Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał M.K. rozbiórkę, samowolnie wybudowanego przez niego na działce rodziców, budynku garażowego o wymiarach w rzucie poziomym 5,50 x 5,10 m. Decyzja ta została wydana na podstawie ustaleń dokonanych przez ten organ w czasie kontroli posesji A. i S.K. usytuowanej przy ul. W. w K. Od decyzji tej odwołanie wniósł inwestor. Do organu I instancji skierował on (w tej samej dacie) dwa różniące się treścią pisma. W pierwszym wskazał, że nie może wykonać wydanego nakazu, gdyż w obiekcie objętym nakazem rozbiórki przechowywane są płody rolne i narzędzia potrzebne do prac w gospodarstwie rodziców. W drugim zaś piśmie M.K. podał, że budynek objęty nakazem rozbiórki stanowi uzupełnienie zabudowy zagrodowej i został on wybudowany w miejscu gdzie od dwudziestu lat istniała drewniana szopa.
Wobec powyższego organ niewłaściwie uznał, że była to budowa nowego budynku, gdy tymczasem była to tylko modernizacja istniejącego obiektu. W budowie uczestniczyła także jego matka A.K. i również do niej powinien być skierowany nakaz rozbiórki. Dodatkowo podniósł on, że przedmiotowy budynek został wybudowany w [...] r. i od tego czasu był użytkowany jako garaż. Podczas kontroli ze zdenerwowania podał do protokołu, że obiekt ten został wzniesiony w [...] r. Odwołujący się wskazał wreszcie, że fakt wybudowania garażu w [...] r. może poświadczyć jego matka i sąsiad.
Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji podał on, że rozbiórki drewnianej szopy i posadowienie na jej miejscu wymurowanego z pustaków garażu nie można traktować jako remontu, czy modernizacji. Także nie można potraktować budowy przedmiotowego garażu jako uzupełnienia zabudowy zagrodowej nie wymagającej pozwolenia na budowę, nie jest to bowiem obiekt związany z produkcją rolną. Skoro zaś garaż, jak twierdzi inwestor, został wybudowany w [...] r. to podlega on regulacjom prawnym zawartym w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). Tym samym do likwidacji zaistniałej samowoli budowlanej należało zastosować przepis art. 48 tej ustawy.
W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.K. podaje, że wybudowany obiekt nie jest jednak garażem, lecz budynkiem gospodarczym ściśle związanym z produkcją rolną. Nie stać go też na rozbiórkę tego obiektu bowiem utrzymuje siebie, żonę i troje dzieci z renty inwalidzkiej. Wskazuje także, że budynek jest posadowiony na gruncie rodziców i tym samym stanowi ich własność i do nich powinien zostać skierowany wydany nakaz rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podał, że budynek objęty nakazem rozbiórki, jak wynika z protokołu oględzin z [...], jest budynkiem garażowym, który oczywiście może przejściowo służyć do przechowywania płodów rolnych. Dodatkowo organ ten podniósł, że w jednym z odwołań skarżący sam podał, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w [...] r. i od tego czasu był użytkowany jako garaż.
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2003 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez skarżącego. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu wziął pod rozwagę z urzędu dostrzeżone naruszenia prawa. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej Poppsa – nie był związany zarzutami ani wnioskami skargi. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, a w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, Sąd dokonuje oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wynik przeprowadzonej przez Sąd kontroli wskazuje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, jak i przepisów prawa materialnego, w szczególności ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji.
W pierwszym rzędzie przyjdzie zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego wymagała uzyskania we właściwym organie pozwolenia na budowę. Na uwzględnienie nie zasługiwał w szczególności argument, że nie była to budowa nowego obiektu, lecz tylko modernizacja istniejącej od wielu lat starej drewnianej szopy. Zakres przeprowadzonych przez inwestora robót budowlanych nie mieścił się bowiem w hipotezie przepisu art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, gdyż obejmowały one zmianę elementów konstrukcyjnych wcześniej istniejącego obiektu budowlanego. Z uwagi na rozpiętość konstrukcji (5,5 mx 5,1 m) wybudowany obiekt nie mógł także zostać zaliczony do budynków uzupełniających zabudowę gospodarczą związaną z produkcją rolną - o jakich jest mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a tej ustawy.
Nadto wskazać przyjdzie, że stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego przystąpienie do budowy opisanego wyżej budynku gospodarczego jak i rozpoczęcie robót budowlanych o jakich jest mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1 wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Niedokonanie zaś wymaganego zgłoszenia zamiaru przystąpienia do budowy, nakładało na organ nadzoru budowlanego - także jak w przypadku braku pozwolenia na budowę - obowiązek zastosowania art. 48 Prawa budowlanego w jego ówczesnym brzmieniu.
Zaskarżona decyzja nie mogła się jednak ostać z uwagi na jej przedwczesność. Organ II instancji nie dokonał bowiem ustaleń faktycznych odnoszących się do daty budowy przedmiotowego obiektu, czym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 k. p. a. Nie podważył też w motywach swojej decyzji twierdzeń skarżącego odnoszących się do tej daty (art. 107 § 3 k. p. a.). Dostrzeżone przez Sąd opisane braki postępowania miały istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Stosownie bowiem do obowiązującego wówczas art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego nie można było nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Tym samym gdyby dać wiarę twierdzeniom skarżącego, że przedmiotowy obiekt został wybudowany nie w [...] r. jak początkowo twierdził, lecz [...] r. w sprawie winien znaleźć zastosowanie wyżej zacytowany przepis.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania tej sprawy na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) i art. 151 Poppsa. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał z uwagi na brak wniosku skarżącego.
Ponownie rozpoznając sprawę Ś. Inspektor Nadzoru Budowlanego z uwagi na zmiany stanu prawnego zastosuje w sprawie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w ich aktualnym brzmieniu (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.).