Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. B. uprawnień kombatanckich, powołując się na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 roku, nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), zwanej dalej ustawą o kombatantach....
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że J. B. posiadał uprawnienia kombatanta pełniąc, w okresie zaliczonym przez Związek Bojowników o Wolność i Demokracje, służbę w organach Milicji Obywatelskiej.
Organ orzekający stwierdził, że J. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a zatem zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy pozbawia się te osoby uprawnień kombatanckich.
Nadto Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach....
We wniosku z dnia [...] roku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. B. podniósł, że wprawdzie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej przez okres [...] miesięcy, jednak od [...] roku do [...] roku uczestniczył w działalności Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej.
J. B. podkreślił także, że od [...] roku jest członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz, że został odznaczony w [...] roku Krzyżem Armii Krajowej.
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], wydaną w oparciu o przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... i art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] roku.
W uzasadnieniu organ orzekający podtrzymał swoją argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji wykazując, że wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie tylko z tego tytułu, że uczestniczył w tzw. utrwalaniu władzy ludowej podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej, zaś osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie na tej podstawie, w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, tracą posiadane uprawnienia kombatanckie.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł także, że rozpatrzenie przez niego wniosku J. B. o przyznanie nowego tytułu uprawnień kombatanckich bez udokumentowanego wniosku i rekomendacji właściwego stowarzyszenia stanowiłoby naruszenie przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz art. 22 ust. 3 cytowanej ustawy bowiem wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogły być kierowane do Urzędu do dnia 31 grudnia 1998 roku.
Na opisaną wyżej decyzję, w ustawowym terminie, skargę wniósł skarżący J. B., podnosząc ponownie argumenty i okoliczności, jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że wymagane dokumenty – wniosek i dokumenty potwierdzające fakt działalności skarżącego w Armii Krajowej oraz rekomendacja właściwego stowarzyszenia, zostały przesłane do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] roku.
Skarżący podniósł, że służył w Armii Krajowej od [...] r. do [...] r., co potwierdzają zeznania świadków i przedłożona pozytywna opinia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany niekorzystnej dla skarżącego decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.(Dz. U. nr 78, poz.483,z 2001 r. nr 28,poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym(Dz. U. nr 74,poz.368 z późn. zmianami).
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 1, 3 § 1, 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3, 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U nr 72, poz. 652) mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego ([...] roku) i podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz orzeka także w sprawach ustaw szczególnych i stosuje środki określone w tych przepisach (sprawy sądowo-administracyjne).
W niniejszym postępowaniu kontroli w aspekcie zgodności z prawem, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), podlega wyłącznie zaskarżona decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Sąd bada zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego, w zakresie, w jakim stosował go Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Zaskarżonej decyzji można przypisać cechy niezgodności z prawem, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący J. B., w okresie od [...] roku do dnia [...] roku pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, co wynika z zaświadczenia wydanego w dniu [...] r. przez Naczelnika Wydziału Archiwum Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we W., na którego podstawie Zarząd Wojewódzki Związku [...] w K. w zaświadczeniu nr [...] z dnia [...] r. przyznał J.B., uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej MO w okresie od [...] r. do [...] r.
Stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach... pozbawił J.B. uprawnień kombatanta, albowiem uzyskał on takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, nie jest prawidłowe.
W sytuacji, gdy skarżącemu przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej", w postępowaniu weryfikacyjnym należało ustalić czy skarżącemu mogą przysługiwać także uprawnienia z innej podstawy prawnej wymienionej w ustawie o kombatantach...(wynika to wprost z art.25 ust.2 pkt 2 tej ustawy).
W świetle art. 1 ust. 1 o kombatantach..., kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustęp 2 cytowanego artykułu oraz art. 2 określają działalność kombatancką oraz działalność równorzędną z kombatancką.
Prowadząc postępowanie weryfikacyjne Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pominął fakt, iż J. B. przedstawił szereg dokumentów wskazujących, że posiada innych tytuł do uprawnień kombatanckich – działalność w Związku z Walki Zbrojnej i Armii Krajowej w okresie od [...] roku do [...] roku. Na tę okoliczność skarżący przedłożył złożone w dniu [...] r. oświadczenia dwóch świadków, życiorys i oświadczenie z dnia [...] r. oraz opinię Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z dnia [...] r. i załączniki do deklaracji członkowskiej. Jednakże organ orzekający nie wziął pod uwagę zawnioskowanych przez skarżącego dokumentów przy wydaniu decyzji w dniu [...] r.
Problem posiadania przez stronę innego tytułu kombatanckiego, którego potwierdzenie umożliwiłoby zachowanie uprawnień, zdaniem Sądu, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, bowiem nie jest to postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej.
Również w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 207/01 i III RN 211/01 wyrażono pogląd, że w sytuacji, gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu (nie potwierdzoną przez ZBOWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień kombatanckich), to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego, wskazanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu.
Także w motywach uchwały 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1993 r., II UZP 25/93 (OSNC 1994 Nr 11, poz. 200) Sąd Najwyższy przyjął możliwość rozpatrywania uprawnień kombatanckich z tytułu innego niż dotychczas uznawany za okres utrwalania władzy ludowej, jeżeli kombatant powołuje się na posiadanie uprawnień z tytułów wymienionych w przepisach art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.
Nie bez znaczenia dla oceny przez Sąd zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest fakt, że wszelkie dokumenty, które dla Urzędu byłyby podstawą do określenia tytułu uprawnień kombatanckich, J. B.złożył w dniu [...] roku, co wynika z przedłożonych przez skarżącego kserokopii oraz akt postępowania weryfikacyjnego. Dlatego też za błędne należy uznać stanowisko Kierownika Urzędu wyrażone w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji, o nie zachowaniu terminu do złożenia wniosku i braku rekomendacji właściwego stowarzyszenia, wymaganych na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 3 ustawy o kombatantach....
W tym miejscu wskazać należy, że z dniem 29 kwietnia 2003 r. utracił moc powołany art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, gdyż na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. został uznany za niezgodny z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2003 r., nr 72, poz. 658).
Mając na uwadze powyższe okoliczności i uwzględniając zarzuty podniesione przez skarżącego należało uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu, gdyż narusza przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązkiem organu orzekającego było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, dotyczącego podnoszonych przez skarżącego okoliczności zachowania przez niego uprawnień z innego tytułu, wynikających z uczestniczenia w formacjach wojskowych walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, które podnosił zarówno w odwołaniu, jak i w skardze.
Nie rozpoznanie tych zarzutów zgłoszone w trakcie postępowania weryfikacyjnego stanowiło naruszenie nie tylko art. 1 ust.1 i 2, art 4 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach..., ale także art. 7, 70, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na przeszkodzie przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu nie może stać służba skarżącego w organach Milicji Obywatelskiej.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. SK 4/02 (publ. OTK – A 2003/4/31 i Dz.U. z 2003 r.,nr 72,poz.658) Trybunał Konstytucyjny uznał, za zasadne umożliwienie przeprowadzenia postępowania o przyznanie statusu kombatanta tym kombatantom, którzy starają się o ponowne przyznanie uprawnień z innego tytułu niż tylko "utrwalanie władzy ludowej".
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający winien zatem poczynić ustalenia czy skarżący spełnia wymogi do uzyskania uprawnień wynikających, w szczególności z art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach... Dopiero na tej podstawie możliwe będzie stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, przyznanych na podstawie przepisów dotychczasowych.
Uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie zaskarżonej decyzji, dlatego też decyzja ta nie może być wykonana przed uprawomocnieniem się niniejszego wyroku, z uwagi na fakt, że organ orzekający tą decyzją pozbawił stronę uprawnień kombatanckich.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 i 2 sentencji.
Stosownie do art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie 3 sentencji, orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.