Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] 2002r. p. E. M. wystąpił do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy górniczego w zakresie spraw określonych: §3 ust.2, § 6 ust. 5 i § 6 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie zagrożeń naturalnych w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 94, poz.841); w § 106 ust. 4, § 327 ust. 2, § 440 ust. 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 139, poz. 1169).
[...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ust.4 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. nr 27, poz. 96 ze zm.) nadał p. E. M. uprawnienia rzeczoznawcy górniczego do spraw ruchu zakładu górniczego w zakresie opiniowania rozwiązań technicznych poprzedzających wprowadzenie nowych systemów eksploatacji rud miedzi, cynku i ołowiu lub odmian tych systemów - § 106 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 (...) oraz opiniowania możliwości zastosowania różnych typów obudów zmechanizowanych w jednej ścianie - § 440 ust. 8 cytowanego rozporządzenia. Uprawnienia przyznano na okres od [...] r. do [...] r.
Pismem z dnia [...] 2002r. p. E. M. ponowił swoje żądanie przyznania mu uprawnień w pozostałym zakresie wskazanym w jego wniosku z dnia [...] 2002r.
Decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 78a ustawy Prawo geologiczne i górnicze, art. 104 Kpa, § 3 ust. 2, § 5 ust 1d i 4, § 6 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 czerwca 2002r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych oraz § 327 ust.2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych odmówił nadania p. E. M. uprawnień rzeczoznawcy d/ s ruchu zakładu górniczego w przedmiotowym zakresie.
W uzasadnieniu wskazano, że p. M. nie posiadał stosowanego zaplecza naukowo – badawczego umożliwiającego prowadzenie badań laboratoryjnych własności skał górotworu, których znajomość była konieczna do wydawania prawidłowych opinii we wnioskowanym zakresie, tj. zagrożenia tąpaniami w kopalniach węgla kamiennego oraz rud miedzi.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy p. E. M. domagał się przyznania mu uprawnień rzeczoznawcy zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] 2002r. Nie zgadzał się z argumentem, że brak zaplecza naukowo – badawczego uniemożliwi mu przeprowadzenie badań i wydanie opinii w zakresie zagrożeń tąpaniami. Żaden przepis ustawy nie uzależniał przyznania uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez kandydata własnego laboratorium i możliwości osobistego przeprowadzania przez niego badań laboratoryjnych. Odwołujący się do swojego wniosku doręczył pismo Politechniki [...] w G. potwierdzające możliwość przeprowadzania wymaganych badań w uczelnianym laboratorium. Ponadto jako rzeczoznawca [...] w zakresie górnictwa podziemnego – techniki eksploatacji złóż i obudów górniczych oraz zagrożeń tąpaniami odwołujący się dysponował wiedzą uprawniającą go do ubiegania się o status rzeczoznawcy górniczego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 127 § 3 Kpa utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] r. Nie znalazł podstaw do zmian swojej pierwszej decyzji. Bowiem osoba fizyczna zalecająca laboratorium wykonanie badań własności geomechanicznych skał, które to badania byłyby podstawą wydania opinii o zagrożeniu tąpaniami może nie posiadać odpowiednich narzędzi kontroli rzetelności wykonywanych badań. A to mogłoby mieć wpływ na bezpieczeństwo prowadzenia podziemnej eksploatacji złóż.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. E. M. domagał się uchylenia decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. Zarzucił jej naruszenie prawa, w szczególności art. 78a ustawy Prawo geologiczne i górnicze i przepisów wykonawczych. Powtórzył argumenty przytoczone już w odwołaniu. Podkreślił, że interpretacja przepisu art. 78a cytowanej ustawy zaprezentowana przez organ orzekający ograniczyła prawo osób fizycznych do skutecznego ubiegania się o status rzeczoznawcy i to z powodu okoliczności nie wymienionych w ustawie. Naruszyła zasadę równości i konkurencyjności w dostępności do pełnienia obowiązków rzeczoznawcy górniczego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i argumenty przytoczone na jego poparcie w jej uzasadnieniu.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że w sprawach, których skarżący ubiegał się o przyznanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagane było wydanie opinii w oparciu o wyniki badań skał. Przepisy prawa nie nakładały na osobę fizyczną obowiązku posiadania własnego laboratorium, jednakże brak takiego zaplecza nie może, w ocenie organu administracji publicznej, zapewnić wydania prawidłowej opinii. Zlecenie badań innej osobie fizycznej lub instytucji miałoby ten skutek, że skarżący nie byłby osobą faktycznie wykonującą funkcję rzeczoznawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podnieść, że z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne. Są to: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1279) i ustawa także z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawy – ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 97 § 1 ostatniej z przywołanych ustaw sprawy, w których skargi wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla spraw z obszaru województwa śląskiego utworzono Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Skarga jest zasadna, bowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono prawo, które to naruszenie prawa mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy.
Zagadnienie przyznawania uprawnień rzeczoznawcy górniczego reguluje art. 78 "a" ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. nr 27, poz. 96 ze zm.). Zgodnie z jego treścią rzeczoznawcą może być osoba fizyczna, która korzysta w pełni z praw publicznych oraz posiada dyplom ukończenia wyższej uczelni technicznej, stwierdzenie kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz co najmniej 5 lat praktyki w wyższym dozorze ruchu po uzyskaniu tego stwierdzenia. Nadto kandydat na rzeczoznawcę winien legitymować się pozytywną opinią właściwego stowarzyszenia zawodowego.
Postępowanie w sprawie przyznania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy wszczynane jest na jej wniosek. Organem je prowadzącym i nadającym uprawnienia w formie świadectwa określającego zakres spraw, dla których funkcja rzeczoznawcy może być wykonywana i okres ważności uprawnień jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Ten sam organ decyzją administracyjną odmawia osobie fizycznej nadania uprawnień rzeczoznawcy.
Przytoczony przepis zakreśla Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego szerokie granice uznania administracyjnego. W art. 78 "a" ust. 3 cytowanej ustawy uprawnienia rzeczoznawcy mogą być przyznane osobom fizycznym spełniającym wymagania określone w tym przepisie dotyczące wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, posiadania pełni praw publicznych. Spełnienie tych wymogów nie oznacza jednak, że organ administracji musi im nadać uprawnienia rzeczoznawcy. Może to uczynić. Zatem decyzja administracyjna odmawiająca przyznania tych uprawnień winna zawierać dokładne wyjaśnienie stanowiska organu zgodnie z art. 107 § 3 Kpa z odniesieniem się tak do stanu prawnego, jak i ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego. Tych wymogów nie spełniało uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ administracji ograniczył się do stwierdzenia, że sprawy, w których skarżący ubiegał się o nadanie mu uprawnień rzeczoznawcy wymagały przeprowadzenia badań, a ponieważ skarżący nie posiadał własnego laboratorium, to nie mógł ich przeprowadzić. Z takim dowolnym wnioskowaniem nie sposób się zgodzić.
Słusznie zarzucił w skardze skarżący, iż przepisy prawa nie uzależniają nadania osobie fizycznej uprawnień rzeczoznawcy od posiadania przez nią własnego laboratorium. Nie można jednak pominąć faktu, że opinie rzeczoznawcy górniczego dotyczące oceny zagrożenia tąpaniami (tego zakresu spraw dotyczył wniosek skarżącego) wydawane są w niezwykle istotnych sprawach dotyczących bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Np. § 327 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. nr 139, poz. 1169) nakazuje podczas projektowania zakładów górniczych i nowych poziomów w zakładach istniejących określać aktualny i przewidywany stan zagrożenia tąpaniami złoża lub jego części na podstawie wyników badań z wykorzystaniem doświadczeń w eksploatacji tego złoża (pokładu) w sąsiednich zakładach górniczych.
Badania z uwzględnieniem warunków geologiczno – górniczych, właściwości geomechanicznych pokładu oraz badania skał stropowatych dla celów związanych z zaliczaniem do odpowiednich stopni zagrożenia tąpaniami winien wykonać rzeczoznawca. Podobną regulację zawiera § 106 cytowanego rozporządzenia. Natomiast w § 440 ust. 8 wymienionego rozporządzenia mowa jest już tylko o pozytywnej opinii rzeczoznawcy jako warunku zastosowania w ścianie różnych typów obudów. Zatem dla oceny kwalifikacji kandydata na rzeczoznawcę górniczego istotne będzie nie tylko to, czy badania będzie wykonywał we własnym laboratorium, czy też skorzysta ze sprzętu znajdującego się w innym udostępnionym mu laboratorium ale to, czy dysponuje widzą pozwalającą mu nie tylko prawidłowo wykonać badania, lecz także należycie ocenić ich wyniki oraz czy te badania jest w stanie osobiście przeprowadzić we własnym lub np. wynajętym laboratorium. Te kwestie należy rozważyć indywidualnie w odniesieniu do wszystkich spraw objętych wnioskiem osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu rzeczoznawcy górniczego.
Takich ustaleń nie poczynił w toku postępowania administracyjnego organ orzekający w sprawie. Nie wyjaśnił, czy skarżący, legitymujący się dyplomem wyższej uczelni technicznej w trakcie studiów lub później nabył wiedzę niezbędną do wydania opinii w sprawach objętych wnioskiem, np. z zakresu oceny właściwości geomechanicznych pokładów, która pozwalałaby mu wykonywać prawidłowo badania i wydać rzetelną opinię w sprawach niezwykle istotnych dla bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego. Kierując się wyłącznie faktem braku przez skarżącego własnego laboratorium Prezes Wyższego Urzędu Górniczego przekroczył granice uznania administracyjnego.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 §1 pkt "c" i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o (....).
Wskazania co do dalszego biegu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.