Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku Regionalnej Izby Przemysłowo-Handlowej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego samego organu z dnia [...] odmawiającym na wniosek Regionalnej Izby Przemysłowo-Handlowej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie umorzenia opłaty za usunięcie drzew, ustalonej w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w części dotyczącej pkt 2, tj. odmawiającej umorzenia opłaty w wysokości 40.403, 80 zł za usunięcie sześciu drzew z terenu działek położonych w O. przy ul. M., przesadzonych zgodnie z ww. decyzją, w związku z niezachowaniem ich żywotności - na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. (data wpływu) Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa, wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w sprawie umorzenia opłaty za usunięcie drzew. W uzasadnieniu podano, że członek Izby wraz z żoną w ramach prowadzonej działalności w dniu 11 października 2004 r. zawarł umowę z [...] sp. z o.o. w O., na mocy której zobowiązali się do uzyskania decyzji zezwalających na wycięcie drzew w imieniu spółki, usunięcia drzew poprzez ich przesadzenie lub wycinkę, prowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych na przesadzonych drzewach przez 3 lata i zapewnienia nadzoru w czasie przesadzania. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił opłaty za usunięcie drzew, w tym za ich przesadzenie, a termin ich uiszczenia odroczono na 3 lata. Czynności przesadzenia drzew wynikające z powyższej umowy zostały zakończone 22 lutego 2005 r. Zatem od tego dnia zaczął biec termin 3 - letni, który upłynął w dniu 22 lutego 2008 r. Decyzja organu odmawiająca umorzenia opłaty została wydana w dniu [...] J. i Z. S. nie byli stroną w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...].
Dalej wskazano, że następca prawny [...] sp. z o.o. w O.., [...] sp. z o.o. w W., na rzecz której wydano powyższą decyzję, złożyła pozew o zapłatę m.in. kwoty wynikającej z tej decyzji i nakaz zapłaty przeciwko członkowi Izby został wydany. Wskazano również, że decyzja z dnia [...]. została wydana z naruszeniem prawa. Brak jest bowiem w jej uzasadnieniu wskazania kiedy i na czyj wniosek doszło do wszczęcia postępowania, nie wiadomo również, czy oględziny nieruchomości zostały prawidłowo przeprowadzone, tj. czy zostały przeprowadzone po upływie 3 lat od przesadzenia drzew.
Dalej podano, że jej adresatem była [...] Sp. z o.o., będąca następcą prawnym [...] sp. z o.o., zatem organ, kierując decyzję w przedmiocie umorzenia do innego podmiotu, niż ten który uzyskał zezwolenie na usunięcie drzew, powinien wykazać, na jakiej podstawie doszło do przeniesienia uprawnień lub obowiązków wynikających z decyzji. Poza tym organ nie wyjaśnił dostatecznie okoliczności faktycznych uzasadniających odmowę umorzenia odroczonych opłat. Na zakończenie wskazano, że z § 5 pkt 2 statutu Izby wynika, iż w zakresie jej działania pozostaje ochrona praw, obowiązków i interesów zrzeszonych w niej członków wobec organów władzy i administracji państwowej oraz organów samorządu terytorialnego. Biorąc pod uwagę cele statutowe Izby, skutki społeczne w postaci trudnej sytuacji zdrowotnej J. S. oraz jego sytuacji materialnej, zasadny stał się wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji.
Kolegium przytaczając treść art. 31 § 1 i 2 K.p.a. stwierdziło, że w niniejszej sprawie pozostaje do rozważenia kwestia legitymacji Regionalnej Izby Przemysłowo-Handlowej, do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...], który Izba uzasadniła celami statutowymi oraz złą sytuacją materialną i zdrowotną jej członka J. S., który w ramach prowadzonej przez siebie i żonę działalności był odpowiedzialny za usunięcie, przesadzenie i pielęgnację drzew. W ocenie organu żadne z przesłanek o których mowa w art. 31 § 1 K.p.a. nie zostały wykazane przez Izbę w zakresie wszczęcia postępowania. Przede wszystkim nie zostało wykazane, że za wszczęciem postępowania i dopuszczeniem Izby do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu. Organ stwierdził, że Izba nie wykazała w przedmiotowej sprawie interesu społecznego.
We wniosku bowiem o wszczęcie postępowania jako interes społeczny podano jedynie złą sytuację finansową i zdrowotną J. S., czyli prywatny interes członka Izby, który w ramach prowadzonej przez siebie i małżonkę działalności był wykonawcą wycięcia drzew, ich przesadzenia i pielęgnacji, na mocy umowy zawartej ze spółką [...], a którego w postępowaniu cywilnym dotknęły negatywne skutki postępowania administracyjnego dotyczącego wydania zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości należącej do ww. spółki. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członkom.
Kolegium dodatkowo zauważyło, powołując rozdział II § 5 Statutu Izby, że cel na który powołuje się Izba, dotyczący ochrony interesów zrzeszonych w niej członków, nie mieści się w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej ww. decyzją Prezydenta Miasta, gdyż decyzja ta nie rozstrzygała w żaden sposób o interesach J. i Z. S. Powyższe wskazuje zatem, że zakres działalności statutowej Izby nie jest tożsamy z przedmiotem sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją. Cele te nie dotyczą bowiem szeroko rozumianej ochrony przyrody, co było przedmiotem decyzji z dnia [...].
W skardze na powyższe postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Regionalna Izba Przemysłowo-Handlowa, zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 w związku z art. 89 K.p.a., poprzez brak odniesienia się organu do wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej w dniu 23 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego rozszerzył podstawy skargi o zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. W ocenie pełnomocnika skarżącego, J. S. powinien być uczestnikiem postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]. Wniosek złożony w trybie art. 31 K.p.a. dotyczył " innej osoby", przez którą pełnomocnik rozumie J. i Z. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] w przedmiocie odmowy na wniosek Regionalnej Izby Przemysłowo-Handlowej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie umorzenia opłaty za usunięcie drzew, ustalonej w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w części dotyczącej pkt 2, tj. odmawiającej umorzenia opłaty w wysokości 40.403, 80 zł za usunięcie sześciu drzew z terenu działek położonych w O. przy ul. M., przesadzonych zgodnie z ww. decyzją, w związku z niezachowaniem ich żywotności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione jednocześnie przesłanki wynikające z art. 31 § 1 K.p.a.
Stanowisko Kolegium odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
- 1) wszczęcia postępowania,
- 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Ocena zaistnienia przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a. winna być dokonywana z uwzględnieniem przedmiotu danej sprawy administracyjnej, co oznacza, że cele organizacji społecznej winny być powiązane z przedmiotem postępowania administracyjnego. Stanowisko, iż między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy musi istnieć prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji mogą mieć wpływ na załatwienie sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia sprawy, wyraził NSA w wyroku z dnia 11 listopada 2005 r., sygn. akt II GSK 125/05 (ONSAiWSA 2006 r., nr 6, poz. 154) oraz WSA w Gdańsku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 546/09 (niepubl.).
W rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać, aby cele statutowe Regionalnej Izbie Przemysłowo – Handlowej były powiązane z przedmiotem sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] w sprawie umorzenia opłaty za usunięcie drzew.
Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt IV SA 2218/03, LEX nr 186645).
Jak wynika z rozdziału II § 5 Statutu Regionalnej Izbie Przemysłowo – Handlowej celem tej organizacji jest reprezentowanie interesów gospodarczych zrzeszonych w niej podmiotów, prowadzenie działalności szkoleniowej, integracja i promocja członków Izby oraz kształtowanie i upowszechnianie zasad etyki działalności gospodarczej, a w szczególności m. in. propagowanie i wspieranie nowoczesnych form działalności gospodarczej uwzględniającej interes ekonomiczny i społeczny miasta i regionu, ochrona praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych w niej członków – prowadzących działalność gospodarczą.
Z powyższych celów statutowych jednoznacznie wynika, że zakres działalności statutowej Izby nie mieści się w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej ww. decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]. Decyzja ta nie rozstrzygała bowiem o prawach czy też obowiązkach J. i Z. S., a nadto cele, na które powołuje się skarżąca Izba, nie dotyczą szeroko rozumianej ochrony przyrody, ale jak już wskazano wyżej - ochrony interesów zrzeszonych w niej członków.
W sprawie niniejszej skarżąca Izba nie wykazała również, że za wszczęciem postępowania i dopuszczeniem Izby do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Trafnie Kolegium wskazuje, że pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Tak więc w każdej sprawie administracyjnej podlega ono wykładni przez organ do którego skierowano żądanie oparte na art. 31 § 1 K.p.a. Organizacja społeczna występująca z takim żądaniem, powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za wszczęciem postępowania z urzędu bądź za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym interes społeczny musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnych sprawach i działaniem w nich organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2011r., sygn. akt II OSK 1397/10, Lex nr 1151862; wyrok NSA z 19 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 663/11 Lex nr 127445; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008r., sygn. akt II OSK 843/07 niepubl.).
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotu sprawy należy stwierdzić, że wskazywana we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z dnia [...] zła sytuacja materialna i zdrowotna J. S., nie ma związku z interesem społecznym, lecz z interesem konkretnej osoby będącej członkiem skarżącej Izby. Utożsamianie przez stronę skarżącą interesu indywidualnego jej członka z interesem społecznym wyklucza istnienie omawianej przesłanki.
Skład orzekający podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt. II OSK 897/08 LEX nr 549644, zgodnie z którym dopuszczenie organizacji społecznej musi uzasadniać potrzeba ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Ma to znaczenie z tego względu, że dopuszczenie do udziału organizacji społecznej, której członkowie mają własne indywidualne interesy, które mogą pozostawać w sprzeczności z interesem strony postępowania zaprzecza racjom bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Organizacja społeczna, której członkowie są zainteresowani w sprawie nie chroni interesu społecznego, a tym samym wyłącza dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 7, art. 9, art. 77 w związku z art. 89 K.p.a. " poprzez brak odniesienia się organu do wniosku o przeprowadzenie rozprawy". Jak już wskazano powyżej, Kolegium prawidłowo uznało, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 31 § 1 K.p.a. uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta z dnia [...]. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do rozpoznawania wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
Reasumując, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.