Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej remontem drogi ul. Z. –B. w O. Ś. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji ustalił, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek z dnia 10.04.2003r. H. i A. K., którzy wystąpili do Prezydenta Miasta w sprawie naruszania stosunków wodnych na gruncie na skutek nieprawidłowego wykonania remontu ul. Z., przy której posiadają posesję zabudowaną budynkiem mieszkalnym.
Prezydent Miasta wywiódł, iż podlega wyłączeniu od załatwienia powyższej sprawy i dlatego postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyznaczyło Prezydenta Miasta do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej remontem drogi ul. Z. – b. w O. Ś., stwierdzając, że remont drogi Z. nie wpłynął na zmianę spływu wód opadowych z tej ulicy ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
W złożonym odwołaniu małżonkowie K. zarzucali, że wbrew ustaleniom organu I instancji ulica przebiegająca obok ich domu usytuowana jest na wyższym poziomie niż budynek mieszkalny, co powoduje zalewanie ich posesji.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta, wskazując w uzasadnieniu, że wyjaśnienie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia czy modernizacja ulicy Z. – b. w O. Ś. została przeprowadzona legalnie i w sposób odpowiadający wymogom prawa budowlanego. Ponadto istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia szkód powstałych na działce małż. K., w tym czy faktycznie ściany ich domu mieszkalnego podmakają i występuje na nich grzyb.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzja z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie, w uzasadnieniu wyjaśniając, że wykonany remont ulicy nie spowodował zmiany kierunku spadku tej ulicy ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
H. i A. małż. K. ponownie zarzucili organowi I instancji niezgodność ustaleń faktycznych mających wpływ na wynik sprawy z rzeczywistym stanem faktycznym oraz niewyjaśnianie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] znak: [...] stwierdziło, że organ I instancji nie wyjaśnił sprawy w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie, iż nie zachodzą okoliczności określone w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. prawo wodne (Dz.U.Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.), a tym samym nie obalił zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] zakończył postępowanie w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na gruncie spowodowanym odbudową ulicy Z. – b. umarzając je. Swoją decyzję umorzeniową Prezydent oparł na wynikach oględzin dokonanych w terenie, wyjaśnieniach Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz opinii wykonanej przez biegłego Wojewody w zakresie postępowania wodnoprawnego. Przedmiotem opinii było zbadanie stosunków wodnych na działce będącej własnością małż. K. oraz na działce będącej drogą gminną. W opinii uwzględniono sytuację działek sąsiednich, znajdujących się po przeciwnej stronie ulicy. Analizie poddano sytuacje, jaka wynikła na skutek wykonania remontu drogi, co w przekonaniu skarżących spowodowało niekorzystne spływy wody na ich działkę.
W tej opinii biegły stwierdził, że:
- - brak jest możliwości powierzchniowego spływu z drogi na posesję skarżących, przed czym chroni ją 3,5 m podwyższony o około 15 cm pas gruntu za ogrodzeniem, a ponadto betonowy cokół ogrodzenia od ulicy o wysokości 20 cm. Spływ jest również niemożliwy przez furtkę wejściową, z uwagi na podwyższony poziom chodnika z kostki brukowej, ukształtowany ze spadkiem w kierunku drogi;
- - brak jest szkodliwego wpływu podsiąkania wody z ulicy, które w przypadku działki skarżących nie występuje, albowiem uszczelniono, poprzez pokrycie asfaltem, wąską przestrzeń pomiędzy cokołem ogrodzenia a nawierzchnią drogi;
- - naturalne spływy wód opadowych z posesji sąsiednich nr 156 i 150 nie oddziałują szkodliwie na działkę małż. K.;
- - występujące oznaki zawilgocenia ściany budynku mogą być skutkiem nieodpowiedniego osuszenia budynku po długotrwałej stagnacji wód powodziowych w 2001r., wadliwej izolacji budynku, niedostatku naturalnego, bezpośredniego oświetlenia i niewystarczającej wentylacji pomieszczeń.;
- - szczególnie uciążliwe, a zarazem szkodliwe dla metalowych przęseł i betonowych cokołów ogrodzeń może być długotrwałe zaleganie grubej pokrywy śnieżnej nasyconej środkami do zimowego utrzymania dróg, a stosunkowo wąski pas drogowy i w związku z tym brak poboczy utrudnia znalezienie racjonalnych rozwiązań w tym zakresie;
- - remont ulicy Z. – b. nie ma wpływu na zakłócenie stosunków wodnych w rejonie działki nr 184.
Z wyjaśnień Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika, że odbudowa ulicy Z. odbyła się z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych, zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi, wiatru, osunięcia ziemi lub działania innego żywiołu. (Dz.U. Nr 84c, poz. 906), a zatem legalnie i w sposób odpowiadający przepisom prawa budowlanego.
Dokonując na podstawie art. 138 k.p.a. prawnej i merytorycznej oceny decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż nie narusza ona obowiązującego prawa, a zarzuty odwołania uznało za bezzasadne.
W skardze na decyzję organu II instancji H. i A. K. zarzucili naruszenie:
- - przepisów postępowania poprzez przyjęcie, iż zastosowanie może mieć art. 105 par. 1 k.p.a. mówiący o umorzeniu postępowania;
- - przepisu art. 10 par. 1 k.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.), a ponadto utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która w sposób oczywisty naruszyła prawo strony określone w tym przepisie;
- - przepisów k.p.a. nakazujących rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie i ustosunkowanie się do wszelkich zarzutów i wniosków.
W piśmie procesowym z dnia 31.09.2006r. skarżący wnosząc o zwrot na ich rzecz wszelkich kosztów postępowania, popierali wyrażone stanowisko w skardze (k.33).
W odpowiedzi na skargę zawartą w piśmie procesowym z dnia 16.02.2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało skargę za nieuzasadnioną i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 par. 1 ustawy p.p.s.a., decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa procesowego w szczególności przepisu art. 7 i 77 k.p.a., które stanowi podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 par. 1 p.p.s.a. Ponadto decyzje organów I i II instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, a to art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – prawo wodne (Dz. U. Nr 5, poz. 239), a co z kolei stanowiłoby podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 par. 1 ust. 1 a ustawy p.p.s.a.
Stosownie do przepisu art. 7 i 77 k.p.a., a wbrew nieuzasadnionym zarzutom skargi, wydanie decyzji kończącej postępowanie administracyjne poprzedziło dokładne ustalenie przez organ administracji I i II instancji istotnego w sprawie stanu faktycznego. Wyjaśnione zostały – wskutek dwukrotnego uchylenia przez organ II instancji decyzji Prezydenta– wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i przedmiotem zaskarżenia decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji administracyjnej była kwestia zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej remontem drogi ul. Z. – b. w O. Ś. ze szkodą dla posesji nr 184 należącej do skarżących H. i A. małż. K. Dla dokonania w powyższym zakresie ustaleń skarżący domagali się realizacji dyspozycji zawartej w przepisie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U.Nr 115, poz. 1229 ze zm.).
Podstawą wydania negatywnej dla skarżących decyzji były prawidłowe ustalenia istotnych okoliczności faktycznych przy pomocy środków dowodowych przewidzianych w przepisach art. 75 par. 1 k.p.a. Skarżący zarzucali, iż wskutek wadliwego remontu drogi gminnej ich posesja nr 184 jest zalewana, następuje podsiąkanie wody, oraz to, że z nieruchomości sąsiednich nr. 156 i 150 naturalne spływy wód opadowych oddziałują szkodliwie na ich posesje, a przez to powstają szkody w uprawach i w budynku mieszkalnym. Organy administracji wbrew zarzutom skargi w tym zakresie dokonały prawidłowych i wyczerpujących ustaleń wykazując całkowitą bezzasadność żądań skarżących.
W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy należy stwierdzić, iż dowód z oględzin przedmiotowej drogi i sąsiadujących z tą drogą nieruchomości, a także fotografie i szkice wykonane podczas tej czynności dają podstawę do ustalenia w sposób nie budzący żadnych wątpliwości jaki jest rzeczywisty stan na gruncie. W związku z powyższym, należy podzielić w całości ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, o braku fizycznej możliwości powierzchniowego spływu wód opadowych z drogi na posesję skarżących. Dowody zgromadzone w aktach ewidentnie wykazują, iż przed tym posesję skarżących chroni 3,5 metrowy podwyższony o około 15 cm pas gruntu za ogrodzeniem, a ponadto betonowy cokół ogrodzenia od ulicy o wysokości około 20 cm. Spływ wody również nie jest możliwy przez furtkę wejściową z uwagi na podwyższony poziom chodnika z kostki brukowej, ukształtowany ze spadkiem w kierunku drogi.
Aby zapobiec podsiąkaniu wody z ulicy na działkę skarżących, na koszt Gminy zostało wykonane dodatkowe zabezpieczenie poprzez zaasfaltowanie pobocza, tj. przestrzeni pomiędzy murkiem ogrodzenia a jezdnią z nadaniem spadku poprzecznego w kierunku drogi. Fakt wykonanych prac, z korzyścią dla posesji skarżących został również udokumentowany w formie pisemnej informacji z dnia 17.08.2005r. oraz na fotografii stanowiącej część integralną opinii wodnoprawnej. Istniejący, zatem, rzeczywisty stan na gruncie w sposób czytelny, przejrzysty został utrwalony w toku czynności dowodowych dokonywanych przez organ I instancji i w żaden sposób skutecznie niepodważony przez skarżących.
Istotnym dowodem w sprawie był przeprowadzony z urzędu na podstawie art. 84 par. 1 k.p.a. dowód z opinii wodnoprawnej.
W ocenie Sądu, dowód ten przeprowadzony w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału stanowił dla organów I i II instancji obiektywną podstawę faktyczną do stwierdzeniu braku istnienia materialnych przesłanek określonych w art. 29 ustawy Prawo wodne. Z treści opinii wodnoprawnej wynika, iż ustaleń, co do usytuowania drogi gminnej, posesji skarżących i sąsiednich, a także analizy spływu wód w terenie biegły dokonywał na gruncie, co czyni opinię wiarygodną, rzetelną i opartą na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Biegły dysponował materiałem w postaci dokumentacji dot. budowy drogi, wyjaśnieniami Inspektora Nadzoru Budowlanego, który poinformował w piśmie z dnia 23.08.20054., że remont ulicy boczna Z. od posesji [...] do posesji [...] wykonany został legalnie i w sposób odpowiadający przepisom prawa budowlanego, a także mapami sytuacyjno-wysokościowymi, pomiarami geodezyjnymi na gruncie oraz wywiadami z właścicielami posesji nr 150 i 156. W takim stanie sprawy brak podstaw do zakwestionowania jednoznacznych, płynących z opinii wniosków o nie stwierdzeniu faktu zakłócania przez Gminę stosunków wodnych w związku z remontem ul. Z. – b. ze szkodą dla posesji skarżących – w rozumieniu art. 29 ustawy Prawo wodne.
W świetle obszernego postępowania dowodowego twierdzenia skarżących, iż występuje zalewanie ich posesji i podsiąkanie wody, a także w związku z tym szkody w postaci zniszczonych upraw i zagrzybienia domu są gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami. Samo kwestionowanie prawidłowo wyprowadzonych przez biegłego rzeczoznawcę wniosków w opinii, jest jedynie zwykłą polemiką ze strony skarżących, nie pozbawiającą mocy dowodowej opinii wodnoprawnej.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, o naruszeniu przez organy administracji przepisów art. 10 par. 1 k.p.a. należy stwierdzić całkowitą jego bezzasadność.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 10 par. 1 k.p.a. na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy, należy wskazać, że organ pierwszej instancji przed wydaniem w dniu [...] decyzji powiadomił skarżących pismem w dniu 6.09.2005r. (k.69) o zgromadzeniu nowych dokumentów dotyczących prowadzonego postępowania, m.in. opinii biegłego rzeczoznawczy z zakresu postępowania wodno-prawnego, i zakreślił termin 7 dni do zapoznania się z aktami i wniesienia uwag i jak wynika z akt bezskutecznie. Podobnie organ odwoławczy zawiadomił skarżących o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 10 par. 1 k.p.a. doręczając im w dniu 28.12.2005r. pismo (k. 101,104), a wobec bezskutecznego upływu terminu wydał w dniu [...] zaskarżoną decyzję. Wobec tak wprost sformułowanego zawiadomienia z art. 10 par. 1 k.p.a. bezzasadny jest zarzut skarżących, iż sądzili, że jest to pismo w sprawie ich zażalenia na bezczynność i nie zapoznali się z nim.
W następstwie podjętych w trybie art. 10 par. 1 k.p.a. czynności organy pierwszej i drugiej instancji nie pozbawiły skarżących możliwości przeglądania akt, zapoznania się z opinią wodnoprawną i zgłaszania uwag dotyczących zgromadzonych dowodów. To stanowiło o nienaruszeniu zasad czynnego udziału strony w postępowaniu (art.10 k.p.a.), a także zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Nadmienić należy również, że wbrew zarzutowi podnoszonemu przez skarżących organ zgodnie z art. 84 k.p.a. przeprowadza dowód z opinii, i o jej treści zawiadamia strony poprzez realizację dyspozycji art. 10 par. 1 k.p.a. Brak jest natomiast normy prawnej, która nakazywałaby organowi doręczenia stronom w ramach art. 10 kpa. takiego dowodu.
Odnosząc się do zarzutu, iż w sprawie niniejszej nie zaszła żadna z przesłanek uprawniających do umorzenia postępowania, co również świadczy o naruszeniu prawa – art. 105 par. 1 k.p.a., skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, należy stwierdzić, iż organy I i II instancji pomyliły bezprzedmiotowość postępowania z bezzasadnością żądania strony. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego to, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygniecie jej co do istoty. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty.
Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy ewidentnie wynika brak spełnienia przesłanek materialnych określonych w art. 29 Prawo wodne, który to stanowi podstawę do nałożenia na podmiot zmieniający stan wody na gruncie obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody. Skoro w niniejszej sprawie nie stwierdzono zakłócenia stosunków wodnych, zasadnym było wydanie decyzji orzekającej, co do istoty sprawy, a niekończącej postępowanie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Stwierdzić jednakże należy, że decyzje obu instancji zawierają elementy merytorycznej oceny wniosku strony i w konsekwencji przyjąć, że to uchybienie, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż umorzone postępowanie, jak i odmowa wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie sprowadzają się do tego, że skarżący nie mogą uzyskać realizacji dyspozycji art. 29 ustawy Prawo wodne.
Skarżący podnosząc zarzut w piśmie z dnia 31.08.2006r. stanowiącym uzupełnieni skargi, iż ich odwołanie nie zostało rozpoznane w całości, nie wskazują, jakie to zarzuty i wnioski organ odwoławczy postawił bez wyjaśnienia. Analizując odwołanie i skargę należy stwierdzić, iż pozostają one w zasadzie w zgodności, co do treści, a uzasadnienie decyzji organu II instancji odnosi się do zarzutów takich jak: niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, umorzenia postępowania, naruszenia art. 10 kpa., oceny dowodów.
W ocenie Sądu, zatem, organ II instancji w całości rozpoznał odwołanie skarżących.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a – skargę jako nieuzasadnioną oddalił.