Uzasadnienie
Decyzją, z dnia 23 stycznia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w M. nakazał Józefowi S. wykonanie wentylacji garażu zgodnie z przedłożonym projektem powykonawczym. Rozstrzygnięcie to zostało oparte na przepisie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ i wynikło z ustalenia, że garaż na działce nr 1627/2 w N. został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia 29 sierpnia 1997 r. ten sam organ nakazał inwestorowi przedłożenie projektu powykonawczego wraz z orzeczeniem technicznym. Inwestor wywiązał się z tego obowiązku i wystąpił o wydanie decyzji zezwalającej na użytkowanie garażu. Jednak z orzeczenia technicznego wynika, że dla spełnienia przepisanych wymogów należy wykonać w garażu wentylację.
W odwołaniu Jan i Anna Z. zarzucili, że postawiony na sąsiadującej z nimi działce sporny garaż został wybudowany dopiero w 1995 r., a nie w 1990 r., jak to podał inwestor. Wskazali również na istniejący spór graniczny.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Cz. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podstawowego stopnia przyjmując, że przedmiotowy budynek garażowy został wybudowany samowolnie w 1990 r., w związku z czym prawidłowe było zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Organ odwoławczy oparł się na przedstawionych w postępowaniu odwoławczym oświadczeniach jedenastu świadków, które - zdaniem tego organu - uwiarygodniły termin powstania inwestycji. Natomiast odwołujący się przedstawili oświadczenie tylko jednego świadka.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan i Anna Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przez dowolne oparcie ustaleń na oświadczeniach niektórych świadków, bez przesłuchania ich w obecności stron postępowania.
Odpowiadając na skargę Wojewoda Cz. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, akcentując przy tym, że przy ustaleniu okresu budowy garażu przeważyła liczba świadków wskazujących na rok 1990.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, gdyż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrażona w art. 10 par. 1 Kpa zasada wymaga m.in., by przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Organ odwoławczy tego wymogu nie dochowa. Mianowicie we własnym zakresie przeprowadził on postępowanie dowodowe zwracając się tylko do inwestora o przedłożenie oświadczeń świadków, a następnie na podstawie tych oświadczeń dokonał ustaleń, na których opar rozstrzygnięcie sprawy, wydane bez zapewnienia skarżącym możliwości zapoznania się z uzupełnionym materiałem dowodowym.
Zwrócenie się tylko do jednej strony o przedstawienie dowodów narusza wręcz konstytucyjną zasadę równego traktowania obywateli przez władze publiczne /art. 32 Konstytucji/. Z naruszeniem reguł postępowania dowodowego poprzestano na pisemnych oświadczeniach świadków, które nie zostały nawet złożone bezpośrednio przed organem administracyjnym, a autentyczność podpisów świadków nie została poświadczona w sposób przewidziany prawem. W sytuacji, gdy wszystkie oświadczenia nie przedstawiły identycznie istotnych okoliczności, konieczne było przeprowadzenie dowodu z zeznań tych świadków, z zachowaniem wymogów określonych procedurą administracyjną, a dotyczących m.in. sporządzenia protokołu, zawiadomienia stron, przeprowadzenia rozprawy. Bez wątpienia celowe było również przesłuchanie samych stron.
W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona, a podstawowe ustalenie dotyczące okresu budowy garażu należy ocenić jako dowolne. Naruszone zostały zatem także przepisy art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, a ponieważ od wymienionego ustalenia zależy zastosowanie prawa materialnego, to wpływu omówionych uchybień na wynik sprawy nie można absolutnie wykluczyć.
Dlatego też na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji.