Uzasadnienie
Zaskarżoną czynnością z dnia [...] 2020 r. znak: [...] Komendant Wojewódzki Policji naliczył M.K. opłatę za zdeponowanie broni palnej myśliwskiej odziedziczonej po zmarłym Z.K., tj. dubeltówki Krupp, nr [...], kal. 16/70 oraz dubeltówki Specjal Poldi Electro, nr [...], kal. 12/70 za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 sierpnia 2020 r. w kwocie 9.670,32 zł.
Organ wyjaśnił, że wysokość opłaty stanowi iloczyn dób przechowywania tj. 1998 dób oraz stawki 2,42 zł za dobę przechowywania i poinformował, że z dniem 31 sierpnia 2020 r. zaprzestano naliczania powyższej odpłatności. Organ wskazał również, że liczba dób została pomniejszona o 71 dób w terminie od 14 marca 2020r. do 24 maja 2020 r. zgodnie z art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą COVID-19". Jednocześnie organ zobowiązał skarżącego do uiszczenia opłaty w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma dotyczącego czynności jej naliczenia w kasie lub na wskazany numer konta oraz doręczenia potwierdzenie dokonania tej opłaty.
Nadto organ wskazał, że powyższa opłata jest zobowiązaniem finansowym wobec Skarbu Państwa i zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 955) zwanej dalej "ustawą o broni i amunicji" lub "ustawą", jest ona wymagana. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawek odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. z 2004 r. Nr 152, poz. 1609) zwanego dalej "rozporządzeniem", stanowi, że opłata za przechowywanie broni jest pobierana. Prawem i obowiązkiem Policji jest opłatę taką pobierać i odprowadzać do budżetu państwa, zaś w przypadku nieuiszczenia naliczonej opłaty do organu należały jej wyegzekwowanie, które następuje w trybie postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji M.K. wniósł o stwierdzenie jej bezskuteczności, zarzucając naruszenie:
- - art. 7 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności związanych ze złożeniem broni do depozytu;
- - art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego informowania i czuwania nad tym, aby uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa i braku wiedzy o obowiązku opłaty za depozyt;
- - art. 12 § 1 k.p.a., poprzez brak wnikliwości w rozpatrywaniu sprawy w sytuacji, gdy ustalenia prowadzą do stwierdzenia, że skarżący nie jest osobą deponującą broń;
- - art. 15 k.p.a. w zw. z art. 1 Konstytucji RP w zakresie prawa do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na urzeczywistnienie w treści zasady państwa prawnego, poprzez brak udzielenia informacji o charakterze czynności nałożenia opłaty i możliwości jej zaskarżenia;
- - art. 23 ust 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że skarżący jest osobą, która zdeponowała broń po osobie zmarłej;
- - art. 23 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, poprzez uznanie, że skarżący jest osobą deponującą, która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej.
W obszernym uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że w odpowiedzi na pismo organu otrzymane w dniu 27 sierpnia 2020 r., dotyczące naliczenia opłaty za przechowywanie broni w wysokości 9.621,92 zł wezwał organ do zaprzestania naruszenia prawa, bowiem nie był i nie jest osobą deponującą broń w myśl art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Jednocześnie skarżący wniósł o stwierdzenie przez organ bezskuteczności naliczonej opłaty oraz o zniszczenie broni, których opłata dotyczy. Skarżący wskazał, że w odpowiedzi otrzymał pismo z dnia 16 września 2020 r. zawierające ponowne wyliczenie opłaty oraz pisemną odpowiedź na wezwanie do zaprzestania naruszenia prawa datowaną na ten sam dzień.
Skarżący wskazał, że od dnia 28 sierpnia 2020 r. pozostawał w kontakcie telefonicznym z organem i w wyniku otrzymanych informacji spodziewał się decyzji administracyjnej wraz z pouczeniem o przysługującym mu odwołaniu, otrzymał zaś upomnienie dotyczące uregulowania płatności. Zdaniem skarżącego, zachowanie organu prowadzące do uniemożliwienia mu skorzystania ze środków odwoławczych, poprzez pominięcie tej informacji w pismach w sprawie oraz wprowadzające w błąd informacje powodują złamanie zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 9 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. w zw. z art. 1 Konstytucji RP w zakresie prawa do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na urzeczywistnienie zasady państwa prawnego, poprzez brak udzielenia informacji o charakterze czynności nałożenia opłaty i możliwości jej zaskarżenia. Jako utrudnianie czynnego udziału strony w postępowaniu oraz uniemożliwienie podejmowania odpowiednich czynności prawnych skarżący uznał również brak dostarczenia do dnia 19 października 2020 r. przez organ dokumentacji sprawy, o które wnioskował i dokonał płatności za sporządzenie jej kopii.
Skarżący zarzucił, że w przesyłanej do niego korespondencji dotyczącej możliwości obejrzenia broni nie był informowany, jaka jest wysokość naliczonej opłaty za jej depozyt. Wyjaśnił, że podczas rozmowy telefonicznej został poinformowany przez organ, że broń ze względu na słaby stan techniczny nie nadaje się do użytku, a jedynie do zniszczenia, podjęcie zaś przez niego jakiejkolwiek innej decyzji nie będzie miało znaczenia. Jak wskazał skarżący organ nie postąpił zgodnie z udzielonymi telefonicznie informacjami, natomiast kolejne pisma bez naliczonych opłat za przechowywanie broni, która miała zostać zniszczona budziły jego zdziwienie i upewniały w przekonaniu, że opłata skarżącego nie dotyczy. Podniósł, że w piśmie z dnia 9 stycznia 2018 r. został poinformowany, że jest osobą, która nabyła własność do broni znajdującej się w depozycie oraz, że "koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba składająca broń do depozytu", a także o tym, iż "obowiązek ponoszenia kosztów przechowywania broni w depozycie Policji nie przechodzi na jego Spadkobiercę." Wynikało z tego, że skarżący jest spadkobiercą, ale nie był osobą składającą broń do depozytu, co oznacza, że koszty przechowywania deponowanej broni nie dotyczą skarżącego, zaś w przypadku braku decyzji zostanie ona zniszczona.
Dalej skarżący wyjaśnił, że właścicielem przedmiotowej broni był jego ojciec, który po rozwodzie rodziców w [...] r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych i przebywał bezustannie do chwili śmierci w dniu [...] 2009 r. w Nowym Jorku. Przed wyjazdem, gdy skarżący miał 11 lat, ojciec przekazał broń nieznanej skarżącemu osobie, która do 21 grudnia 2009 r. była w jej posiadaniu. Przedmiotowa broń nigdy nie była w posiadaniu skarżącego, nie była również przez niego składana do depozytu, co zostało odzwierciedlone w protokole z czynności przyjęcia do depozytu broni i amunicji sporządzonego przez jednostkę deponującą. Dodał, że nie jest mu znana osoba, która deponowana broń, działając bez porozumienia ze skarżącym oraz nie w jego imieniu, nie otrzymał również protokołu z czynności przyjęcia do depozytu broni i amunicji ani oceny stanu technicznego broni. W protokole przekazania widnieje nazwisko nieznanej mu osoby – R.W.
Skarżący powołał się na treść art. 23 ust. 1 - 3 ustawy o broni i amunicji oraz poglądy orzecznictwa, podnosząc, że organ bezpodstawnie przyjął, iż do wyczerpania przesłanek określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wystarczające było skuteczne poinformowanie go o przechowywaniu broni w depozycie organu. Zdaniem skarżącego, z samego faktu spadkobrania również nie można wywodzić, że jest on zobowiązany do ponoszenia kosztów zdeponowania broni. Skarżący za nieuzasadnione uznał obciążanie tymi kosztami spadkobiercy, który nigdy nie wszedł w posiadanie broni należącej do spadkodawcy i nie przekazał jej do depozytu.
Wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach wniósł o jej oddalenie, przedstawiając następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu 21 grudnia 2009 r. opisaną na wstępie broń na podstawie protokołu przekazał do depozytu R.W., który posiadał ją zgodnie z umową użyczenia od dnia 1 grudnia 1994 r. Przyjęcie broni do depozytu mogło nastąpić tylko w formie zabezpieczenia prewencyjnego w trybie art. 19 ust. 1a ustawy, gdyż przekazujący broń do depozytu nie mógł dysponować nią po śmierci użyczającego jak właściciel bądź spadkobierca. Komisariat Policji poinformował organ, że za najbliższych członków rodziny zmarłego uznać należy jego brata – J. K. i syna – M. K. Organ pismem z dnia 25 lutego 2010 r. poinformował M. K. o fakcie przechowywania broni należącej do zmarłego ojca, wskazując na konsekwencje oraz koszty przechowywania, a także ewentualne możliwości zadysponowania tą bronią w celu uniknięcia tych kosztów, a także dokumentów potrzebnych do takiego zadysponowania. Poinformowano również o dacie, od której zostanie naliczana odpłatność za przechowywanie broni w depozycie, tj. po roku od dnia złożenia do depozytu. Pismo skarżący odebrał osobiście w dniu 13 marca 2010 r. Zdaniem organu, od tej daty nastąpiła zmiana ciężaru ponoszenia kosztów za przechowywanie broni z jednostki przechowującej na spadkobiercę.
Organ wskazał, że wobec braku dyspozycji odnośnie ww. broni ponownie informował skarżącego o przechowywaniu broni w depozycie pismem z dnia 8 lipca 2011 r., doręczonym w dniu 27 lipca 2011 r. Nadto pismami z dnia 13 marca 2012 r., 28 marca 2014 r., 21 marca 2016 r. zawiadamiano skarżącego o ocenie stanu technicznego przechowywanej broni, w trakcie której miał on prawo osobiście uczestniczyć, zgłosić udział osoby innej niż właściciel posiadającej kwalifikacje z zakresu rusznikarstwa lub wnioskować o inne niż zniszczenie przeznaczenie broni zakwalifikowanej przez komisję, jako nienadającą się do dalszego użytkowania.
Organ podał, że kolejnym pismem z dnia 9 stycznia 2018 r. ponownie poinformował skarżącego o przechowywaniu broni w depozycie oraz o możliwości zadysponowania bronią oraz, że w przypadku nie podjęcia żadnych działań w celu rozliczenia ww. broni palnej w terminie 3 lat od daty doręczenia wezwania, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów przedmiotowy depozyt ulegnie likwidacji. W piśmie tym organ wskazał, że koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba składająca broń do depozytu. Obowiązek ponoszenia kosztów przechowywania broni w depozycie Policji nie przechodzi na jego spadkobiercę. Jednakże organ poinformował skarżącego, że obowiązek ponoszenia kosztów za przechowywanie broni w depozycie powstał dopiero od dnia odebrania pierwszej korespondencji z informacją, że jako spadkobierca będzie ponosił koszty za przechowywanie broni w depozycie.
Obowiązek ponoszenia kosztów przez spadkobiercę nie przechodzi na niego jedynie w przypadku, gdy powstaną one w związku ze złożeniem broni do depozytu przez faktycznego właściciela broni, który w wyniku śmierci zostaje spadkodawcą, bądź w przypadku, kiedy spadkobierca nie zostanie skutecznie poinformowany o przechowywaniu broni w depozycie oraz o wynikających z tego faktu kosztach.
Pismami z dnia 5 kwietnia 2018 r. i 21 stycznia 2020 r. organ ponownie poinformował skarżącego o przeprowadzanej ocenie stanu technicznego broni znajdującej się w depozycie, a skarżący ponownie nie podjął żadnych czynności w kierunku zadysponowania tą bronią.
Następnie w wyniku aktualizacji przepisów dotyczących naliczania odpłatności za przechowywanie broni w depozycie organ pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. naliczył opłatą za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 21 sierpnia 2020 r. na kwotę 9.621,92 zł z podanym sposobem jej wyliczenia oraz informacją o możliwościach dalszego zadysponowania bronią.
W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący w dniu 31 sierpnia 2020 r. złożył dyspozycję zniszczenia ww. broni. Organ ponowne wyliczył kwotę za przechowywanie broni w depozycie za okres od dnia 1 sierpnia 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r. na łączną kwotę 9.670,32 zł.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności związanych ze złożeniem broni do depozytu, gdyż powyższy fakt pozostaje bezsprzeczny, co potwierdza protokół złożenia broni do depozytu WPA KWP z dnia 21 grudnia 2009 r. Zdaniem organu, nie naruszono art. 9 k.p.a., 12 § 1 k.p.a. oraz 15 k.p.a. w zw. z art. 1 Konstytucji RP, bowiem skarżący był wielokrotnie informowany o przechowywaniu broni należącej do zmarłego ojca, po którym został spadkobiercą, poprzez wysyłanie przez organ pism informujących o możliwości zadysponowania bronią znajdującą się w depozycie oraz zawierających dokładny sposób wyliczenia opłaty za jej przechowywanie. Nie naruszono również art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, który wskazuje, że koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej, gdyż zauważyć należy, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma charakter publicznoprawny.
Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją obowiązku złożenia broni do depozytu Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego przez osoby, które nie mają wymaganych prawem uprawnień do posiadania broni lub utraciły te uprawnienia. Wskazane organy państwa ze względów bezpieczeństwa są obowiązane zabezpieczyć i przechowywać złożoną do depozytu broń i amunicję, aby nie pozostawała w rękach osób nieuprawnionych do jej posiadania. Obowiązek uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ww. ustawy i powstaje na skutek zdeponowania broni, w związku z brakiem pozwolenia na broń będącym aktem administracyjnym, stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. W przypadku deponowania broni stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w regulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ww. ustawa.
W odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 ustawy, organ administracji na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 sformułowania “opłaty są pobierane". W konsekwencji przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy wystosowanie do podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek, wezwania do uiszczenia kosztów depozytu, stanowi czynność materialno-techniczną, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Organ dodał, że ustawa ściśle określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji, jak również moment powstania obowiązku ponoszenia tych kosztów. Stawkę opłaty za przechowywanie broni w depozycie określa § 11 ust 1 ww. rozporządzenia i wynosi ona 1% opłaty za wydanie pozwolenia na broń osobie fizycznej za każdą dobę przechowywania. Z wykładni literalnej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że “osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą, a organem przyjmującym je do depozytu. Z wykładni celowościowej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika zaś, że koszty przechowywania broni w depozycie powinna ponieść osoba, która faktycznie składając broń do depozytu, ma świadomość skutków prawnych, jakie mogą wiązać się z tą czynnością m.in. obowiązku poniesienia opłat za przechowywanie broni.
Spadkobierca, który stał się właścicielem broni złożonej przez spadkodawcę do depozytu może przez długi okres czasu nie wiedzieć, że został powołany do spadku, jak również, że spadkodawca posiadał broń i że znajduje się ona w depozycie Policji lub innego właściwego organu.
W omawianym przypadku spadkobierca M.K., już pierwszym wysłanym do niego w dniu 26 lutego 2010 r. pismem został poinformowany o fakcie przechowywania należącej do zmarłego ojca broni palnej myśliwskiej w depozycie organu. W piśmie tym informowano również o możliwościach zadysponowania tą bronią, tj. zbycia za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do obrotu bronią, zbycia osobie fizycznej uprawnionej do zakupu danego rodzaju broni, złożenia wniosku o zniszczenie broni lub oświadczenia o przeniesieniu broni na Skarb Państwa. Ponadto w piśmie tym zawarto podstawy prawne dotyczące naliczania opłat za przechowywanie broni w depozycie oraz dokładna datę (21 grudnia 2010 r.), od której takie opłaty zostaną naliczane wraz ze sposobem ich wyliczenia. Informacje te zostały ponownie przekazane spadkobiercy w kolejnych pismach. Zdaniem organu, w tych okolicznościach skarżący miał pełną wiedzę o obowiązkach wynikających z przechowywania broni w depozycie.
Skarżący był prawidłowo, wielokrotnie i skutecznie informowany o fakcie przechowywania broni w depozycie, nie wydał w związku z tym żadnej dyspozycji co do przechowywania tej broni, nie zgłaszał też chęci uczestnictwa w ocenie stanu technicznego przechowywanej broni, w trakcie której można było zadysponować przechowywaną bronią.
Pismem procesowym z dnia 11 grudnia 2020 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę, w całości podtrzymując stanowisko w niej zawarte.
W piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2021 r. organ podniósł, że w aktach sprawy nie znajdują się żadne adnotacje, notatki ani protokoły z rozmów telefonicznych ze skarżącym w sprawie broni palnej złożonej w depozycie, odnoszące się do jakiegokolwiek zadysponowania tą bronią w podnoszonym przez skarżącego zakresie.
W związku z odwołaniem rozpraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach na podstawie § 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., mając na uwadze, że miasto Kielce objęte zostało obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 z późn. zm.), co powodowało, że przeprowadzenie rozprawy mogło wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, niniejszą sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), o czym strony zostały zawiadomione i nie przedstawiły Sądowi takich okoliczności w sprawie, że przeprowadzenie rozprawy okazałoby się konieczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty (a więc akty inne niż decyzje administracyjne i wymienione w ustawie postanowienia) lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją obowiązku złożenia broni do depozytu Policji przez osoby, które nie mają wymaganych prawem uprawnień do posiadania broni lub utraciły te uprawnienia. W związku z tym pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu a osobą deponującą nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, którego treść (uprawnienia i obowiązki) jest ściśle regulowana przepisami prawa. Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji wynika wprost z ustawy, tj. z przepisu art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955 ze zm.), zgodnie z którym koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi: Policja lub Żandarmeria Wojskowa - w przypadku przejęcia jej do depozytu, w trybie określonym w art. 19 ust. 1, 1a oraz ust. 3 lub art. 36 ust. 3, oraz przekazania do depozytu przez znalazcę (pkt 1); osoba, która utraciła prawo do jej posiadania, deponująca ją w trybie określonym w art. 22 ust. 3 (pkt 2); osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej (pkt 3); osoba deponująca ją w trybie, o którym mowa w art. 41 ust. 2, art. 42 ust. 5, art. 43 ust. 5 oraz w art. 54 (pkt 4).
Ustawa ściśle określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji (są to osoby deponujące, czyli osoby które faktycznie złożyły broń i amunicję do depozytu), jak również moment powstania obowiązku ponoszenia tych kosztów. Stawkę opłaty za przechowywanie broni w depozycie określa obecnie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609, dalej jako "rozporządzenie") i wynosi ona 1% opłaty za wydanie pozwolenia na broń osobie fizycznej za każdą dobę przechowywania (§ 11 ust. 1). Obliczenie tej opłaty przez organ jest więc czynnością dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Rola organu w ustaleniu wysokości takiej opłaty sprowadza się do ustalenia liczby dni, przez które broń była przechowywana w depozycie i pomnożeniu jej przez stawkę dzienną opłaty.
Organ dokonuje więc czynności czysto technicznej (rachunkowej), która jednak powoduje ustalenie zakresu obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez podmioty wskazane w art. 23 ust. 1 pkt 2-4 ustawy. Ustalenie przez organ Policji wysokości opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie należy więc uznać za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., II OSK 524/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl i tam: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 1/97, ONSA 1997, nr 4, poz. 149). Zatem wniesioną w tej sprawie przez M. K. skargę należało uznać za dopuszczalną i złożoną w terminie (w dniu 21 października 2020 r.).
Skarga ta okazała się także zasadna.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do kwestii zasadności nałożenia na skarżącego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji obowiązku poniesienia kosztów przechowywania dwóch sztuk broni myśliwskiej po zmarłym Z.K. w depozycie Policji, a złożonej do tego depozytu w dniu 21 grudnia 2009 r.
Zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, nawet jeżeli pewien przepis, wskazując krąg osób, na które przechodzą prawa i obowiązki, odwołuje się do określenia "spadkobiercy", jak np. art. 97 i n. Ordynacji podatkowej. Do spadku nie należą więc prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (E. Skowrońska – Bocian, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2005, s. 10, podobnie J.S. Piątkowski, H. Witczak, A. Kawałko [w:] System Prawa Prywatnego, Tom 10, Prawo spadkowe pod red. B. Kordasiewicza, Warszawa 2009, s. 50-51, J. Kremis [w:] Kodeks cywilny.
Komentarz pod red. E. Gniewka, Warszawa 2008, s. 1467 - zob. w cyt. wyroku NSA w sprawie sygn. akt II OSK 524/10 i tam: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 215/03, Lex nr 152889, wyrok SN z dnia 26 marca 2002 r., III CZP 14/02, OSNC 2002/12/148). Prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają więc dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku. W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ.
Następstwa tego nie można też wyprowadzać z ogólnych zasad dziedziczenia wynikających z kodeksu cywilnego. Nie sposób zatem przyjąć, że z chwilą otwarcia spadku na podstawie art. 922 § 1 k.c. obowiązek spadkodawcy o charakterze administracyjnoprawnym poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie Policji przeszedł na jego spadkobiercę.
Przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. W ocenie Sądu, podzielając przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie przez Naczelny Sąd Administracyjny, z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. To z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu. Treść tego stosunku administracyjnoprawnego została uregulowana w art. 23 ustawy o broni i amunicji oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r.
W przedmiotowej sprawie M.K., który jak potwierdził jest spadkobiercą po zmarłym Z. K., stał się właścicielem broni złożonej do depozytu policyjnego, ale złożonej do tego depozytu przez osobę trzecią (tu: R.W., który posiadał broń na podstawie umowy użyczenia broni i amunicji zawartej ze Z.K.). Skarżący jak podnosił i czemu nie zaprzeczył organ, nigdy nie wszedł w posiadanie tej broni i nie dokonał jej faktycznego zdeponowania w siedzibie właściwego organu. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy nie może więc mieć do niego zastosowania i stanowić podstawy prawnej do nałożenia na skarżącego obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni zdeponowanej po śmierci jego ojca przez R.W.
Należy ponadto zauważyć, że nałożenie na daną osobę obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie, jak i ustalenie zakresu tego obowiązku następuje w drodze czynności organu administracji konkretyzującej obowiązek wynikający z przepisów prawa, a więc poza postępowaniem administracyjnym. Przesłanki podmiotowe nałożenia tego obowiązku powinny być w związku z tym interpretowane ściśle (zob. przywołane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych)..
Z wykładni celowościowej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika ponadto, że koszty przechowywania broni w depozycie powinna ponieść osoba, która faktycznie składając broń do depozytu, ma świadomość skutków prawnych, jakie mogą wiązać się z tą czynnością m.in. obowiązku poniesienia opłat za przechowywanie broni, co zresztą także podniósł organ w odpowiedzi na skargę. Spadkobierca, który stał się właścicielem broni złożonej przez spadkodawcę do depozytu może przez długi okres czasu nie wiedzieć, że został powołany do spadku, jak również, że spadkodawca posiadał broń i że znajduje się ona w depozycie Policji lub innego właściwego organu.
W związku z tym nie może on również odebrać lub sprzedać broni albo zadysponować nią w sposób, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy, aby uniknąć narastania dalszych kosztów jej przechowywania. Obciążenie takiej osoby powstałymi kosztami przechowywania broni (niestanowiącymi długów spadkowych) jest więc nieuzasadnione i nie znajduje podstaw prawnych w obowiązującej ustawie o broni i amunicji (zob. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II OSK 524/10). Aczkolwiek w tej sprawie już w 2010 r. organ zawiadomił M.K. o deponowaniu broni przez organ Policji należącej uprzednio do zmarłego ojca strony, ale zobowiązując do złożenia stosownego dowodu potwierdzającego nabycie spadku po Z.K., aby możliwe było zadysponowanie tą bronią w sposób wskazywany w pismach organu.
Skarżący pomimo wielu pism kierowanych w sprawie przez organ takiego dowodu nie przedstawił, ale też został poinformowany przez ten sam organ, że obowiązek ponoszenia kosztów deponowania broni nie obciąża spadkobiercy.
W każdym razie przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy nie może mieć zastosowania i stanowić podstawy prawnej do nałożenia obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni na osobę, która na skutek dziedziczenia stała się właścicielem broni znajdującej się już w depozycie i nigdy nie weszła w posiadanie tej broni oraz nie dokonała jej faktycznego zdeponowania w siedzibie właściwego organu (wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r., II OSK 2620/11, lex nr 1337404). Koszty przechowywania broni w depozycie, ale powstałe po śmierci dotychczasowego właściciela broni już z samego faktu, że powstają po otwarciu spadku nie mogą stanowić długów spadkowych. W okolicznościach tej sprawy należało uznać za niezgodną z prawem czynność naliczenia w stosunku do skarżącego opłaty za przechowywanie broni po zmarłym Z.K., albowiem nie należy on do żadnej z osób wymienionych z art. 23 § 1 pkt 2-4 ustawy.
W związku z brakiem podstaw materialnoprawnych do obciążenia skarżącego opłatą za przechowywanie opisanej wyżej broni w depozycie Policji należało uwzględnić skargę i orzec jak w wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. (pkt I wyroku).
Rację ma ponadto skarżący, że organ nie pouczył go o prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego na czynność z zakresu administracji publicznej polegającą na naliczeniu kosztów przechowywania broni w depozycie, choć w treści odpowiedzi na skargę organ powołuje się na stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego w zakresie dopuszczalności wniesienia skargi na taką czynność. Niemniej brak tego pouczenia nie skutkował nieskorzystaniem przez stronę z prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego ani złożeniem jej po terminie.
Ubocznie trzeba zauważyć, że brak jest wśród zebranych przez organ dowodów w sprawie takiego dokumentu, z którego wynikałoby, że skarżący jest spadkobiercą po Z. K. oraz że jest wyłącznym spadkobiercą po swoim zmarłym ojcu, co również nie mogło skutkować oddaleniem skargi przez Sąd przy przyjęciu wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji dokonanej przez organ, skoro organ obciążył całością kosztów zdeponowania przedmiotowej broni wyłącznie skarżącego, zakładając, że jest on wyłącznym spadkobiercą po zmarłym ojcu.
W punkcie Ii wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi w kwocie 387 zł, o zwrot których wystąpił skarżący.