Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 13 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 1078/13

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 11.07.2013r. organ I instancji przeprowadził w sklepie H. należącym do M., kontrolę sprawdzającą wykonanie decyzji własnej z dnia [...] dotyczącej zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych o nazwie: A, B, C. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że w ww. sklepie nie wprowadzano do obrotu produktów objętych powyższym zakazem, natomiast oferowano do sprzedaży inne podejrzane produkty o nazwie: D, E, F. W sprzeciwie wobec prowadzonych czynności kontrolnych ww. Spółka wskazała na naruszenie art. 79a, art. 80 ust. 1, art. 79 ust. 1, 2, 7, art. 79b, art. 84 c ust. 6 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r. poz. 672), zwanej dalej ustawą, domagając się odstąpienia od kontroli i wydania bezprawnie zajętych produktów.

Mając na uwadze opisany na wstępie stan faktyczny postanowieniem z dnia [...] organ I instancji stwierdził, że wobec uzasadnionego podejrzenia, że prowadzona w sklepie działalność jest czynem zabronionym w rozumieniu art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z art. 44b ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012r. poz. 124) wniesienie sprzeciwu przez stronę na mocy art. 84d ustawy jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że przeprowadzona kontrola była niezbędna dla przeciwdziałania popełnienia czynu zabronionego, jako że sprzedawane produkty podejrzane jako środki zastępcze mogą stanowić zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

W zażaleniu z dnia 22.08.2013r. M. wniosła o zmianę ww. postanowienia poprzez uwzględnienie wniesionego sprzeciwu i odstąpienie od czynności kontrolnych, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. 1. art. 84c ust. 6 ustawy poprzez jego niezastosowanie i niewstrzymanie czynności kontrolnych do czasu rozpoznanie złożonego sprzeciwu;
2. 2. art. 84d w zw. z art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy kontrola była przeprowadzona w związku z art. 44b ustawy, a zatem nie była przeprowadzana w związku z przeciwdziałaniem popełniania przestępstwa lub Wykroczenia bo czyn opisany w art. 44b nie jest przestępstwem ani wykroczeniem;
3. 3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, zakończenie postępowania bez wcześniejszego ustalenia działań organu, polegających na niewstrzymaniu czynności kontrolnych w wyniku wniesienia zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu, prowadzenie kontroli wbrew przepisom ustawy i niewyjaśnienie okoliczności podnoszonych w sprzeciwie, w szczególności odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli i nie wyjaśnienie na jakiej podstawie organ przyjął, że w sklepie sprzedawane są środki zastępcze;
4. 4. naruszenie art. 84c ust. 5 ustawy poprzez jego niezastosowanie i brak wstrzymania czynności kontrolnych przez organ kontroli, którego sprzeciw dotyczy, z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia;
5. 5. naruszenie art. 82 ustawy poprzez podjęcie kontroli mimo, że u przedsiębiorcy jednocześnie były prowadzone inne kontrole;
6. 6. naruszenie art. 84c ust. 9 ustawy poprzez jego niezastosowanie, nierozpatrzenie sprzeciwu w przewidzianym do tego ustawowym terminie i niewydanie w okresie 3 dni od wniesienia sprzeciwu odpowiedniego; postanowienia;
7. 7. naruszenie art. 84c ust. 12 ustawy poprzez jego niezastosowanie i brak odstąpienia, mimo spełnienia ustawowych przesłanek, od czynności kontrolnych;
8. 8. naruszenie art. 124 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej postanowienia, precyzyjnego rozstrzygnięcia oraz poprzez błędne pouczenie strony postępowania.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymując w mocy zakwestionowane postanowienie, podzielił w całości ustalenia faktyczne i argumentację prawną przedstawione przez organ I instancji. W tym zakresie wskazano, że ustawowym obowiązkiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego było podjęcie natychmiastowych działań mających na celu likwidację zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi (art. 27c ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) i dlatego równolegle do kontroli sprawdzającej przeprowadzono kontrolę sanitarną interwencyjną w zakresie wprowadzania do obrotu podejrzanych produktów o nazwie: A, B, C. W rezultacie, mając na uwadze realne zagrożenie zdrowia i życie ludzi przez powadzoną w sklepie H. działalność handlową, słusznie skorzystano z uprawnień określonych w art. 79 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przeprowadzając kontrolę bez zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. zakwestionowała w całości postanowienie organu II instancji, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. a) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy – to jest art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. – poprzez brak wyjaśnienie stanu faktycznego, umorzenie postępowania bez wcześniejszego ustalenia działań organu, naruszających prawa strony oraz przepisy ustawy oraz brak właściwego uzasadnienia faktycznego decyzji, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności podnoszonych w treści sprzeciwu i odwołania, w tym zarzutu odnoszącego się do rozpoznania sprzeciwu po upływie wymaganego ustawą terminu;
2. b) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie – pomimo, że postępowanie wszczęte w wyniku złożenia sprzeciwu nie było bezprzedmiotowe,
3. c) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz w konsekwencji naruszenie art. 6, 7, 8 K.p.a., polegające na braku właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, a w szczególności na niewskazaniu wszystkich dowodów, które przemawiają za ustaleniem stanu faktycznego, a także na niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji dowodów, które organ uznał za pozbawione mocy dowodowej i wiarygodności,
4. d) przepisów postępowania, mających istotne wpływ na wynik sprawy w postaci – to jest art. 107 § 3 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz w konsekwencji naruszenie art. 6, 7, 8 K.p.a., poprzez niewskazanie dowodów przemawiającym za uznaniem, że zatrzymane produkty istotnie stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi,
5. e) przepisów postępowania, mających istotne wpływ na wynik sprawy w postaci – to jest art. 124 § 1 K.p.a. poprzez brak oznaczenia strony, do której kierowane jest zaskarżone postanowienie, o czy można dowiedzieć się dopiero z uzasadnienie postanowienia.

Mając na uwadze powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości wydanych w niniejszej sprawie postanowień oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...]. Tym ostatnim rozstrzygnięciem stwierdzono niedopuszczalność sprzeciwu wniesionego przez skarżącą Spółkę wobec podjęcia i wykonywania w dniu 11.07.2013r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego czynności kontrolnych w prowadzonym przez stronę sklepie w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Na wstępie, odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania, stwierdzić trzeba – mając na uwadze zawartość akt administracyjnych – że orzekające w niniejszej organy obu instancji – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a. – podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. Co się zaś tyczy motywów podjętych rozstrzygnięć to, wbrew argumentacji skarżącej spółki, zostały one przedstawione w uzasadnieniach postanowień spełniających wymogi określone w art. 107 w zw. z art. 126 K.p.a. Z uwagi na stwierdzoną przez organy niedopuszczalność złożonego sprzeciwu nie mogła odnieść skutku argumentacja skarżącej o braku ustosunkowania się do okoliczności podnoszonych w treści sprzeciwu, uzupełniona w złożonym następnie zażaleniu – sprowadzająca się do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych czynności kontrolnych.

Podobnie, jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 124 § 1 K.p.a. – poprzez brak oznaczenia strony, do której skierowane postanowienie z dnia [...] – to jest on również niezasadny, jako że w sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji wyraźnie wskazano, że przedmiotowy sprzeciw został wniesiony przez M. Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia pod kątem zgodności z przepisami ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r. poz. 672), należy przytoczyć powołany przez organy obu instancji art. 84d (w zw. z art. 84c ust.

1) tej ustawy, zgodnie z którym wniesienie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem określonych przepisów tej ustawy nie jest dopuszczalne, gdy organ przeprowadza kontrolę, powołując się m. in. na przepisy art. 79 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie – co przesądza o prawidłowości wydanych przez organy obu instancji postanowień w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych.

Jak wynika bowiem z protokołu z kontroli z dnia 11.07.2013r. czynności te zostały przeprowadzone bez zawiadomienia skarżącej spółki o zamiarze wszczęcia kontroli w oparciu m. in. o art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zwanej dalej ustawą (k. 5 akt administracyjnych). Zgodnie z tym przepisem zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia (pkt 2). W tym zakresie organy prawidłowo powołały się na następujące okoliczności:

1. 1. uprzednie wydanie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] dotyczącej zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych o nazwie: A, B, C – której wykonanie kontrola potwierdziła;
2. 2. wprowadzanie do obrotu innych podejrzanych produktów o nazwie: D, E, F – bez oznakowania obejmującego skład, przeznaczenie produktu i pochodzenie, z jednoczesnym wskazaniem, że forma handlowa ww. produktów oraz informacje zawarte na naklejkach mogą sugerować używanie ich zamiast środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Wskazać przy tym trzeba, że w art. 44b ustawy z dnia 29.07.2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012r. poz. 124) ustanowiono zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Jak wynika z kolei z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez środek zastępczy należy rozumieć substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Ze względu na powyższe organy prawidłowo powołały się na przesłankę realnego zagrożenia zdrowia i życie ludzi – wobec prowadzonej w sklepie Spółki działalności handlowej.

W tym ostatnim zakresie wskazać należy na odpowiedzialność karną, jaka wiąże się z popełnieniem przestępstwa stypizowanego w art. 165 § 1 i 2 ustawy z dnia 6.06.1997r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997r. nr 88, poz. 553 ze zm.).

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.