /19 czerwca 2002 r./ jedyną i wystarczającą przesłanką do wymeldowania danej osoby z lokalu jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.