Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. zawiadomił o wszczęciu postępowania z wniosku J.W. w sprawie budowy garażu w granicy działki przy ul. [...] w D. W trakcie postępowania zostało ustalone, że na działce nr [...] S. i J.M. wybudowali bez wymaganego zezwolenia garaż w granicy z działką nr [...], która stanowi własność J.W. Postanowieniem z dnia [...], bez podania podstawy materialnoprawnej wydanego aktu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie do [...] decyzji o pozwoleniu na użytkowanie garażu zlokalizowanego przy ul. [...] w D. W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowy garaż został wybudowany w granicy z sąsiednią działką bez wymaganego pozwolenia na budowę, i jest położony w strefie XXII EM obowiązującego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, dopuszczającego lokalizację tego rodzaju obiektów. W oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przyjęto, że garaż powstał [...].
Wnioskiem z dnia [...] j. i S.M., realizując zalecenie PINB w D., wystąpili do Prezydenta Miasta w D. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie garażu, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] w D., przedkładając wymienione we wniosku dokumenty.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta D. zezwolił inwestorom na użytkowanie przedmiotowego garażu samochodowego. Jako podstawa prawna decyzji podany został art. 59 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 194 r. – Prawo budowlane (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016, ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że inwestor spełnił wymagania określone art. 57 ust. 1 ustawy, organ wykluczył obowiązek zastosowania art. 48 prawa budowlanego, oraz uzyskiwania zgody sąsiada na budowę w granicy działki. W aktach sprawy organu I instancji brak jest dokumentu protokolarnego stwierdzenia przez właściwy organ na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz uporządkowania terenu budowy.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli J.W. i W.W., poprzedni właściciel posesji przy ul. [...] w D. W odwołaniu skarżący domagali się uchylenia wydanej decyzji, wskazując iż przedmiotowy garaż został wybudowany w roku [...], a jego rozmiary i lokalizacja w granicy naruszają warunki techniczne, jakim winny odpowiadać budynki. W odwołaniu skarżący negowali prawidłowość postępowania dowodowego prowadzonego przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, prowadzącą do fałszywych w ich ocenie ustaleń co do daty powstania garażu na okres [...]. W tej kwestii za miarodajną, zgodną z prawdą i potwierdzoną również przez inwestorów w notatce z dnia [...] uznali datę roczną [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 59 ust. 1 prawa budowlanego, po rozpoznaniu odwołania J.W. i W.W., uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego garażu samochodowego. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że w sprawie jest niesporne, iż budowa garażu została zakończona [...], oraz że przed tą datą nie było prowadzone postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Wobec powyższego organ stwierdził, że zastosowanie znaleźć powinny przepisy prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r odnoszące się do samowoli budowlanych, w szczególności art. 48 tej ustawy, i nieprawidłowe było prowadzenie postępowania na podstawie przepisów prawa budowlanego z roku 1974. Za niedopuszczalne uznano też zastosowanie art. 59 ust. 1 ustawy, dotyczącego udzielania pozwoleń na użytkowanie obiektów budowlanych, ze względu na wymóg stwierdzenia zgodności wykonania obiektu z pozwoleniem na budowę, albowiem w sprawie brak takiego pozwolenia.
Skargę na decyzję złożyli inwestorzy J. i S.M., którzy zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 49, 55 ust. 2 pkt 1 i 59 ust. 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż organ II instancji wadliwie przyjął, że w sprawie organ I instancji zastosował przepisy prawa budowlanego z roku 1974. Podstawą rozstrzygnięcia winny być bowiem przepisy art. 49 i 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, albowiem od daty wybudowania garażu upłynęło [...] lat. Odnośnie daty powstania obiektu, skarżący zgodzili się z ustaleniami organu odwoławczego, iż powstał on [...], mianowicie w [...]. Okoliczności te uzasadniają w ocenie skarżących zastosowanie przepisów przewidujących udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu i uniemożliwiają wydanie decyzji o rozbiórce garażu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując iż sprawa samowolnie wybudowanego obiektu pod rządami prawa budowlanego z roku 1994 winna być rozpoznana w oparciu o jego przepisy. Odnosząc się do zastosowania w sprawie art. 49 ustawy prawo budowlane i kwestii upływu 5 lat od daty zakończenia budowy, Wojewoda stwierdził, że określony w ustawie 5- letni termin od dnia zakończenia budowy oznacza, iż w tym czasie organ administracji budowlanej nie powziął wiadomości o fakcie samowoli budowlanej. Zgłoszenie organom faktu realizowania samowoli budowlanej przed upływem wskazanych 5 lat, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie pozwala w ocenie organów na zastosowanie przytaczanego przepisu, co skutkuje odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, nie tylko ze względu na okoliczności w niej podniesione. Po pierwsze, umknęło uwadze organu odwoławczego, że odwołanie od decyzji I instancji zostało złożone nie tylko przez stronę postępowania, J.W., ale również przez byłego właściciela nieruchomości, W.W., którego status nie został przez organ wyjaśniony. W aktach brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego udział W.W. w postępowaniu w charakterze pełnomocnika. Uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania, w związku z czym nie stanowiło wyłącznej przesłanki uchylenia decyzji, winno jednak zostać uwzględnione w toku ponownie prowadzonego postępowania.
Nadto stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji, jakkolwiek winien dokonać ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, wykazał się zupełnym brakiem rozeznania co do jej stanu faktycznego i prawnego. W zupełnej sprzeczności do ustaleń faktycznych przyjętych przez Prezydenta Miasta w kwestii daty powstania garażu, organ odwoławczy ocenił iż przyjęto w tej kwestii ustalenia uzasadniające stosowanie przepisów ustawy z prawa budowlanego z roku 1974, a zatem wskazujące na powstanie obiektu przed 1 stycznia 1995 r. Kwalifikacji takiej przeczą jednak przepisy powołane jako podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwe są zatem argumentacja i motywy uchylenia decyzji organu I instancji, podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z powołaniem się na niedopuszczalność stosowania przepisów prawa budowlanego z roku 1974, nie miało ono bowiem w sprawie zastosowania.
W konsekwencji Wojewoda [...], uznając powstanie garażu po 1 stycznia 1995 r. odmówił wydania pozwolenia na jego użytkowanie w oparciu o przepis art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uznając iż wydanie takiego pozwolenia jest dopuszczalne jedynie w sytuacji stwierdzenia zgodności obiektu z warunkami pozwolenia na budowę, a zatem w sytuacji braku takiego pozwolenia, co ma miejsce w odniesieniu do przypadków samowoli budowlanej, wydanie takiego pozwolenia nie będzie możliwe. Przedstawiona argumentacja nie znajduje uzasadnienia w konstrukcji instytucji udzielania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, uregulowanej w art. 55-59 ustawy prawo budowlane. Zgodnie bowiem z art. 55 ust 2 pkt 1 ustawy, uzyskanie takiego pozwolenia jest wymagane, jeżeli zachodzą okoliczności wymienione w art. 49 ust. 1 ustawy. Przepis ten odnosi się do przypadków obiektów będących samowolą budowlaną, w stosunku do których nie orzeka się nakazu rozbiórki, jeżeli od daty zakończenia ich budowy upłynęło 5 lat, a ich istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń planów zagospodarowania przestrzennego.
Na właścicielu takiego obiektu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, na podstawie wniosku odpowiadającego art. 58 ustawy. Przewidziany w art. 59 wymóg protokolarnego stwierdzenia zgodności wykonania obiektu, w odniesieniu do obiektów stanowiących samowolę budowlaną nie jest wyłączony i przyjmuje się, iż kryteria zgodności stanowią wówczas nie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwolenie na budowę, lecz obowiązujące przepisy, normy i zasady wiedzy technicznej (por. J. Siegień: Prawo budowlane. Komentarz. Warszawa 2002, s. 282.). Za wadliwą uznać należy również argumentację podaną przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, dotyczący sposobu liczenia upływu 5 letniego okresu, o którym mowa w art. 49 prawa budowlanego. Niewątpliwie okres ten, liczony od zakończenia budowy obiektu, nie podlega jakiemukolwiek "przerwaniu" na skutek ujawnienia faktu samowoli przed organami administracji budowlanej i wydanie nakazu rozbiórki, przy spełnieniu dodatkowych przesłanek, po upływie 5 lat od zakończenia budowy, mimo jej ujawnienia, nie będzie dopuszczalne. W ocenie Sądu wskazane przez organ odwoławczy przyczyny odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie nie zostały zatem oparte na przekonywujących i odpowiadających prawu argumentach.
Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 PoPPSA w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.