Uzasadnienie
Na podstawie uchwały Rady Miejskiej M. z dnia [...] r. nr [...] przystąpiono do opracowania projektu fragmentu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu określonego jako R., R.Ś. Projekt planu wyłożono do publicznego wglądu w okresie od [...] do [...]r.
Zarzut do projektu planu wniósł w dniu [...]r. M.C., domagając się zmiany przeznaczenia terenu, obejmującego działki nr [...] i [...], oznaczonego w projekcie planu symbolem 88ZE – na teren budowlany z uwagi na bezpośrednie przyleganie do terenu 100 MN.
Zarząd Miasta M. uchwałą z dnia [...]r. nr [...] zarzutu nie uwzględnił, powiadamiając skarżącego o terminie sesji Rady Miejskiej wyznaczonej w dniu [...]r.
Zaskarżoną uchwałą Rady Miejskiej M. odrzucono powyższy zarzut na podstawie art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139). W uzasadnieniu organ wskazał, iż sporny teren znajduje się w strefie ochronnej cieku wodnego, która przeznaczona jest do zachowania przy całkowitym zakazie zabudowy.
Zgodnie z art. 1 cyt. ustawy, podstawą ustaleń w zakresie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania powinien być rozwój zrównoważony, a zatem wymagana jest ochrona środowiska przyrodniczego. Zdaniem organu brak też spójności z ustaleniami studium z [...]r., w którym teren zakwalifikowany jest częściowo do elementów ekosystemu gminy oraz do terenów użytków zielonych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.C. zarzucił, iż powyższą uchwałą pozbawiono go prawa do swobodnego korzystania z własności działki nr [...] o pow. [...] m2. Jeszcze w [...]r. zwrócił się o przeznaczenie tej działki na cele budowlane, gdyż teren ten jest uzbrojony w wodę, gaz i energię elektryczną, bezpośrednio przylegając do istniejących zabudowań. W toku rozprawy sądowej skarżący wyjaśnił, iż w zarzucie omyłkowo wpisano działkę nr [...]. której nie jest właścicielem.
Odpowiadając na skargę Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej M. wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej z uwagi na fakt, iż północna granica spornej działki przebiega wzdłuż cieku będącego głównym dopływem potoku J. Niedopuszczalne jest zatem tworzenie barier technicznych, takich jak obszary zainwestowane, które mogą stać się przeszkodą dla naturalnego spływu wód i stać się zagrożeniem powodziowym.
W toku rozprawy sądowej pełnomocnik Gminy wyjaśniła, iż przylegający do działki skarżącego teren 100 MN, obejmuje tylko te nieruchomości, które są już zabudowane. Do tego terenu w projekcie planu przewidziano drogę dojazdową K 23 D. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), obowiązującej w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały, zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłożonym do publicznego wglądu. O uwzględnieniu bądź odrzuceniu zarzutu rozstrzyga rada gminy w drodze uchwały, zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 24 ust. 3 cyt. ustawy – w brzmieniu z daty wydania kwestionowanej uchwały).
Tak ukształtowany stan prawny nakładał na organ gminy obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych, co z kolei wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a następnie należytego uzasadnienia podjętej uchwały.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 2003 r. sygn. akt III RN 26/02/nie publ.), rada gminy rozpoznając zarzut jest obowiązana ocenić nie tylko zgodność tego projektu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, lecz także ustalić, czy naruszenie przedmiotowego porządku prawnego nie stanowi zarazem naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut. Należy starannie odróżnić zgodne z prawem i zasadą proporcjonalności postanowienia projektu ograniczające prawo własności tej nieruchomości od sprzecznych z prawem postanowień projektu planu miejscowego, które nie ograniczają prawa własności w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego i ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, lecz naruszają istotę tego prawa. Rada Gminy nie dysponuje "władztwem planistycznym" ani "swobodą regulacyjną", lecz obowiązana jest do rozważenia i wyważenia wszystkich wchodzących w rachubę interesów.
Ustalenia uchwały odrzucającej zarzut powinny być szczegółowo uzasadnione z powołaniem się na obowiązujące przepisy i na wyniki badania stanu faktycznego sprawy, związanego bezpośrednio z wniesionymi zarzutami do projektu. Badanie to powinno nawiązywać zarówno do praw i obowiązków gmin, jak też praw osób, w tym praw własności oraz dorobku życiowego opartego na zasadach określonych przez organy gminy w decyzjach administracyjnych.
Tymczasem w niniejszej sprawie wymogom tym uchybiono. Organ, którego działanie zaskarżono w motywach podjętej uchwały o odrzuceniu zarzutu skarżącego nie zawarł żadnych ustaleń faktycznych co do jego sytuacji, ograniczając się do wskazania własnych uprawnień w zakresie ustalania przeznaczenia terenu. Nie wskazano bowiem dotychczasowego przeznaczenia działki skarżącego nr [...] ani też nie wyjaśniono przyczyn, dla których nie jest możliwe przeznaczenie chociażby jej części pod budownictwo mieszkaniowe. Nie odniesiono się też w żaden sposób do argumentacji, zawartej w zarzucie, iż sporny teren przylega bezpośrednio do terenu, oznaczonego symbolem 100 MN.
Tymczasem jak ustalono w toku rozprawy sądowej, działka skarżącego o pow. [...] m2, jedynie od strony północnej graniczy z ciekiem wodnym, podlegającym ochronie. Sporny teren przylega natomiast do terenu K 23 D, na którym zaprojektowano drogę dojazdową do terenu sąsiedniego, oznaczonego symbolem 100 MN, który z kolei obejmuje już istniejące zabudowania i to położone znacznie bliżej cieku wodnego. Taki stan rzeczy musiał zaś skutkować stwierdzeniem, iż organ gminy nie rozważył okoliczności sprawy, a zatem działał dowolnie, odrzucając zarzut skarżącego, który już w dniu [...]r. wniósł o zmianę przeznaczenia działki na cele budowlane.
Nie oznacza to jednak przesądzenia podstaw do uwzględnienia zarzutu. Sądowa kontrola administracji sprawowana jest bowiem wyłącznie w aspekcie zgodności z prawem.
Sąd nie jest zatem władny wkraczać w sferę działania organów samorządu terytorialnego w aspekcie celowości czy słuszności.
Stwierdzenie przez Sąd naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym uzasadniało jednak uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy wadliwy prawnie akt podlegał wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Wyjaśnić bowiem przyjdzie, iż upływ roku od podjęcia uchwały nie stanowił przeszkody do stwierdzenia jej nieważności, jako że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Taki też pogląd wyrażono w wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 2124/99 (ONSA 2002/1/33).
Wobec uwzględnienia skargi Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponowne rozpatrzenie zarzutu powinno nastąpić na gruncie uchylonej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym zgodnie z normą intertemporalną, zawartą w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.).
su.