Uzasadnienie
Kazimiera P. domagała się usunięcia płyt betonowych ułożonych przed balkonem jej własnościowego mieszkania przy ul. W. nr 6 w Cz. oraz likwidacji metalowych barierek zabezpieczających skarpę pod tym balkonem ale ułatwiających do niego dostęp.
Decyzją z dnia 6 grudnia 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm. - zwanej dalej prawem budowlanym/ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Cz. nakazał "M.-H." S.A w Cz. wykonanie prawidłowego "wykończenia zabezpieczenia doświetlenia piwnic po likwidacji barierek stwarzających zagrożenie bezpieczeństwa mieszkańców lokali na parterze budynku oraz rozbiórkę płyt balkonowych przed budynkiem ułożonych niezgodnie z projektem zagospodarowania terenu przy ul. W. 6 w Cz.". W uzasadnieniu decyzji podał, że ułożenie płyt betonowych umożliwiających parkowanie pojazdów bezpośrednio przy budynku nie odpowiada "dokumentacji budowlanej" i narusza warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki - co stwierdzono w wyniku przeprowadzonych w dniu 1 września 2000 r. oględzin. Wykazane zabezpieczenie doświetlenia piwnic budynku stwarza zaś zagrożenie bezpieczeństwa mieszkańców lokali na parterze tego budynku, poprzez umożliwienie bezpośredniego wejścia na balkony ich mieszkań.
W odwołaniu od tej decyzji "M.-H." S.A. w Cz. - inwestor budynku przy ul. W. 6 w Cz. wniósł o jej uchylenie. Podał, że wobec zastrzeżeń Kazimiery P. co do ułożenia płyt betonowych wykorzystywanych jako miejsca parkingowe dla mieszkańców budynku, wyraził zgodę na ich usunięcie. Sprzeciwiła się jednak temu Wspólnota Mieszkaniowa tego budynku, argumentując swoje stanowisko koniecznością zapewnienia dla jej członków miejsc parkingowych. Po przekazaniu w marcu 2000 r. budynku tej Wspólnocie to ona nim zarządza i podejmuje decyzje w imieniu jego mieszkańców. Sporne barierki są zaś niezbędne dla zabezpieczenia istniejącego w tym miejscu obniżenia terenu, które występuje przy oknie zlokalizowanego w kondygnacji piwnicznej, pod mieszkaniem Kazimiery P., lokalu usługowego. Nie jest przy tym prawdą aby barierki te stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa mieszkańców lokali na parterze budynku. Projekt budowlany, zawierający jedynie niezbędne rozwiązania konstrukcyjne, nie pokazywał szczegółów wykonania tego zabezpieczenia.
Barierki wykonano zatem zgodnie z wymogami odnośnie wysokości i sposobu realizacji. Każdy nabywca mieszkania na parterze powinien być świadomy, iż balkony tych mieszkań są dostępne z poziomu terenu. W decyzji organu I instancji nie sformułowano przy tym zarzutów co do naruszenia przy realizacji tych barierek konkretnych przepisów prawa, w tym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Po rozpoznaniu tego odwołania (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia 8 lutego 2001 r. (...) z powołaniem się na treść art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że roboty budowlane budynku przy ul. W. nr 6 w Cz. nie zostały jeszcze zakończone gdyż decyzją nr 40 (...) z dnia 3 lutego 2000 r. Prezydent Cz. udzielił jedynie pozwolenia na użytkowanie części mieszkalnej tego budynku. Podał także, że stroną w tym postępowaniu jest Wspólnota Mieszkaniowa, będąca administratorem budynku a nie Kazimiera P. Wspólnota Mieszkaniowa nie zgadza się też na likwidację płyt betonowych do czasu wykonania docelowego zagospodarowania terenu. Barierki są zaś niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi w związku z obniżeniem terenu przy oknie lokalu usługowego zlokalizowanego w części piwnicznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimiera P. wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako wydanej jej zdaniem z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Zarzuciła, iż bezpodstawnie organ odwoławczy nie uznał jej za stronę postępowania i nie doręczył jej odwołania strony przeciwnej. Pozostawienie budynku w zarządzie Wspólnoty Mieszkaniowej nie pozbawia jej jako właścicielki lokalu w tym budynku prawa do realizacji w imieniu własnym tzw. czynności zachowawczych, podejmowanych zarówno we własnym imieniu jak i w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej. Jej żądanie zmierzające do zapewnienia niezakłóconego korzystania z rzeczy wspólnej do takich czynności należy. Skarżąca wniosła o doprowadzenie spornych barierek metalowych do stanu zgodnego z projektem. Sprzeciwiła się także ułożeniu płyt betonowych w miejscu przewidzianym pod trawnik i to w bezpośrednim sąsiedztwie budynku, co umożliwia parkowanie samochodów "rurą wydechową przy ścianie budynku".
Skarżąca stanęła przy tym na stanowisku, że podstawa interwencji organów nadzoru budowlanego wynikająca z treści art. 66 pkt 3 prawa budowlanego istnieje niezależnie "od rodzaju uzyskanego przez wykonawcę pozwolenia budowlanego".
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2003 r. pełnomocnik skarżącej cofnął skargę w części dotyczącej żądania usunięcia płyt betonowych leżących bezpośrednio przed budynkiem, a to wobec zrealizowania tego żądania w lipcu 2002 r. przez pracowników "M.-H." S.A. w Cz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy do końcowego rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
W pierwszej kolejności należało jednak odpowiedzieć na pytanie czy skarżąca miała przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu administracyjnym oraz czy była uprawniona do wniesienia skargi na podstawie art. 33 ustawy o NSA. Na pytanie to należało udzielić zdaniem Sądu odpowiedzi pozytywnej, a to w sytuacji gdy jest ona właścicielem mieszkania położonego na parterze budynku przy ul. W. 6 w Cz. Gdy skarżąca twierdzi, że w następstwie niewłaściwego wykonania robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę doszło do naruszenia jej interesu prawnego jako właścicielki konkretnego mieszkania to niewątpliwie ma ona interes prawny do udziału w postępowaniu, w którym tego rodzaju zarzuty są rozstrzygane. W pełni należy podzielić przy tym reprezentowane w tym względzie w skardze stanowisko, że uprawnienie Wspólnoty Mieszkaniowej do zarządu rzeczą wspólną nie pozbawia właścicieli poszczególnych lokali, członków wspólnoty, możliwości realizowania uprawnień wynikających z ich prawa własności do konkretnego, wydzielonego lokalu.
Przechodząc do oceny legalności wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji należy stwierdzić, że odnośnie decyzji organu II instancji nie można zaakceptować rozstrzygnięcia, z którego nie wynika w jakiej sprawie z punktu widzenia przepisów prawa materialnego zostało ono wydane. Takie bowiem przepisy w zaskarżonej decyzji nie zostały wskazane. Tym samym nie wiadomo jaka sprawa została zaskarżoną decyzją załatwiona co przesądza również o tym, iż nie można ocenić czy została załatwiona zgodnie z obowiązującym prawem materialnym /pomijając już tak samo istotną kwestię właściwości organów orzekających/.
Nadto zaskarżona decyzja opiera się prawdopodobnie na błędnym ustaleniu, że w chwili jej wydawania roboty budowlane przy realizacji budynku przy ul. W. nr 6 nie zostały zakończone gdyż inwestor decyzją z dnia 3 lutego 2000 r. uzyskał pozwolenie jedynie na użytkowanie części mieszkalnej tego budynku. Z pisma inwestora do Wspólnoty Mieszkaniowej w tym budynku z dnia 26 kwietnia 2001 r. wynika bowiem, iż decyzją Prezydenta Miasta Cz. z dnia 30 marca 2000 r. (...) inwestor uzyskał także pozwolenie na użytkowanie pomieszczeń usługowych w tym budynku. Kwestia ta nie została dotychczas w sprawie w ogóle wyjaśniona. W szczególności nie zostało wykazane aby decyzja ta nie uzyskała przymiotu ostateczności. Okoliczność ta /co do uzyskania pozwolenia na użytkowanie całego objętego pozwoleniem na budowę obiektu/ ma istotne znaczenie prawne. Należałoby bowiem odpowiedzieć na pytanie czy po wydaniu pozwolenia na użytkowanie przez organ architektoniczno-budowlany, co w świetle treści art. 59 prawa budowlanego oznacza stwierdzenie zrealizowania obiektu budowlanego zgodnie z pozwoleniem na budowę, organy nadzoru budowlanego mają własne kompetencje do poczynienia w tym względzie własnych odmiennych ustaleń.
Tylko bowiem wówczas byłyby one kompetentne do prowadzenia w tej materii własnego postępowania. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może bowiem ulegać zdaniem Sądu wątpliwości, że w zakresie żądań skarżącej sprawa nie nadaje się do rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 66 ust. 3 prawa budowlanego, który to przepis błędnie przyjął za podstawę swojego orzeczenia organ I instancji. Z tego też względu, przy uwzględnieniu treści art. 29 ustawy o NSA Sąd uchylił również decyzję tego organu. Z ustalenia, iż sporne barierki mogą ułatwić dostęp do mieszkania skarżącej osób niepowołanych nie można bowiem wyciągnąć zdaniem sądu wniosku, iż objęty pozwoleniem na budowę obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi bądź bezpieczeństwu mienia. W przepisie tym chodzi bowiem przede wszystkim o zapewnienie obiektowi budowlanemu w całości lub poszczególnym jego elementom lub urządzeniom właściwego stanu technicznego tj. stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi, z zasadami wiedzy technicznej i sztuką budowlaną oraz z obowiązującymi Polskimi Normami.
W świetle zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego naruszenia takich przepisów, norm, zasad i sztuki budowlanej w odniesieniu do spornych barierek nie stwierdzono. Naruszenie nie zostało też sprecyzowane w skardze. W konsekwencji należałoby także /w przedstawionym wyżej znaczeniu/ stanąć na stanowisku, iż dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania odnośnie tych barierek decyzji opartej na treści art. 66 pkt 3 prawa budowlanego. Nie można zatem wykluczyć, iż co do zasady decyzja o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji przed organami nadzoru budowlanego w sprawie o nakazanie usunięcia metalowych barierek odpowiadałaby obowiązującemu prawu. Jak już jednak stwierdzono wyżej nie można zaakceptować decyzji, z której nie wynika w oparciu o jakie przepisy prawa materialnego, a w konsekwencji w jakim przedmiocie postępowania została wydana.
Uchybienie to usunie organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W pierwszej kolejności ustali przy tym czy ww. decyzja Prezydenta Miasta Cz. z dnia 30 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń usługowych budynku uzyskała przymiot ostateczności. Gdyby tak istotnie było to mając na uwadze treść art. 59 prawa budowlanego należy zająć stanowisko, czy w niniejszym postępowaniu organ nadzoru budowlanego może badać czy do wykonania spornych barierek doszło zgodnie z pozwoleniem na budowę. W przypadku negatywnej w tym względzie odpowiedzi, ponownie oceni organ orzekający materiał dowodowy /ewentualnie uzupełni go w miarę potrzeby/ z punktu widzenia treści art. 66 prawa budowlanego - przy uwzględnieniu sformułowanej wyżej przez Sąd oceny prawnej.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA.
Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie można odeprzeć też sformułowanego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego.
W części, w której skarga została cofnięta tj. odnośnie rozbiórki płyt betonowych /wobec ich usunięcia/, wydanie wyroku stało się zbędne. W tym zakresie postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 par. 1 Kpc w zw. z art. 59 i art. 46 ust. 1 ustawy o NSA.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.