Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]r. A. C. zwróciła się do Powiatowego Inspektor Budowlanego o usunięcie domku letniskowego usytuowanego na sąsiedniej działce nr [...] w L., stanowiącej własność J. M., z naruszeniem granicy jej działki.
Po rozpatrzeniu wniosku oraz przeprowadzeniu postępowania administracyjnego
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia [...]r., na podstawie art. 81 c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał J. M. przedłożenie dokumentu geodezyjnego potwierdzającego odległości usytuowania obiektu drewnianego posadowionego na jego nieruchomości.
W uzasadnieniu organ ten stwierdził, iż obiekt powstał bez wymaganego zezwolenia na budowę przed 1994 r. i wg oświadczenia właściciela był przeznaczony dla celów gospodarczych. Nadto podał, ze zebrany materiał pozwala stwierdzić, iż obiekt ten wykorzystywany jest dla celów rekreacyjnych osób postronnych. Wskazał nadto, że brak jest możliwości oddania tego obiektu do użytkowania jako rekreacyjny, gdyż teren na którym jest on usytuowany w planie zagospodarowania przestrzennego, przeznaczony jest pod uprawy polowe i ogrodnicze. Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., na zasadzie art. 56 ust 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazał J. M. przedłożenie inwentaryzacji budowlanej drewnianego obiektu gospodarczego wraz z uzgodnieniami oraz oceny technicznej, w terminie do [...]r. Na to postanowienie stronom nie przysługiwało zażalenie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia r. w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu Postępowania Administracyjnego zawiesił postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego na nieruchomości J. M. w L. i wezwał do wystąpienia zainteresowanego do Wójta Gminy G. z wnioskiem w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego w terminie do dnia [...] r, wobec przedłożenia wymaganych dokumentów, z których nie wynika konieczność dokonywania żadnych zmian i przeróbek.
W zażaleniu od tego postanowienia A. C. wniosła o ponowne przeprowadzenie postępowania oraz usunięcie obiektu. Stwierdziła, iż obiekt ten powstał jako budynek rekreacyjny i nigdy nie służył celom gospodarczym. Od początku użytkował go J. P. z rodziną, zamieszkały w C. Ponadto wskazała na niezachowanie odległości tego obiektu od granic jej działki będącej działką leśną. Podała również, że poza przedmiotowym budynkiem na nieruchomości J. M. usytuowany jest drugi obiekt rekreacyjny.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ ten podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji. Wyjaśnił, że godnie z art. 103 ustawy Prawo budowlane przepisu art. 48 Prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Przedmiotowy obiekt powstał przed wskazana datą, a zatem jeżeli będzie użytkowany jako obiekt gospodarczy nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G. Istnienie tego obiektu, co zdaniem organu wynika z przedłożonych dokumentów, nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym oraz warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym uzasadnionego interesu osób trzecich.
Zatem na właścicielu budynku ciąży obowiązek uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie, nie uzyskanie pozwolenia spowoduje przez organ nadzoru budowlanego podjecie zawieszonego postępowania i wydanie stosownej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie, A. C. wniosła o uchylenie tego postanowienia, postanowienia organu I instancji, a nadto o uchylenie decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...]r. zezwalającego na użytkowanie spornego obiektu, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącej zawieszenie postępowania celem umożliwienia legalizacji przedmiotowego obiektu jest bezzasadne, gdyż obiekt ten został wybudowany bez wymaganego zezwolenia oraz użytkowany jest od początku jako budynek letniskowy stanowiący własność A. P. i nigdy nie był wykorzystywany przez właścicieli gruntu na którym jest on posadowiony. Wskazała, że istnienie możliwości zmiany przeznaczenia na cele gospodarcze budynku wybudowanego dla celów "wczasowych" nie ma znaczenia. Ponadto podtrzymała wszystkie dotychczasowe zarzuty podnoszone w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa [...] utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte i prowadzone przez organ nadzoru budowlanego dotyczy obiektu budowlanego, który został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia budowlanego na działce w L. nr [...], stanowiącej własność J. M. Istotą kwestia w niniejszej sprawie jest natomiast zasadność zawieszenia tegoż postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu.
Należy stwierdzić, iż organy jako podstawę zawieszenia postępowania powołały art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienie wstępne" rozumie się więc sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że zagadnienie wstępne odnosi się do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. To, czy w okolicznościach konkretnej sprawy, występuje kwestia prejudycjalna, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, należy poszukiwać w treści przepisów materialnego prawa administracyjnego, mających w niej zastosowanie.
Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (obecnie: tekst jednolity Dz. U. z 2003 r Nr 217, poz. 2016 ze zm.), do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 7 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W myśl przepisu art. 37 ust. 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce jeżeli organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
- 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
- 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Natomiast stosownienie do brzmienia art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Wobec powyższych uregulowań prawnych rzeczą organu nadzoru budowlanego było ustalenie, czy zachodzą podstawy do likwidacji samowoli budowlanej, bądź też legalizacji obiektu i w tym zakresie wydanie stosownej decyzji, która w zależności od jej treści stanowić może dopiero podstawę do ubiegania się o pozwolenie na jego użytkowanie. Stosownie bowiem do treści art. 42 ust.1 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy, po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie.
Zatem, pomiędzy postępowaniem w sprawie samowoli budowlanej, a postępowaniem w sprawie pozwolenia na użytkowanie nie można dopatrywać się związku uzasadniającego zawieszenie tego pierwszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wręcz przeciwnie należy stwierdzić, że właśnie wynik postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej przesądzać będzie o możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. Oznacza to, że wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego dopiero może otwierać możliwość ubiegania się o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Organ nadzoru budowlanego w zależności od ustaleń i wyników postępowania, powinien bądź wydać decyzję o rozbiórce obiektu w przypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wymienionych w cytowanym wyżej art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., bądź decyzję na podstawie art. 40 tego Prawa dającą podstawę do legalizacji obiektu, od której stronie przysługiwać będzie środek zaskarżenia.
Z przytoczonych względów zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Natomiast Sąd nie mógł rozpoznać dodatkowego wniosku skarżącej o uchylenie decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. zezwalającej na użytkowanie spornego obiektu budowlanego, bowiem została ona wydana w innym postępowaniu nie objętym przedmiotową skargą.
Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia oparto na przepisie art. 152 powołanej wyżej ustawy.