Uzasadnienie
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia 8 grudnia 1997 r. odmówił wymeldowania Józefa J. z pobytu stałego w R. przy ulicy R. 2 m 9. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia powołano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, a w jego uzasadnieniu wskazano, że nie zostały spełnione określone tym przepisem przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, albowiem Józef J. nie utracił samoistnych uprawnień do przebywania w lokalu, a opuszczenie tego lokalu nie można uznać za dobrowolne, gdyż poprzez wymianę zamków w drzwiach uniemożliwiony został do niego powrót. Opisano również w sposób wyczerpujący przebieg postępowania administracyjnego toczącego się od 21 maja 1996 r. /data złożenia wniosku o wymeldowanie przez Natalię J./.
Wojewoda K. rozpoznając odwołanie Natalii J. nie podzielił zapatrywań prawnych organu pierwszej instancji i decyzją z dnia 12 lutego 1998 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta R. i orzekł o wymeldowaniu Józefa J. z pobytu stałego. W motywach orzeczenia organ II instancji wyeksponował przede wszystkim to, że opuszczając w kwietniu 1994 r. lokal Józef J. utracił uprawnienia do lokalu. Rozwijając tę tezę przywołano unormowania prawne z ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych jak i orzecznictwo Sądu, wykazując iż małżonkowie są najemcami lokalu tylko wtedy, gdy wspólnie go zamieszkują,. Ponieważ w sprawie bezspornym jest, iż małżonkowie J. od wielu lat nie zamieszkują wspólnie w spornym lokalu, a Józef J. opuścił go bez dopełnienia obowiązku meldunkowego to, zdaniem organu, zaistniały przesłanki określone w sytuacji pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W skardze Józef J. domagał się uchylenia decyzji, której zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący wykazywał prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji podkreślając, iż zaskarżona decyzja w ogóle pomija fakt, iż wyprowadził się z domu tylko na czas trwania sprawy rozwodowej "wobec ciągłych awantur urządzanych przez żonę po wniesieniu pozwu rozwodowego". Nadto skarżący uznał, iż zaskarżona decyzja pozbawia go "meldunku" w lokalu który "otrzymał od Urzędu Miejskiego w R. w wykonaniu umowy o stypendium fundowane zawartej w czasie studiów prawniczych". Pozostałe wywody skargi sprowadzają się do emocjonalnego przedstawienia przyczyn konfliktu powstałego między współmałżonkami.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zainteresowana Natalia J. wniosła na rozprawie o oddalenie skargi i poinformowała, że zapadł już wyrok rozwiązujący jej małżeństwo ze skarżącym z winy obu stron, przy czym w wyroku tym Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z lokalu, albowiem skarżący w nim nie zamieszkiwał.
Natomiast w pismach złożonych w dniu rozprawy zainteresowana wyrażała zdziwienie, iż nie otrzymała odpisu skargi i uznała to za kolejny objaw " afer sądowych ". Pozostałe wywody tych pism obrazują stosunek Natalii J. do jej byłego męża.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Sąd powołany jest zatem do oceny legalności zaskarżonych aktów, przy czym, co istotne dla dalszych wywodów, kontrola ta. odnosi się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a więc wszelkie zdarzenia faktyczne i prawne. zaistniałe po dacie wydania decyzji będącej przedmiotem skargi są bez znaczenia dla dokonywanej oceny.
Z kolei stosownie do art. 22 ust. 2 cytowanej ustawy nie każde naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, albowiem tylko wtedy Sąd uchyla zaskarżony akt, gdy stwierdzi, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku obrazy prawa materialnego, lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdy uchybienie dotyczy norm proceduralnych.
Przy dokonywanej ocenie Sąd nie jest związany granicami skargi, a zatem ani jej zarzutami ani też wnioskami, nie może jedynie orzec na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że stwierdzi kwalifikowaną wadę decyzji skutkującą jej nieważnością.
Przywołane przepisy wskazują zatem jednoznacznie na to, że podstawą oceny zaskarżonego aktu nie mogą być jakiekolwiek argumenty pozaprawne, a tym samym wszystkie te wywody zarówno skarżącego jaki zainteresowanej, które odnoszą się do przyczyn powstałego konfliktu i w efekcie rozpadu małżeństwa nie mają w sprawie żadnego znaczenia i pozostaną poza sferą rozważań Sądu.
Ocenę legalności zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od zbadania jej zgodności z przepisami prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił w niniejszej sprawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. W myśl tego przepisu organ administracyjny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Z kolei art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, iż przy zameldowaniu na pobyt trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie.
Omawiany art. 15 ust. 2 przewiduje zatem dwie sytuacje, w których prawnie dopuszczalne jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące, przy czym wspólnym dla obu przypadków jest opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, z tym, że w sytuacji pierwszej obok tej przesłanki musi wystąpić przesłanka utraty uprawnień, o których mowa w przytoczonym powyżej art. 9 ust. 2 ustawy. Natomiast w drugim przypadku uprawnienia organu meldunkowego powstają wtedy, gdy osoba, która opuściła lokal nie mieszka w nim co najmniej 6 miesięcy a miejsca jej pobytu nie można ustalić. Sytuacja ta nie pozostaje w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu.
Wskazać jeszcze należy, że utrata uprawnień do lokalu będąca konieczną przesłanką do wymeldowania w sytuacji pierwszej analizowanego przepisu, następuje także wtedy, gdy osoba legitymująca się uprawnieniem dobrowolnie opuści lokal.
W utrwalonym już orzecznictwie, przyjmuje się iż nie podjęcie w stosownym czasie środków prawnych celem przywrócenia naruszonego posiadania lokalu jest równoznaczne z dobrowolnym wyzbyciem się uprawnień.
W sprawie poddanej kognicji Sądu organy dokonały wymeldowania skarżącego z miejsca pobyty stałego w oparciu o opisaną sytuację pierwszą określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji Sąd zbadać musiał czy skarżący, który, co pozostaje poza sporem, nie mieszka już w przedmiotowym lokalu i nie dopełnił obowiązku meldunkowego, utracił uprawnienia do przebywania w lokalu.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż małżonkowie J. nabyli uprawnienia do spornego lokalu decyzją administracyjną z dnia 2 września 1970 r. o przydziale lokalu mieszkalnego. Lokal ten jest mieszkaniem komunalnym, a nawiązany opisaną decyzją jego najem stał się stosownie do przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./ najmem umownym zawartym na czas nie oznaczony /art. 56 ust. 1 przywołanej ustawy/. W myśl z kolei art. 7 komentowanej ustawy małżonkowie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu. Analiza tego przepisu, wzbogacona orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołanym przez organ odwoławczy zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę, wskazuje, iż tylko w sytuacji wspólnego zamieszkiwania małżonkowie są najemcami lokalu natomiast w sytuacji, gdy jeden z małżonków lokalu nie zajmuje nie jest jego najemcą.
Również w sytuacji gdy umowa najmu dotyczyła obojga małżonków /przydział lokalu/, a jeden z małżonków będący mocą tej umowy najemcą opuści lokal przyjmuje się, że nastąpiło dobrowolne wyzbycie się uprawnień najemcy /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. II CKU 46/98 /Prokuratura i Prawo 1999 nr 1 poz. 38/.
W rozpoznawanej sprawie pozostaje niespornym, iż skarżący od kwietnia 1994 r. nie zamieszkuje w lokalu, w którym zameldowany był na pobyt stały i od tego okresu nie podjął żadnych kroków prawnych celem ewentualnego powrotu da tego lokalu czy też przywrócenia naruszonego stanu posiadania. Opuszczenie lokalu w takiej sytuacji należy uznać za dobrowolne. Również ze znajdujących się w aktach licznych oświadczeń skarżącego nie wynika, aby kiedykolwiek zamierzał do tego lokalu powrócić. Argument, iż w mieszkaniu tym pozostały jeszcze rzeczy stanowiące jego własność nie świadczy o tym, iż nie doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobyty, albowiem opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego. z dnia 4 marca 1993 r. SA/Wr 1278/92/.
W świetle tych wywodów nie można nie podzielić poglądu zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż skarżący wyzbył się /utracił/ uprawnień do lokalu. Nie można- więc skonstruować tezy o naruszeniu zaskarżoną decyzją prawa materialnego.
Dokonując natomiast oceny zgodności decyzji z normami procesowymi Sąd uznał, że stwierdzone w tym zakresie uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 79 par. 2 Kpa wynikający pośrednio z treści skargi, jest uzasadniony, albowiem skarżący nie brał udziału w oględzinach lokalu wobec zdecydowanej odmowy zainteresowanej na dopuszczenie go do tej czynności. Zważyć jednak należy, że termin z przeprowadzenia tego dowodu był wielokrotnie zmieniany m. in. na wniosek skarżącego, a celem oględzin miało być potwierdzenie tezy prezentowanej przez skarżącego, iż w lokalu tym pozostały jeszcze jego rzeczy. Okoliczność dowodzona nie mogła jednak wpłynąć na wynik sprawy zarówno z przyczyn już naprowadzanych jak i wobec niezaprzeczalnego faktu, iż oględziny miały być przeprowadzone w trzy lata po opuszczeniu przez skarżącego lokalu, a zatem nie sposób przyjąć, aby pozostawione tam przedmioty przesądzały o tym, iż w spornym lokalu koncentruje się centrum życiowe skarżącego /jak podaje w skardze/.
Z wyłożonych przyczyn Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy o NSA ją oddalił.