Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art.68 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994 roku (Dz.U. nr 89, poz.414 z zm.) nakazał: E. i E.C., E.O., L.M., J.O., K.S., R.C., M. i J.F., J.C. oraz I. i W.C. wyeliminowanie zagrożenia w postaci zawalenia poprzez zabezpieczenie, znajdującego się w złym stanie technicznym budynku mieszkalnego, położonego w B. przy ul. [...] przez wygrodzenie części działki będącej w bezpośrednim sąsiedztwie z obiektem oraz umieszczenie na obiekcie zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i zakazie użytkowania go. Równocześnie organ orzekający stwierdził, iż powyższe czynności obejmuje rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ podał, że w trakcie kontroli objętego decyzją budynku stwierdził, iż budynek ten będący elementem zabudowy zwartej swoim stanem technicznym, jak i usytuowaniem, zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia. Celem wyeliminowania tego zagrożenia nałożono obowiązki określone decyzją.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J.C. i K.S.. Oboje odwołujący się twierdzili, że nie są właścicielami budynku położonego w B. przy ul. [...]. J.C. podał, że jego ojciec był z tytułu dziedziczenia współwłaścicielem tego budynku w nieznacznej części. C.C. w budynku tym nie zamieszkiwał od roku [...], a obecnie nie żyje ani on, ani jego żona – matka odwołującego się K.C., która zmarła [...]. Spadkobiercy po C. i K.C. nie zostali ustaleni, a odwołujący się jedynie uiszcza podatek związany z tą nieruchomością. Natomiast K.S. podała, że opłaca podatek przypadający na jej zmarłego dziadka B.C., który był współwładającym nieruchomością, a nie właścicielem. Oboje odwołujący wyrazili zdziwienie, że Urząd Miasta od lat pobierający podatki od niezamieszkałego budynku i "placu" we własnym zakresie nie jest w stanie zlikwidować niebezpieczeństwa związanego ze złym stanem obiektu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – zaskarżoną decyzją z dnia [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą zabezpieczyć budynek przed zawaleniem, wygrodzić oraz umieścić na obiekcie stosowne ostrzeżenia w terminie natychmiastowej wykonalności, ale w podstawie prawnej w miejsce art.66 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 7.07.1994 roku – powołał art.66 pkt 1 tego prawa.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołań, organ odwoławczy wyraził pogląd, iż skoro zobowiązani nie zrzekli się spadku to są spadkobiercami właścicieli i obciąża ich obowiązek utrzymania obiektu we właściwym stanie technicznym. Natomiast ustalenie spadkobierców nastąpiło w oparciu o informację Urzędu Gminy w B., który pismem z dnia [...] wskazał osoby opłacające podatek od spornej nieruchomości.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J.C.. Powtórzył w niej argumentację odwołania i uznał za niezasadne nałożenie na niego obowiązków określonych w decyzji.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu wobec faktu braku sądownie wyznaczonego zarządcy masy spadkowej obowiązek utrzymania obiektu we właściwym stanie spoczywa na spadkobiercach, wśród których jest z mocy art.1015 § 1 i § 2 kpc skarżący, który nie odrzucił spadku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz.368 z zm.). Na mocy art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z zm.) ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30..08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a.).
Na mocy art.134 § 1 p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach skargi, nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Utrzymanie obiektów budowlanych we właściwym stanie technicznym regulują przepisy rozdziału 6 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz.U. nr 89, poz.414 z zm.). Zgodnie z art.61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym.
W przypadku nie wywiązania się przez właściciela lub zarządcę z powyższego obowiązku właściwy organ administracyjny zobowiązany jest do wykorzystania przewidzianych dla niego uprawnień w art.66, 67, 68 i 69 Prawa budowlanego.
Orzecznictwo stoi na stanowisku, iż w sprawach z zakresu utrzymania obiektów budowlanych rozstrzygające akty administracyjne powinny być kierowane do właściciela (współwłaściciela) lub zarządcy (por. wyrok z 24.01.2002 r. IV SA 472/00, wyrok z 11.10.2000 r. SA/Kr 113/98).
Jeżeli chodzi o skierowanie decyzji do zarządcy to należy podkreślić, że zarządca obiektu może być podmiotem zobowiązanym jedynie wówczas, gdy chodzi o czynności zmierzające do utrzymania obiektu w stanie nie pogorszonym, o ile szerszy zakres obowiązków nie wynika z umowy o zarządzaniu nieruchomością. Warunkiem wydania decyzji opartej o art.66 pkt 1 (zaskarżona decyzja), jak i 68 pkt 3 (I instancja) jest – oprócz stwierdzenia stanu obiektu odpowiadającego hipotezą tych przepisów – ustalenie właściciela (zarządcy) nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji nie ustaliły właściciela nieruchomości, a tym bardziej spadkobierców właściciela. Nie może bowiem zostać zaakceptowane przez Sąd ustalenie spadkobierców właściciela w oparciu o informację Gminy o osobach opłacających podatek od nieruchomości w sytuacji gdy skarżący, a wcześniej w odwołaniu – także K.S. – zaprzeczają temu faktowi.
W postępowaniu należy więc ustalić właścicieli nieruchomości, a następnie ich spadkobierców lub osobę sprawującą zarząd masą spadkową, a w braku takiej osoby organ prowadzący postępowanie powinien wystąpić do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora. Te istotne wątpliwości co do osoby zobowiązanej do utrzymania obiektu we właściwym stanie technicznym już przesądzają o wadliwości decyzji, albowiem nie wiadomo czy została ona skierowana do właściwej osoby.
Niezależnie od powyższego należy wskazać na dalsze wadliwości kontrolowanej decyzji.
Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na art.68 pkt 3 Prawa budowlanego, a zawarte w nim nakazy odpowiadają tej normie. Jednakże z treści art.68 Prawa budowlanego wynika, że zawarte w nim regulacje dotyczą budynków zamieszkałych, o czym świadczy sformułowanie "w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub części budynku" organ jest obowiązany do podjęcia czynności opisanych w pkt 1, 2 i 3 tego przepisu. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy budynek nie jest zamieszkały. Natomiast zmiana podstawy prawnej przez organ odwoławczy na art.66 pkt 1 Prawa budowlanego, przy równoczesnym utrzymaniu w mocy nałożonych przez organ I instancji obowiązków, z kolei narusza art.66 pkt 1 Prawa budowlanego. Ten ostatni przepis odnosi się do obiektów budowlanych i określone w nim nakazy mogą dotyczyć nieprawidłowości samego obiektu, a więc chodzi tu o nakaz takich robót, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu, jako całości (wyrok z 27.03.2001 r. II SA/Kr 103/98; wyrok z 13.02.1998 r. IV SA 757/96; wyrok z 6.11.2003 r. II SA/Gd 1723/00).
W ocenie Sądu na podstawie art.66 Prawa budowlanego nie można więc wydać decyzji zakazującej użytkowania obiektu bowiem – jak wskazano wyżej – przepis ten ma na celu wyłącznie ukierunkowanie działania na zapewnienie należytego utrzymania obiektu budowlanego (wyrok SA/Sz 1653/98).
Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające powinny przede wszystkim w sposób właściwy ustalić adresata decyzji z rozdziału 6 Prawa budowlanego. Następnie dokładnie wyjaśnić stan techniczny obiektu i w zależności od tego stanu podjąć jedną z decyzji przewidzianych tym rozdziałem.
Jednakże w przypadku ustalenia, że obiekt znajduje się w stanie opisanym w art.67, wydanie decyzji przewidzianej tym przepisem należy poprzedzić postępowaniem wyjaśniającym czy właściciel ma zamiar i w jaki sposób usunąć stan naruszenia porządku prawnego w budownictwie. Jeżeli właściciel taki zamiar zadeklaruje organ powinien wyznaczyć mu w tym celu termin i określić zakres niezbędnych robót, co w ocenie Sądu znajduje podstawę w art.66 Prawa budowlanego, a następnie kontrolować ich wykonanie. Niepodjęcie tych robót w wyznaczonym terminie może natomiast stanowić podstawę do wydania decyzji z art.67 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 litera a i c ustawy p.s.a. w związku z art.135 i 152 ustawy p.s.a. uchylił orzeczenia obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.55 ust.1 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995 r. w związku z art.97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
SW