Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w D., w oparciu o art.1 pkt 2, art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz.575 ze zm./ oraz § § 1,7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65, poz.294 z późn.zm./ orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. B. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu, wymienionej w poz.15 wykazu chorób zawodowych.
Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. oraz orzeczeniu lekarskim Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Obie placówki diagnostyczne stwierdziły u R. B. obustronny odbiorczy ubytek słuchu, ale nie rozpoznały choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu ze względu na obniżenie czułości słuchu w uchu prawym /lepiej słyszącym/ nie powodujące z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej.
Dalej organ orzekający ustalił, iż R. B. w latach 1964-1974 był zatrudniony w "A" w T., w latach 1976-1977 kolejno w "B" i w "C" w S., a w latach 1977-1996 w "D" Zakład Nr [...] w D. i "E" w D.. Tylko p[raca w latach 1977-1995, była pracą w warunkach eksponowania na hałas emitowany przez [...] stosowane w czasie [...] o poziomach stwierdzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego.
W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, ale nie istnieją podstawy do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej, ponieważ lekarze orzecznicy placówek diagnostycznych I i II szczebla nie rozpoznali u badanego zawodowego uszkodzenia słuchu.
Odwołanie od decyzji wniósł R. B. osobiście. Nie zgadzał się z wnioskami zawartymi w uzasadnieniu. Domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy, a w szczególności ponownego badania lekarskiego i podnosił, że zaskarżona decyzja jest dla niego mocno krzywdząca.
[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art.138 § 1pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W motywach uzasadnienia podkreślono, że była ona konsekwencją treści orzeczeń lekarskich kompetentnych placówek diagnostycznych /I i II stopnia/, które w konkluzjach swoich orzeczeń wykluczyły u R. B. istnienie choroby zawodowej narządu słuchu.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miał miejsce w czasie i w miejscu pracy.
Organ odwoławczy uznał, iż skarżący w katach 1977-1996 pracował jako [...],[...],[...] w warunkach hałasu w środowisku pracy, który był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania urazu akustycznego. Dalej stwierdzono, że lekarze specjaliści nie znaleźli podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu, ponieważ stwierdzony u R. B. obustronny niedosłuch odbiorczy z asymetrią słyszenia /niecharakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego/ oraz obniżenie czułości słuchu w uchu prawym, nie skutkujące socjalną niewydolnością słuchu nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu i zakwalifikowania do poz.15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych.
Dalej wyjaśniono, że z lekarskiego punktu widzenia obniżenie czułości słuchu nie odpowiada pojęciu choroby, a jest tylko objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym, który nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu /nie pociąga za sobą skutków zdrowotnych i społecznych/.
Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. B. osobiście. W skardze podniósł, iż stwierdzone u niego uszkodzenie słuchu jest następstwem pracy przez 18 lat w warunkach narażenia na nadmierny hałas. W szczególności dotyczy powyższe stwierdzenie pracy w firmie "E"" w D. w katach 1977-1996.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał na brak rozpoznania choroby zawodowej słuchu u R. B. przecz placówkę diagnostyczną II stopnia, które uniemożliwiało wydanie innej decyzji. Także wyczerpany został dwuszczeblowy tryb diagnostyczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz błędnej ocenie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego – art.7 i art.77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc z dniem 31 grudnia 2003r. Z dniem 1 stycznia 2004r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art.3 oraz art.85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1271 ze zm./ w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołano wojewódzkie sądy administracyjne /na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych/.
Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju Sądów administracyjnych /.../sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153,poz.1270/. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72 poz.652/, dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Trafnie zauważył organ Inspekcji Sanitarnej w motywach zaskarżonej decyzji, że przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust.1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. /Dz.U. Nr 65, poz.294 z późn.zm./. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia jeżeli zostały powodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologiczne w środowisku pracy, jak również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych.
Wynika to z treści § 10 powołanego wyżej rozporządzenia. Organ odwoławczy pominął jednak to, że orzeczenie lekarskie podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, a zatem powinno być rozpatrywane w aspekcie całego materiału dowodowego.
W judykaturze i orzecznictwie ukształtował się pogląd, że orzeczenie lekarskie, jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa formalnych wymogów jakim powinna odpowiadać opinia biegłego Z istoty tego dowodu wynika jednak, że powinna zawierać obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego, z odniesieniem się do innych dowodów, zwłaszcza do innych opinii wydanych w tej samej sprawie.
W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia stwierdziła obustronny ubytek słuchu, który po naniesieniu poprawki na wiek dla ucha prawego – wynosił [...] dB, a dla ucha lewego [...] dB. Nie znalazła jednak podstaw do uznania schorzenia za zawodowe ze względu na zbyt mały ubytek słuchu oraz brak narażenia na hałas przekraczający dopuszczalne normy higieniczne w okresie od 1996r. Wskazała jednocześnie okres pracy od 1977 do 1996 r jako pracę w warunkach przekraczających dopuszczalne normy natężenia hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia, w wydanej opinii rozpoznała także niedosłuch odbiorczy obustronny zweryfikowany audiometrią obiektywną ABR, który wynosił dla ucha prawego [...] dB, a dla ucha lewego [...] dB. Nie orzeczono choroby zawodowej ze względu na obniżenie czułości słuchu w uchu prawym /lepiej słyszącym/, które nie powodowało z lekarskiego punktu widzenia, upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.
Wątpliwości w niniejszej sprawie nie budził tym samym wynik dochodzenia epidemiologicznego, które obrazuje rodzaj, stopień, czas narażenia oraz sposób wykonywania pracy przez skarżącego a które winno wykazać czy pracował w warunkach narażających na powstanie uszkodzenia słuchu. Organy inspekcji sanitarnej obydwu instancji przyjęły bowiem, że skarżący w czasie wieloletniej pracy w "E" S.A. w D., był narażony na ponadnormatywny hałas. Wątpliwości, zdaniem Sądu orzekającego, budziły orzeczenia lekarskie o braku stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu przy jednoczesnym stwierdzeniu niedosłuchu obustronnego odbiorczego, charakterystycznego dla urazu akustycznego.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u R. B. schorzeniem w postaci ubytku słuchu w uchu prawym o poziomie [...] dB i uchu lewym o poziomie [...] dB /według orzeczenia placówki II stopnia/ i stwierdzonym narażeniem na działanie hałasu w środowisku pracy przy jednoczesnym wykluczeniu choroby zawodowej. Powołanie się jedynie na budzące wątpliwości i wewnętrznie sprzeczne orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie domniemania związku przyczynowego.
Zasadą jest, że zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaje się w przypadkach stwierdzenia, ubytku słuchu typu odbiorczego u pracowników przewlekle narażonych na poziomy hałasu uznane w świetle współczesnego stanu wiedzy za stwarzające ryzyko utraty słuchu. Zdaniem Sądu orzekającego, w niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z takim przypadkiem i należało stwierdzić chorobę zawodową.
Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec niewykonania przez organ odwoławczy opisanych wyżej obowiązków na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/. W kontekście tych okoliczności duże wątpliwości budzi konkluzja organu odwoławczego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. W szczególności uwzględni fakt, że na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym wyroku z dnia 14 marca 2002r., sygn. II RN 78/01, publ. Pr. Pracy 2003/3/31 orzekł, że brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, ze względu na stopień uszkodzenia słuchu, a resortowe zalecenia metodologiczne, nie będące w przedmiotowym zakresie źródłem prawa, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia rozpatrywanego w sprawie problemu prawnego. Inaczej mówiąc, niedosłuch odbiorczy stwierdzony u skarżącego winien być zakwalifikowany jako choroba zawodowa niezależnie od stopnia nasilenia.
Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz.1115/, który wszedł w życie w dniu 3 września 2002r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów.
Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.