Uzasadnienie
W dniu 15 lipca 2011 r. M.Ł. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wraz z żoną i 26-letnią córką wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód z tytułu emerytur wynosi ok. 2.700 zł. brutto miesięcznie. Ponadto wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 2.000 zł. brutto miesięcznie, przy czym w okresie zimowym zdarza się, że dochody z tej działalności wystarczają tylko na pokrycie opłat. M. Ł. utrzymuje córkę, która jest studentką IV roku stomatologii na Uniwersytecie Medycznym w Ł. Studiuje w systemie wieczorowym, przy czym opłata za dwa semestry wynosi 24.000 zł., koszt akademika wynosi 360 zł. miesięcznie, a utrzymanie dalsze 300 zł. na miesiąc. Koszty utrzymania domu skarżącego o pow. 220 m² wynoszą 1.500 zł. Ponadto wnioskodawca kupuje żywność i leki. Oprócz domu M.Ł. ma również wspólnie z żona nieruchomość o pow. 1.600 m².
M. Ł. składał już wcześniej w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na niemal identyczne okoliczności, jak w rozpatrywanym obecnie wniosku. Jedyne różnice dotyczyły powierzchni domu należącego do strony, która w lutym 2011 r. wynosiła 110 m², a obecnie wynosi 220 m². Również dochody rodziny wnioskodawcy ze świadczeń emerytalnych wzrosły z 2.200 zł. do 2.700 zł. brutto miesięcznie. Spadły natomiast, według informacji M. Ł. zawartych we wnioskach, koszty utrzymania jego córki z ok. 800 zł. do 660 zł. miesięcznie. Wskazany wniosek M. Ł. z dnia 31 stycznia 2011 r. o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony prawomocnym postanowieniem Referendarza WSA w Kielcach z dnia 8 lutego 2011 r. W konsekwencji M.Ł. uiścił 200 zł. wpisu od skargi oraz 100 zł. opłaty kancelaryjnej.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2011 r. Referendarz WSA w Kielcach oddalił wniosek M.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia M.Ł. podniósł, że koszty w przedmiotowej sprawie obejmują nie tylko samą opłatę od skargi kasacyjnej, ale również koszty postępowania, które wynikną przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a będą zależeć od jej wyniku. Ponadto zwrócił uwagę, że jego ponowny wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych został złożony z myślą o tym, żeby rozpoznać go w odniesieniu do realiów jakie istnieją w dniu jego składania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie art. 241 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Ma przy tym rację skarżący, że jego ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych powinien być rozpoznany w odniesieniu do realiów istniejących w dacie jego złożenia, a nie w dacie złożenia, czy rozpoznania poprzedniego wniosku z lutego 2011 r.
Oceniając wniosek w myśl przedstawionych zasad Sąd uznał, że skarżący nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Zasadnicze znaczenie ma fakt, iż wnioskodawca i jego zamieszkująca wspólnie z nim żona mają stałe źródło dochodu w postaci emerytur, których wysokość wzrosła w ciągu ostatnich 5 miesięcy o 500 zł. brutto miesięcznie.
Również dochód z prowadzonej przez M.Ł. działalności gospodarczej w postaci warsztatu stolarskiego, z racji letniej pory jest obecnie wyższy niż w lutym 2011 r. i wynosi ok. 2000 zł brutto miesięcznie. Zwiększyła się też o znaczącą wielkość 110 m² powierzchnia domu mieszkalnego wnioskodawcy, co również dobrze świadczy o jego kondycji finansowej. O sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny świadczy również fakt uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. za wniosek o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku oraz 6 zł., opłaty kancelaryjnej za sporządzenie kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach jej sprawy. Zastanawiający jest również fakt uiszczenia przez wnioskodawcę opłaty za studia wieczorowe córki w wysokości 24.000 zł. za dwa semestry, co łącznie z również pokrywanymi przez M. Ł. kosztami utrzymania córki na studiach i podawanymi kosztami utrzymania domu w wysokości 1.500 zł. miesięcznie, daje rocznie kwotę 49.920 zł., a więc więcej niż deklarowane przez skarżącego dochody jego rodziny.
Okoliczność ta wskazuje na zatajenie przez wnioskodawcę jakichś uzyskiwanych przez jego rodzinę dochodów, bądź na zawyżenie podanych kosztów utrzymania. Nie można w tej sytuacji uznać, że M.Ł. jest osobą żyjącą w ubóstwie, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. W związku z tym stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
Nie jest też trafny zarzut zawarty w sprzeciwie M. Ł. z dnia 4 sierpnia 2011 r. dotyczący domniemanych kosztów postępowania, które wynikną przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a będą zależeć od jej wyniku.
Instytucja prawa pomocy w zakresie, o jaki zwrócił się M.Ł. w swym wniosku, uregulowana jest w art. 243 i n. p.p.s.a. i nie obejmuje kosztów postępowania przed NSA, które co do zasady są rozliczane pomiędzy stronami (art. 199 – 210 p.p.s.a.). Prawo pomocy w sytuacji ograniczenia wniosku do zwolnienia od kosztów, obejmuje bowiem tylko zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków, na które składają się należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach (art. 211, 212 i 213 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.