Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie wszczęte z wniosku R. i L. S. w sprawie stanu technicznego zbiornika na ścieki usytuowanego na parceli przy ul. W. [...], będącej własnością G. J. W uzasadnieniu organ podał, że w trakcie postępowania zobowiązano G. J. do dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego zbiornika na ścieki.
Z ekspertyzy sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej wynika, że przedmiotowy zbiornik jest szczelny i nie może stanowić przyczyny zawilgocenia ściany budynku gospodarczego R. i L. S. W związku z tym postępowanie związane ze szczelnością zbiornika podlegało umorzeniu.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. J. oraz L. S. G. J. zarzuciła, że R. S. nie jest stroną postępowania i w sposób nieuzasadniony została wskazana w decyzji.
L. S. podniósł, iż nie brał udziału w wizji spornego zbiornika w dniu [...]r. w następstwie której na G. J. nałożono obowiązek złożenia ekspertyzy technicznej tego zbiornika. Twierdził, że już po nałożeniu tego obowiązku inwestorka we [...] r. prowadziła roboty budowlane w tym zbiorniku. Zakwestionował złożoną ekspertyzę zarzucając jej nierzetelność, wadliwość, szereg błędów i uchybień. Zarzuty pod adresem ekspertyzy sformułował w odwołaniu. Podnosił między innymi, iż w dacie oględzin biegłego zbiornik był pusty, co wynika z treści ekspertyzy, a w związku z tym jego zdaniem nie można było stwierdzić braku przecieków.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]roku Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu dokładnie przytoczył zarzuty odwołania L. S.(cytując je w całości) i stwierdził, iż ocena stanu technicznego spornego zbiornika na ścieki jednoznacznie wyklucza związek przyczynowo-skutkowy między rzekomą nieszczelnością tego zbiornika, a zawilgoceniem ściany budynku odwołującego się. Zdaniem organu odwoławczego to do organu I instancji należy ocena dowodów zebranych w sprawie z uwzględnieniem wiedzy technicznej i zasad sztuki budowlanej oraz obowiązujących przepisów. Taka ocena upoważniła organ do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Odnośnie odwołania G. J. organ odwoławczy wyjaśnił, że R. i L. S. pozostają we wspólnocie majątkowej ustawowej i dlatego oboje są stronami postępowania.
W skardze do Sądu R. i L. S. podnieśli brak ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów ich odwołania i zarzuty te powtórzyli w całości. Podkreślali rangę tego uchybienia w sytuacji gdy zarzuty dotyczyły ekspertyzy stanowiącej dla organów podstawę umorzenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wydane rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie lub zmiana zaskarżonej decyzji, a w warunkach określonych w art. 138 § 2 uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania.
Oznacza to, iż przedmiotem postępowania rozpoznawczego – po stwierdzeniu złożenia odwołania w terminie przez uprawniony podmiot – jest ponowne rozpatrzenie sprawy indywidualnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Granice postępowania rozpoznawczego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 kpa, nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych "do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego" sprawy indywidualnej. Z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją, a wyniki tej oceny znajdują odzwierciedlenie w rozstrzygnięciach przewidzianych w art. 138 kpa.
Organ odwoławczy rozpatrując ponownie merytorycznie sprawę jest zobowiązany do ponownej oceny dowodów zgromadzonych przez organ I instancji, uwzględnienia tzw. "nowości" czyli nowych dowodów zgłoszonych przez strony postępowania oraz ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Ten ostatni obowiązek wynika z art. 8 i 11 kpa, wyrażających ogólne zasady postępowania administracyjnego. W myśl tych przepisów organy administracyjne obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób by pogłębiać zaufanie obywateli (art. 8 kpa), jak również wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 kpa).
Zaskarżona decyzja nie sprostała powyższym wymaganiom. Z jej uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy uznał, iż to tylko organowi I instancji służy prawo do oceny dowodów zebranych w sprawie. W sposób oczywisty takie stanowisko narusza kompetencje organu odwoławczego, a także zasadę ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy. Konsekwencją takiego stanowiska – jak się wydaje – jest brak ustosunkowania się przez organ odwoławczy do precyzyjnie sformułowanych zarzutów skarżącego co do ekspertyzy stanowią jej jedyną przyczynę podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, a wcześniej organ I instancji. W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, iż w ocenie składu orzekającego, ekspertyza jest jedynie jednym z dowodów w sprawie, nie rozstrzygającym o jej załatwieniu, ale podlegającym ocenie organu orzekającego (art. 80 kpa).
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, którego decyzja została utrzymana zaskarżonym rozstrzygnięciem, w istocie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie w oparciu o wnioski końcowe ekspertyzy. Nie wynika z decyzji organu I instancji aby ekspertyza, która stała się podstawą rozstrzygnięcia, została poddana ocenie tego organu. W tej sytuacji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji – przy braku oceny przesądzającego w/g tego organu dowodu (ekspertyzy) oraz nieustosunkowaniu się do zarzutów odwołania, skutkuje wydaniem zaskarżonej decyzji z naruszeniem wyżej powołanych i omówionych przepisów kpa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu ponownym organ odwoławczy powinien przede wszystkim wypełnić swoje obowiązki wynikające z jego kompetencji czyli dokonać ponownej oceny dowodów, ustosunkować się do poszczególnych zarzutów odwołania i dopiero w następstwie tych czynności – w zależności od ich wyniku – podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające art. 138 kpa.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm.) orzekł jak w sentencji.
SW