Uzasadnienie
We wniosku z dnia 26 maja 2000 r. Aleksandra H. działając jako opiekun jej matki Elżbiety H. domagała się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej nr działki pgr 3060/12 o pow. 1.530 m2 położonej w W. objętej Księgą wieczystą nr 62444. Na rozprawie administracyjnej w dniu 1 sierpnia 2000 r. sprecyzowała wniosek w ten sposób, że domagała się tego przekształcenia nieodpłatnie, a to z tego względu, że przy ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania na rzecz poprzedników Elżbiety H. na poczet należnych z tego tytułu opłat zaliczona została wartość mienia pozostawionego przez tych poprzedników poza granicami Państwa Polskiego.
Po rozpoznaniu tego wniosku Burmistrz Miasta W. decyzją z dnia 7 sierpnia 2000 r. (...) odmówił jego uwzględnienia powołując się na treść art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm. - zwanej dalej ustawą lub ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności/ oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że prawo użytkowania wieczystego objętej postępowaniem nieruchomości ustanowiono aktem notarialnym (...) PBN w C. z dnia 3 października 1958 r. o umowie sprzedaży na własność czasową na rzecz Franciszka i Józefy małżonków K. Zgodnie z tym aktem na poczet ceny nabycia własności czasowej gruntu i własności znajdującego się na nim budynku zaliczona została wartość mienia pozostawionego przez nabywców poza granicami Państwa Polskiego przewyższająca ustaloną cenę nabycia tych praw.
Dalej organ I instancji podał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w związku z utratą mienia wskutek wojny 1939-1945 r. i którzy pozostawili majątek na terytorium nie znajdującym się na obecnym obszarze Państwa Polskiego. Za następców prawnych w brzmieniu tego przepisu należy rozumieć przy tym następstwo pod tytułem ogólnym tj. z tytułu dziedziczenia. Wnioskodawczyni Elżbieta H. do tego kręgu następców nie należy, gdyż prawo użytkowania wieczystego objętej wnioskiem działki nabyła od małżonków K. w drodze umowy kupna-sprzedaży aktem notarialnym Rep. (...) z dnia 20 maja 1981 r.
W następstwie wniesionego od tej decyzji odwołania została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia 20 września 2000 r. (...). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO stanęło na stanowisku, iż sprawa nie została rozpoznana pod kątem treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wnioskodawczyni powoływała się na okoliczność, że cała należność z tytułu ustanowienia na rzecz małżonków K. wieczystego użytkowania została przez nich jednorazowo w całości uiszczona przez zaliczenie na jej poczet wartości pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego mienia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz Miasta W. decyzją z dnia 16 listopada 2000 r. (...) ponownie odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że wskazany przez wnioskodawczynię jako podstawa żądania art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy utracił moc, gdyż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. został uznany za sprzeczny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
W odwołaniu od tej decyzji Aleksandra H. jako opiekun prawny Elżbiety H. zarzuciła, że w sprawie istnieją określone w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, przesłanki do nieodpłatnego przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego objętej postępowaniem działki. Przyjętą przez organ I instancji interpretację "następców prawnych" w rozumieniu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy uznała za sprzeczną z prawem. Zwróciła uwagę, iż nie można "przemilczać" też faktu uiszczenia w całości opłaty za ustanowienie wieczystego użytkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia 10 stycznia 2001 r. (...) utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się m.in. na treść art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu tej decyzji SKO stwierdziło, że żądanie nieodpłatnego przekształcenia oparte na treści art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy nie mogło zostać uwzględnione, gdyż przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją powołanym w decyzji organu I instancji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. W związku z opublikowaniem tego wyroku w Dzienniku Ustaw nr 28 z dnia 14 kwietnia 2000 r. przepis ten utracił moc i dlatego też na podstawie tego przepisu wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa nie mógł zostać uwzględniony.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbieta H. wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji SKO względnie o jej zmianę przez orzeczenie o nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zarzuciła, iż w zaskarżonej decyzji SKO nie ustosunkowało się do zarzutów jej odwołania, w którym jako podstawę nieodpłatnego przekształcenia wskazywała ona art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, przesłanki którego to przepisu zostały spełnione.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja pomimo niedostatecznego uzasadnienia odpowiada co do meritum obowiązującemu prawu. Wobec utraty mocy przez art. 6 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy, a to w związku z powołanym przez organy obu instancji wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. K 8/98 /OTK 2000 nr 3 poz. 87/, bezpłatne przekształcenie w oparciu o ten przepis prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie było możliwe. Pod tym kątem orzeczenia organów obu instancji nie budzą zatem wątpliwości i w zasadzie nie były w skardze kwestionowane.
Zgodzić się trzeba natomiast z zarzutem skargi, iż SKO podejmując zaskarżoną decyzję nie ustosunkowało się w ogóle do odwołania w tej jego części gdy odwołująca się wnosiła o uwzględnienie wniosku na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organy orzekające miały bowiem obowiązek rozstrzygnąć żądanie przekształcenia zgodnie z obowiązującymi przepisami, stosownie do ustaleń stanu faktycznego. Uchylenie się przez SKO w tym zakresie od zajęcia stanowiska /również w odpowiedzi na skargę/ nastąpiło zatem z naruszeniem treści art. 107 par. 3 Kpa. Nie można bowiem przyjąć, iż w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta już wcześniej, a to w sytuacji gdy również w swojej wcześniejszej wydanej w tej sprawie decyzji tj. ww. decyzji z dnia 20 września 2000 r. SKO nie wypowiedziało się co do takiej podstawy przekształcenia.
Zdaniem Sądu to niewątpliwe i oczywiste uchybienie procesowe organu odwoławczego nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Ze zgromadzonego w sprawie i nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca swój udział /wynoszących 1/2/ w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości o powierzchni 0,3040 ha, składającej się z parcel gruntowych nr 3043/9, 3060/4 i 3060/5 i prawie własności położonego na tej nieruchomości budynku mieszkalne nabyła od Franciszka K. umową przeniesienia własności z dnia 20 maja 1981 r. PBN w C. Rep. (...). Prawo użytkowania wieczystego objętej wnioskiem działki gruntu nr 3060/12 o pow. 1.530 m2 nabyła ona w następstwie częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 sierpnia 1991 r. (...).
Rozstrzygnięcie wniosku o nieodpłatne przekształcenie, a w konsekwencji i skargi sprowadzało się zatem do odpowiedzi na pytanie czy skarżąca jest następcą prawnym małżonków K. w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu I instancji zawarte w ww. decyzji z dnia 7 sierpnia 2000 r., że Elżbieta H. do takich następców nie należy. W literaturze przedmiotu /zobacz m.in. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - Komentarz do ustawy Remigiusz Kuźnicki, Kuźnicki i Krupa s.c. Wrocław 1998 str. 78 i Marian Wolanin Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność. ZCO Zielona Góra 2001 - str. 98/ zwraca się bowiem uwagę na powiązanie treści tego przepisu z art. 212 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, z którego to powiązania wyprowadza się zasługujący również zdaniem Sądu na akceptację wniosek, że przez następców prawnych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy należy rozumieć osoby o jakich mowa w art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. tylko spadkobierców.
Skoro niewątpliwie skarżąca do takich następców prawnych nie należy /zobacz także wyrok NSA z dnia 11 września 2001 r. I SA 741/00 - nie publ./ to prawo do nieodpłatnego przekształcenia jej nie przysługiwało. Dlatego też Sąd nie podziela w tym względzie poglądu zajętego w piśmie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 31.10.2000 r. (...).
W świetle powyższych wywodów należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.