Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. wydaną na wniosek G. K. działającej jako przedstawiciel ustawowy A. K. oraz S. K. Prezydent S. orzekł o anulowaniu czynności zameldowania R. K. na pobyt stały w S. przy ul. [...]. Zameldowanie R. K. nastąpiło na postawie wypełnionego zgłoszenia pobytu stałego złożonego w dniu [...].1999 r. opatrzonego pieczątką właściciela nieruchomości L. K.. Jednakże jak ustalono L. K. nie mógł potwierdzić uprawnień gdyż zmarł w dniu [...] r. Zatem do zameldowania dojść nie mogło bowiem R. K. nie uzyskał zgody wszystkich współwłaścicieli.
W odwołaniu R. K. domagał się uchylenia tej decyzji. Podniósł iż w dniu zameldowania był współwłaścicielem nieruchomości, co uprawnia go do zajęcia lokalu, a zgody na zamieszkanie udzieliła mu większość współwłaścicieli.
Uznał, że jako współwłaściciel jest uprawniony do posiadania i korzystania z przedmiotu współwłasność, a wymagana zgody wszystkich współwłaścicieli narusza jego prawo własności.
Decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W jej motywach podał, iż dla oceny uprawnień R. K. do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu istotne znaczenie ma fakt czy zameldowanie nastąpiło za zgodą jego córki E. K. będącej najemcą tego mieszkania. Stwierdził że w przypadku dysponowania przez E. K. samoistnym uprawnieniem do przebywania w tym lokalu uprawnienie R. K. jako osoby bliskiej najemcy miałoby charakter pochodny, co winien rozważyć organ ponownie rozpoznając sprawę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a oraz art.. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 i art. 10 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 Nr 32 poz. 174 ze zm.). Prezydent S. ponownie orzekł o anulowaniu czynności zameldowania R. K. na pobyt stały w S. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, warunkami zameldowania są: pobyt w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie oraz posiadanie uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Muszą one wystąpić łącznie. Potwierdzenia pobytu dokonuje najemca lokalu lub właściciel (zarządca budynku) lub wszyscy współwłaściciele w przypadku, gdy budynek stanowi współwłasność kilki osób. Ustalił, że nieruchomość należy do kilku współwłaścicieli i nie ma formalnie ustanowionego zarządcy. Uznał, że zgodnie z art. 199 k.c. zameldowanie jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i do jej skuteczności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli lub sądowe rozstrzygnięcie " tej kwestii".
Organ odmówił uznania pochodnych uprawnień R. K. do przebywania w spornym mieszkaniu. Stwierdził, że nie przedłożył on wiarygodnego dokumentu potwierdzającego, iż najemcą tegoż lokalu była jego córka E. K., która również nie udowodniła okoliczności samoistnego dysponowania uprawnieniem do przebywania w tym lokalu. Zatem mimo, iż bezspornym jest fakt zameldowania w dacie zameldowania R. K. w lokalu przy ulicy [...] w S., zdaniem organu do zameldowania dojść nie mogło.
W odwołaniu od tej decyzji R. K. wniósł o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy, bądź jej przekazanie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniósł, że posiada zgodę córki będącej najemcą lokalu przy ul. [...] na zamieszkiwanie w nim oraz, że jest współwłaścicielem nieruchomości przy ulicy i reprezentuje większość udziałów we współwłasności, co uprawnia go do zajmowania przedmiotowego lokalu. Zdaniem odwołującego się wyrażenie zgody na zajmowanie lokalu jest czynnością zwykłego zarządu w związku z czym nie wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki do zameldowania go w przedmiotowym lokalu.
Zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. [...] opartą o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9 ust. 2 oraz art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W jej motywach podał iż dla zameldowania konieczne jest wystąpienie przesłanek zamieszkiwania i posiadania uprawnień do przebywania w lokalu, w jakim zameldowanie ma nastąpić. W sytuacji, w której lokal stanowi przedmiot współwłasności, potwierdzenia uprawnień do zamieszkiwania dokonują wszyscy współwłaściciele. Tymczasem w niniejszej sprawie takiego potwierdzenia brak. Z tych powodów uznał, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł,że organ wskazując na brak zgody wszystkich współwłaścicieli do przebywania w lokalu jako wystarczającą okoliczność do anulowania czynności zameldowania nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż zgodę na zameldowanie wyraziła jej córka będąca najemcą spornego lokalu. Tym samym współwłaściciele nieruchomości nie musieli wyrazić zgody na zameldowanie, bowiem nie można zabronić zameldowania w wynajmowanym lokalu osoby bliskiej najemcy. Zostały więc wypełnione wszystkie ustawowo przesłanki zameldowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed dniem 1 stycznia 2004r. Z tą data uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Przepis art. 3ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawuja kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym, w świetle brzmienia art. 134 § 1 powołanej ustawy, dokonując kontroli zgodności z prawem nie jest związany granicami skargi, tj. uwzględnia zarzuty z urzędu, niezależnie od okoliczności podniesionych w skardze.
Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w niej naprowadzonych. Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Sąd zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględnić z urzędu, zwłaszcza gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem po wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do istotnej zmiany stanu prawnego podważającej zasadność rozstrzygnięć organów obu instancji. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt. K 20/01 (OTK - A z 2002 r. nr 3, poz. 34)
Stwierdził niezgodność przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 art. 83 w zawiązku z art. 2 Konstytucji RP. Orzeczenie to wywarło skutek w postaci utraty mocy obowiązującego przepisu, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące należy przestawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu) w którym ma nastąpić zameldowanie. W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjnego lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania.
W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenie niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego na podstawie które decyzja został wydana, normuje art. 145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można zażądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzje, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Powyższe ma istotne znaczenie bowiem decyzje organów obu instancji oparto o brak potwierdzenia uprawnień do przebywania w spornym lokalu, Na marginesie wskazać należy, że pod rządami obowiązywania art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzecznictwo akceptowało rozstrzygnięcia motywowane argumentami przywołanymi w uzasadnieniu obu tych decyzji, odnoszącymi się do potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu przez wszystkich współwłaścicieli. Akceptowało również stanowisko, zgodnie z którym osoba bliska najemcy, zamieszkała wspólnie z nim w lokalu objętym stosunkiem najmu, ma uprawnienie pochodne do przebywania w lokalu bez względu na stanowisko właściciela budynku. Prowadzone w tym względzie postępowanie nie wyjaśniało charakteru uprawnień córki skarżącego E. K. do zamieszkiwania w spornym lokalu, zaś organ odwoławczy do zarzutu odnoszącego się do jej kwestii, a zawartego w odwołaniu organu I instancji nie doniósł się do kwestii.
Jednakże odpadnięcie przesłanki przedstawienia potwierdzenia uprawnień przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące czyni wywody zawarte w motywach obu decyzji nieistotnym. W tej sytuacji omawianie dalszych kwestii i zarzutów okazało się zbędne. Dlatego decyzja organu odwoławczego nie mogła się ostać.
W toku postępowaniu rozpatrzenia sprawy właściwy organ rozpatrzy odwołanie od decyzji organu I instancji o anulowaniu czynności zameldowania na pobyt stały R. K. stosownie do istniejącego stanu faktycznego i prawnego. Będzie miał na uwadze, iż jedyną przesłanką wymaganą przy zameldowaniu jest fatyczny pobyt skarżącego w przedmiotowym lokalu. Rozważy przy tym dopuszczalność stałego zameldowania w świetle brzmienia przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bo zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu stanowi powód do zameldowania stałego. Zwrócić należy przy tym uwagę na fakt, iż obowiązujące przepisy nie przewidują, zresztą i poprzednio nie przewidywały obowiązku wyrażenia zgody na zameldowanie przez współwłaścicieli lokalu, którzy byli władni jedynie dokonać potwierdzenia, bądź odmowy potwierdzenia prawa do zamieszkiwania w lokalu. Obecnie rolą współwłaścicieli, jak tez najemców i innych osób, do których należą mieszkania jest jedynie potwierdzenie pobytu w nim osoby wnoszącej o zameldowanie.
Okoliczności związane z prawem do przebywania w lokalu, czy bezprawnością tego stanu rzeczy należą do drogi cywilnoprawnej. Nadto trzeba podnieść, że zameldowanie jest czynnością czysto techniczną i rejestracyjną nie rodzącą praw do lokalu. W tym zależności do ustać i rozważań w naprowadzonych kierunkach, wyda organ właściwej treści rozstrzygnięcie.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadnie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.