Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 47 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 1 marca 2000 r. o odmowie zameldowania Stefana C. na pobyt stały pod adresem C. ul. (...). Organ odwoławczy ustalił bowiem, że nieruchomość, w której zameldowanie miałoby nastąpić stanowi współwłasność Marianny C. /matki odwołującego się/, Haliny S. /jego siostry/, odwołującego się i jego braci - Mariana C. oraz Andrzeja C. Zgodę na zameldowanie wyraził jedynie Andrzej C., pozostali zaś współwłaściciele temu się sprzeciwili, poza Marianem C., który nie zajął stanowiska. Tymczasem zameldowanie na pobyt stały może nastąpić tylko w razie udowodnienia faktu pobytu w lokalu, w którym ma ono nastąpić oraz posiadania uprawnień do przebywania w nim. W przekonaniu organu odwołujący się nie legitymuje się wymaganym uprawnieniem do przebywania w spornym mieszkaniu.
W sytuacji bowiem, gdy stanowi ono przedmiot współwłasności, okoliczność ta jest wykazana wówczas, gdy zgodę na zameldowanie wyrażą wszyscy współwłaściciele. W opinii organu tego rodzaju czynność jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Jeżeli zatem odwołujący się nie wykazał jednej z dwóch wymienionych przesłanek, do jego zameldowania dojść nie mogło. Na koniec organ wskazał, iż zgodę współwłaścicieli może zastąpić orzeczenie sądowe wydane na wniosek współwłaścicieli posiadających co najmniej połowę udziałów w nieruchomości. Tego rodzaju spór nie podlega wszak rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym.
Na poparcie tej tezy organ przytoczył uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1993 r. III AZP 28/92 /OSNCP 1993 nr 7-8 poz. 117/. Dlatego nie uwzględnił odwołania Stefana C., uznając je za chybione.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan C. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Naprowadził na fakt, iż zamierzał zameldować się w jednym z dwóch budynków położonych pod sprecyzowanym powyżej adresem, niezamieszkałym obecnie, gdyż siostra z rodziną i matką zajmują drugi budynek. Podniósł, iż matka była zastraszona przez siostrę, lecz obecnie nie sprzeciwia się zameldowaniu go. Podkreślił, iż nie ma gdzie mieszkać, a sporny budynek wymaga remontu.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem jej zarzuty nie są zasadne, co przy braku trafnych zarzutów branych pod rozwagę z urzędu, prowadziło do konkluzji o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem nie pozwalało na jej wzruszenie. Na wstępie godzi się wskazać, iż - stosownie do brzmienia art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - Sąd ten powołany jest do kontroli legalności decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Podczas niej bada czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływu na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, gdyż tylko wówczas władny jest je uchylić. Bada także czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą skutkującą ich nieważnością. Przy czym, w świetle treści art. 51 cytowanej ustawy, nie jest związany granicami skargi, czyli owej oceny zgodności z prawem dokonuje uwzględniając również z urzędu zarzuty nie podniesione w skardze.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zajmuje się przeto innymi okolicznościami, takimi jak pokrzywdzenie strony, jej sytuacja życiowa, majątkowa, rodzinna, czy zgodność z zasadami współżycia społecznego, o ile nie należą one do hipotezy normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie.
Przeprowadzona ocena legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach pozwoliła na wyprowadzenie wniosku o jej zgodności z przepisami prawa procesowego i materialnego.
Rozstrzygnięcie to zapadło na skutek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, właściwej oceny zgromadzonych dowodów, dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i godnych podzielenia rozważań prawnych. Tym okolicznościom organ odwoławczy w sposób przepisany dał wyraz w motywach decyzji.
Zajęte stanowisko merytoryczne Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. W istocie rację mają organy orzekające w sprawie, iż do zameldowania na pobyt stały konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie pobyt w danym lokalu i uprawnienie do przebywania w nim. Poza sporem jest wypełnienie przesłanki pobytu w lokalu, w jakim skarżący zamierzał się zameldować. Natomiast słusznie organy obu instancji przyjęły brak spełnienia drugiej z opisanych przesłanek. Skarżący nie wykazał bowiem uprawnienia do zamieszkiwania w tym lokalu, którego potwierdzenia dokonuje m.in. właściciel /współwłaściciele/ budynku.
Co prawda służy mu prawo współwłasności nieruchomości, na jakiej jest on położony, z którego to prawa wynika uprawnienie do posiadania, korzystania i rozporządzania rzeczą, wszak wyłącznie w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego /art. 140 Kc/ oraz nie naruszając praw pozostałych współwłaścicieli /art. 206 Kc/. To ostatnie ograniczenie znajduje wyraz m.in. w tym, iż współwłaściciel nie może dokonywać względem wspólnej rzeczy czynności, którym sprzeciwiają się pozostali współwłaściciele. Współwłasność charakteryzuje się m.in. niepodzielnością wspólnego prawa, która polega na tym, iż każdy ze współuprawnionych ma prawo do całej rzeczy, a żaden nie ma prawa do jej wyodrębnionej części. Współwłaściciele mogą swobodnie kształtować sposób wykonywania uprawnień wynikających ze współwłasności, lecz z przytoczonymi ograniczeniami.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, wedle którego do zameldowania na pobyt stały w lokalu stanowiącym współwłasność konieczne jest potwierdzenie uprawnienia do zajmowania lokalu dokonane przez wszystkich współwłaścicieli. Brak takiego potwierdzenia uniemożliwia dokonanie owej czynności materialno-technicznej zameldowania, nawet wówczas, gdy zameldowany ma zostać współwłaściciel. W takiej bowiem sytuacji, gdy niektórzy ze współwłaścicieli sprzeciwiają się dokonaniu owego potwierdzenia, czyli gdy nie wyrażają zgody na zameldowanie, dochodzi do sporu o charakterze cywilnoprawnym, którego organ meldunkowy nie jest władny rozstrzygnąć. Do tego powołany jest wyłącznie sąd powszechny /art. 199 Kc/.
W tej materii zaskarżona decyzja trafnie powołała się na opisaną uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. W jej uzasadnieniu podniesiono m.in., iż zakres postępowania organu meldunkowego ogranicza się do badania jedynie powyższych przesłanek, gdyż postępowanie w tej materii ma charakter rejestracyjny i deklaratoryjny. Kompetencje organu meldunkowego obejmują rozstrzyganie wyłącznie wątpliwości dotyczących kompletności dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych, oceny jej wiarygodności jako takiej, natomiast nie sięgają problematyki ustalania uprawnienia, którego dotyczy wymagane potwierdzenie, jeżeli ma ono charakter cywilnoprawny i jest sporne. W ocenie Sądu Najwyższego orzekanie w tym ostatnim wypadku przez organy administracyjne następowałoby z naruszeniem granic zakreślonych treścią art. 1 Kpa.
Trzeba w tym miejscu podnieść, iż pogląd wymagający potwierdzenia uprawnienia do zajmowania lokalu przez wszystkich współwłaścicieli zasadza się nie tylko na ocenie charakteru tej czynności, a więc ocenie czy należy ona do czynności zwykłego zarządu czy czynności przekraczających zwykły zarząd, jak twierdzi organ odwoławczy, lecz także na tożsamości stanowiska współwłaścicieli i stanowiska właściciela w tego rodzaju sprawach.
Nie od rzeczy będzie też wskazanie, iż nawet gdyby kwestia potwierdzenia uprawnień do zamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu /zgody na zameldowanie/ należała do czynności zwykłego zarządu, a prezentowany jest pogląd, iż ustalenie sposobu korzystania ze wspólnego domu, gdy jest możliwe rozdzielne korzystanie z niego przez wszystkich współwłaścicieli, należy do czynności zwykłego zarządu /tak Stanisław Rudnicki w Komentarzu do kodeksu cywilnego, księga druga - własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1996 r., str. 208/, to wówczas skarżący i tak nie dysponowałby wymaganą przez przepis art. 201 Kc zgodą większości współwłaścicieli spornej nieruchomości.
Nadto, że w okolicznościach sprawy, gdy występuje spór pomiędzy współwłaścicielami w przedmiocie wspólnej rzeczy, możliwe są różne roszczenia realizowane na drodze sądowej, a zmierzające do uzyskania przez skarżącego zgody wszystkich współwłaścicieli na zameldowanie. Znajdują one oparcie w przepisach kodeksu cywilnego dotyczących sposobu korzystania z rzeczy wspólnej. Pozwolą one, w razie uwzględnienia żądania, na dokonanie zameldowania przez właściwy organ administracyjny.
W przytoczonych okolicznościach, gdy zaskarżona decyzja okazała się zgodna z prawem, skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.