Uzasadnienie
Górnicza Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego w W.-Ś. pismem z dnia 13 maja 1993 r. domagała się wydania nakazu rozbiórki garażu zrealizowanego przez Henryka J. bez zgody właściciela terenu i organu budowlanego na osiedlu w R. przy ul. Ż. W. 3.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 5 czerwca 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazał Henrykowi J. wystąpić do Wydziału Architektury Urzędu Miasta R. celem uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego garażu, w terminie do dnia 31 sierpnia 2000 r.
W uzasadnieniu podano, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wybudowanego garażu, gdyż plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w dacie powstania garażu dopuszczał lokalizację tego rodzaju obiektu na tym terenie. Nadto garaż ten nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W związku z powyższym uznano, że dalsze postępowanie powinno toczyć się przed organami administracji architektoniczno-budowlanej w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego garażu.
Od tej decyzji odwołała się Górnicza Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego w W.-Ś. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydanie nakazu rozbiórki rzeczonego garażu w oparciu o art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Spółdzielnia twierdziła, że garaż zrealizowany został bez zgody użytkownika gruntu, a zatem jego legalizacja jest niedopuszczalna.
Nakaz rozbiórki uzasadniają natomiast inne ważne przyczyny aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 19 lutego 2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 2 Kpa w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W motywach uzasadnienia podano, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. sporu o naruszenie posiadania przez sąd. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego powinien zawiesić postępowanie i wezwać strony do wystąpienia w oznaczonym terminie do sądu powszechnego. W razie uzyskania przez Henryka J. prawa do dysponowania odpowiednią częścią terenu rozstrzygnięcie sprawy będzie wymagało sprawdzenia zgodności obiektu z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy.
W dniu 26 kwietnia 2001 r. postanowieniem sprostowano z urzędu oczywistą omyłkę w oznaczeniu strony.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Górnicza Spółdzielnia Budownictwa Mieszkaniowego w W.-Ś. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
W skardze twierdziła, że w niniejszej sprawie wprawdzie nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. jednakże zgodnie z art. 37 ust. 2 tej ustawy organ administracji może taką decyzję wydać jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami, poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 tej ustawy.
Zdaniem strony skarżącej taką ważną przyczyną jest brak zgody dysponenta terenu na posadowienie na jego gruncie spornego obiektu. Skarżąca wskazała też na brak podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego gdyż spór o naruszenie posiadania nie stanowi w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany wcześniej zajętego stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna wydana na podstawie art. 138 par. 2 Kpa, która dopuszczalna jest tylko wyjątkowo wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Chodzi tu o wskazanie takich okoliczności faktycznych, które mogą mieć znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Tymczasem za wadliwe uznać trzeba stanowisko organu odwoławczego co do konieczności zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Rozstrzygnięcie sporu cywilnoprawnego na tle naruszenia posiadania czy też ochrony własności nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszym postępowaniu, gdyż wyrok sądu powszechnego i tak nie rozstrzygnąłby kwestii czy inwestor legitymuje się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nadto w ocenie Sądu całkowicie dowolne jest stanowisko organu I instancji, że sporny garaż zrealizowany samowolnie nie podlega rozbiórce na mocy art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Brak jest bowiem jakichkolwiek ustaleń co do tego czy obiekt ten został zrealizowany zgodnie z warunkami technicznymi, obowiązującymi w dacie jego budowy i czy lokalizacja jego nie narusza przepisów innych ustaw takich jak na przykład ustawy o drogach publicznych.
Wymogi techniczno-budowlane dotyczące garaży regulowały w dacie budowy spornego obiektu przepisy rozporządzenia MAGTiOS z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Pomimo rażącej przewlekłości postępowania toczącego się od 1993 r. jak wynika z powyższego sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 Kpa. Orzekanie natomiast w trybie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. pozostawiono uznaniu organu nadzoru budowlanego.
Dalej oceniając legalność decyzji organu I instancji w tej sprawie należy wskazać, że w trybie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. nie jest dopuszczalne nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanego obiektu. Obowiązek taki wszak obciąża inwestora z mocy art. 42 cyt. wyżej ustawy. Zakres i treść nakazów organu nadzoru budowlanego oczywiście po uprzednim wykluczeniu sankcji w postaci przymusowej rozbiórki jednoznacznie określa treść art. 40 tego prawa przewidując jedynie wydanie decyzji obligującej inwestora do wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dostrzegł tej wadliwości w rozstrzygnięciu organu I instancji, który dopuścił się naruszenia cyt. wyżej przepisu prawa materialnego.
W tej sytuacji z uwagi na wadliwe wytyczne co do dalszego postępowania organu odwoławczego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ I instancji i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego postanowiono stosownie do art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.