Uzasadnienie
Postanowieniem z 24.02.2020r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia K. K., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z 9.01.2020 r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Na wniosek E. P. organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej nr ewid. 45/1 stanowiącej jej własność, z działką sąsiednią o nr ewid. 45/2, położonych w miejscowości S. W dniu 14.08.2019 r. E. P. wpłaciła zaliczkę w kwocie 2.00,00 zł, na koszty postępowania.
Postanowieniem z dnia 9.01.2020 r. na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Burmistrz Miasta i Gminy:
ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, w/w nieruchomości w kwocie 4.000,00 zł; stwierdził, że osobami zobowiązanymi do ich poniesienia są:
E. P. w kwocie 2.000,00 zł;
K. K. w kwocie 2.000,00 zł zaliczył na poczet uiszczenia ww. kosztów zaliczkę w kwocie 2.000,00 zł wpłaconą w dniu 14.08.2019 r. przez E. P., ustalił dla K. K. termin uiszczenia ww. kosztów postępowania rozgraniczeniowego – 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, stwierdził, że koszty, o których mowa należy wpłacić na wskazane konto;
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. K. podnosząc, że E. P. nie kwestionuje przebiegu granicy wzdłuż płotu, który istniał od lat, ale chce by w granicach jej działki znajdowała się polowa domu należącego do niego, znajdującego się na działce nr 45/2. Uważa zatem, że nie powinien ponosić kosztów nieuzasadnionych żądań drugiej strony. Nadto, skoro sąd ma rozstrzygać o przebiegu granicy, to powinien również rozstrzygać o kosztach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowane postanowienie, przytoczyło treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 276), podkreślając, że ustawa ta nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Do ustalania wysokości kosztów tego postępowania oraz osób zobowiązanych do ich poniesienia stosuje się przepisy K.p.a. Działu IX – art. 262 do 265 K.p.a. - opłaty i koszty postępowania. W niniejszym postępowaniu wynagrodzenie uprawnionego geodety Ł. Ć., w całości pokryte przez Gminę, zostało prawidłowo zaliczone do kosztów postępowania. Z umowy zawartej pomiędzy Gminą a wskazanym geodetą prowadzącym działalność pod firmą F. wynika, że koszty ustalenia przebiegu spornych granic to kwota 4.000,00 zł. Co się zaś tyczy podziału tych kosztów między strony, to organ – powołując się na art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. – wskazał, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot własnego interesu prawnego opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Stosownie zaś do treści art. 153 K.c. koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą sformułowaną w art. 152 K.c. W tym zakresie powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.12.2006r. o sygn. I OPS 5/06.
Kolegium nadmieniło o możliwości zwolnienia od opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postepowania, przewidzianej w art. 267 K.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł K. K. zarzucając organowi obrazę prawa poprzez przyjęcie, że E. P. nie ponosi winy zainicjowania bez potrzeby tego postępowania jak również brak rozstrzygnięcia tej kwestii. Podtrzymał stanowisko, że wnioskodawczyni nie chodzi o wyznaczenie granicy działek, tylko o podział domu znajdującego się na jego działce. Zdaniem skarżącego, organ nie rozstrzygając o winie, nie mógł rozstrzygać o kosztach, ponieważ istnieje ryzyko obciążenia kosztami osoby niewinnej. Ponadto Burmistrz uznając się niewłaściwym do rozstrzygania i przekazując sprawę do Sadu, rozstrzyga w kwestiach, w których uznał się za niewłaściwy.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Kontrolą sądowoadministracyjną objęte jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący nie zgadza się by organ zobowiązywał go do uiszczenia połowy kosztów (po 2000 zł), w sytuacji, gdy jak twierdzi wniosek o rozgraniczenie złożyła sąsiadka E. P. nie z powodu ustalenia przebiegu granicy, który jest niesporny, tylko z powodu chęci uzyskania połowy domu znajdującego się na działce nr 45/2.
Z materiału znajdującego się w aktach sprawy wynika, że E. P. 17 września 2019 r. wniosła o rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej jej własność o nr 45/1 z działką sąsiednią należącą do K. K. o nr 45/2, położonymi w miejscowości S. Decyzją z 9 stycznia 2020 r. znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w niniejszej sprawie o rozgraniczenie nieruchomości oraz przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w S. w zakresie ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 45/1 i 45/2 w S. W tym miejscu podnieść należy, że w świetle przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji:
- - decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 cyt. ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy). Z art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji o rozgraniczeniu, przekazania sprawy sądowi;
- - decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.);
- - decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Z tego rodzaju decyzją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.
Organ I instancji w oparciu o stanowisko uprawnionego geodety uznał, że w dokumentacji geodezyjnej brak jest danych umożliwiających jednoznaczne odtworzenie przebiegu granicy a w związku z tym brak jest podstaw do wyznaczenia przebiegu granicy prawnej rozgraniczanych nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że K. K. odmówił podpisania protokołu granicznego jak również nie było możliwości zakończenia sporu ugodą graniczną. Natomiast wykonana przez geodetę dokumentacja z rozgraniczenia została przyjęta do zasobu PODGiK w S. pod nr ew. [...] w dniu 8 listopada 2019 r.
Wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i uzasadnia obciążenie tymi kosztami wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11.12.2006r. o sygn. akt l OPS 5/06 (opublikowanej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 K.c.) – a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że okoliczność iż postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach – administracyjnym i sądowym – nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna rozgraniczenia nieruchomości, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych (ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne i Kodeksie cywilnym) stanowi jedną całość. Konsekwentnie należy więc przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie również norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 K.c., stanowiąca że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie – co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, w związku z czym rozgraniczenie jest prowadzone również w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Zdaniem Sądu, udział skarżącego w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczyło się również w jego interesie.
Stanowisko zawarte cytowanej w uchwale 7 sędziów NSA, późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie stosowało.
Na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 można więc orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej i obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ, po połowie strony.
W okolicznościach niniejszej sprawy, już sam fakt przekazania przez Burmistrza Miasta i Gminy z urzędu sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu wskazywał, że spór o przebieg granicy wystąpił i istniała obiektywna potrzeba ustalenia przebiegu granicy. Zatem zainicjowane przez E. P. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie skarżącego, a w konsekwencji także i on powinien być obciążony kosztami rozgraniczenia, na zasadach wynikających z art. 152 kc. Z materiału dowodowego wynika, że podstawą ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowiła umowa z 3 września 2019 r. zawarta pomiędzy Gminą a geodetą uprawnionym Ł. Ć., rachunek nr [...] z 14 listopada 2019 r., wystawiony przez tego geodetę oraz zaliczka na poczet uiszczenia kosztów rozgraniczenia w wysokości 2000zł wpłacona przez E. P. Skoro koszty te zostały poniesione w postępowaniu administracyjnym, organem kompetentnym do ich ustalenia był Burmistrz Miasta i Gminy.
Z tego względu zarzuty odnośnie rozstrzygania o kosztach przez organ, który zdaniem skarżącego przekazując sprawę rozgraniczenia do sądu powszechnego uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy, należy potraktować jako nieuzasadnione.
W tym stanie faktycznym i prawnym ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.