Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. odmówił wydania nakazu rozbiórki napowietrznego przyłącza energetycznego złożonego z dwóch przewodów przechodzących przez nieruchomości położone w R. gmina K. oznaczone jako działki nr [...], [...] i [...]. Decyzję swoją organ I instancji oparł na art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że stanowiące przedmiot postępowania przyłącze energetyczne zostało wybudowane samowolnie przed [...], a aktualnie za jego pośrednictwem dostarczana jest energia elektryczna do zabudowań J. i Z. S. oraz A. i A. M. Ustalono także, że J. S. korzysta z tego przyłącza już od [...]. i wobec tego przyjęto, że jego budowa miała miejsce pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 7, poz. 46 ze zm.).
Zdaniem organu przyłącze nie budzi zastrzeżeń pod względem technicznym, a jednocześnie w prawie materialnym brak jest podstaw do rozpatrywania samowoli budowlanych powstałych przed [...] kiedy to weszła w życie cytowana wyżej ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Od decyzji tej odwołanie wniosła inicjatorka postępowania A. W. właścicielka działki [...]. Zakwestionowała ona ustalenia poczynione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące daty wybudowania przedmiotowego przyłącza dowodząc, że w [...] zostało ono przebudowane i poprowadzone aktualną trasą.
Zaskarżoną decyzją opartą na art. 138 § 1 pkt 1 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że nie podziela stanowiska Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż spraw samowoli zaistniałych przed dniem [...] nie można rozstrzygać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Jednak z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe ustalenie czy inwestor na wykonanie przedmiotowego przyłącza posiadał pozwolenie na budowę, a skoro tak to nie można orzec nakazu jego rozbiórki i odesłał odwołującą się na drogę postępowania cywilnego przed sądami powszechnymi.
W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania Zakładowi [...] S. A. w C. nakazu rozbiórki samowolnie wykonanej sieci elektroenergetycznej. Podniosła ona, że przedmiotową linię elektroenergetyczną Zakład [...] wybudował bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z prawem energetycznym. Zakład ten nie posiadał także zgody właścicieli działek [...], [...] i [...] na poprowadzenie napowietrznej sieci nad ich działkami oraz na jej użytkowanie. Skarżąca podniosła także dodatkowe okoliczności związane z kolejną rozbudową przedmiotowej sieci, które były rozpoznane w odrębnym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska zajętego w tym piśmie procesowym organ ten wskazał, że skarżąca domagała się wydania nakazu rozbiórki spornego przyłącza w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wydanie jednak nakazu rozbiórki na podstawie art.48 tej ustawy jest możliwe jedynie w stosunku do samowoli budowlanych popełnionych pod jej rządami. Tymczasem z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, sporna instalacja została wykonana w [...] i z uwagi na upływ czasu, nie jest możliwe w chwili obecnej jednoznaczne ustalenie, czy inwestor posiadał pozwolenie na wykonanie przedmiotowej linii elektroenergetycznej.
W piśmie z dnia [...] uczestnicy postępowania J. i Z. S. oraz A. i A. M. wnieśli o umorzenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu swojego wniosku podali oni, że przyłącze energetyczne przechodzące nad działką skarżącej zostało zdemontowane z końcem [...] Wskazali także, że toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach postępowanie z ich skargi na inną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącą dokonanej rozbudowy przedmiotowego przyłącza zostało w związku z cofnięciem skargi przez J. i Z. S. umorzone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie tylko z powodów podniesionych przez skarżącą. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu wziął także pod rozwagę z urzędu dostrzeżone naruszenia prawa. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej Poppsa – nie był związany zarzutami ani wnioskami skargi. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, a w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, Sąd dokonuje oceny jego wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W pierwszym rzędzie należy odnieść się do wniosku o umorzenie postępowania złożonego przez uczestników postępowania J. i Z. S. oraz A. i A. M. Wniosek ten nie mógł zostać rozpoznany przez Sąd po ich myśli z uwagi na okoliczność, że uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego nie mają uprawnień do rozporządzania skargą. Uprawnienie takie przysługuje bowiem stosownie do art. 60 Poppsa tylko skarżącemu.
Przystępując analizy zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że przedmiotowa napowietrzna linia elektroenergetyczna stanowiła obiekt budowlany i to zarówno w rozumieniu ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (art. 1 ust. 4 pkt 1 tej ustawy) jak też ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (art. 2 ust. 1). Przepisy obu wskazanych ustaw nakazywały inwestorom przed przystąpieniem do wykonywania robót budowlanych uzyskanie pozwolenia na budowę lub w przypadkach określonych w przepisach wykonawczych dokonania zgłoszenia zamiaru ich wykonania.
Sporną w sprawie jest data wykonania przedmiotowego odcinka linii elektroenergetycznej. Zdaniem orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, linia ta została wybudowana w [...] gdyż z tej daty pochodzi zarejestrowany w Zakładzie A. dokument zawierający zgłoszenie J. S. informujące o gotowości wykonanej przez niego instalacji domowej do poboru energii elektrycznej. Skarżąca dowodziła zaś w oparciu o inne dokumenty, że została ona prawdopodobnie wybudowana w [...]. W sprawie nie udało się także ustalić czy linia ta została wykonana w zgodzie z obowiązującymi w czasie jej budowy przepisami, bowiem aktualny jej właściciel [...] S.A. Zakład A nie przekazał dokumentów dotyczących jej budowy. Organ I instancji uznał w tej sytuacji, iż sporna linia została wybudowana samowolnie. Natomiast organ odwoławczy przyjął, że z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie tej kwestii.
W oparciu o przyjęte ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. uznał, że w prawie materialnym brak jest podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu. Stanowisko powyższe nie znajduje jednak oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Na akceptację nie zasługuje zwłaszcza twierdzenie o uznaniu przez ustawodawcę za "nie byłe" samowoli budowlanych mających miejsce przed datą 1 marca 1975 r. skoro dyspozycją art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane objęte zostały obiekty budowlane będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy.
Z kolei art. 103 ust. 2 obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane odnosząc się do postępowania administracyjnego o nakazanie przymusowej rozbiórki obiektów budowlanych, których budowa lub przebudowa została zakończona, bez wydanego prawem pozwolenia budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r., nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 lub art. 40 i następnie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Wymieniony art. 103 ust. 2 nie daje też podstaw do odmiennego traktowania samowoli budowlanych dokonanych przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a więc przed datą 1 marca 1975 r., a odmiennie samowoli powstałych po tej dacie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił stanowiska organu I instancji o braku prawnej możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki obiektów samowolnie wybudowanych przed dniem 1 marca 1975 r. Organ ten uznał jednak, że skoro z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie wykonania przedmiotowej linii w oparciu o pozwolenie na budowę to należało odmówić wydania nakazu jej rozbiórki. Także i to stanowisko nie może zasługiwać na akceptację Sądu. Skoro bowiem Zakład A nie przedłożył dokumentacji dotyczącej wykonania spornej linii to należało w oparciu o inne dostępne środki dowodowe ustalić prawdopodobną datę jej realizacji. W ten sam sposób należało także ustalić legalność wykonanych robót budowlanych. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się tymczasem tylko do analizy dokumentów przekazanych przez skarżącą i korzystającego ze spornego przyłącza J. S. mimo, że przepisy kpa zobowiązywały je do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Tym samym naruszyły one normy zawarte w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co jak wyżej wykazano miało istotny wpływ na wynik kontrolowanego postępowania. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można było też odeprzeć zarzutu wydania przez organy obu instancji decyzji z naruszeniem prawa materialnego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej sprawy na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Poppsa w związku z art. 135 i 152 tej ustawy. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącej.
Ponownie rozpoznając sprawę w przypadku rozebrania przedmiotowej linii organ I instancji umorzy postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W innym przypadku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zastosuje się do wskazanego przez Sąd trybu postępowania i w razie ustalenia samowolnego wykonania omawianego obiektu budowlanego rozważy zastosowanie w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.