Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania D. B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] odmawiającą przyznania płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania.
W uzasadnieniu organ ustalił, że do Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach wpłynął w dniu [...] wniosek J. B. o przyznanie płatności na rok 2007. Wnioskodawca zmarł 26 stycznia 2008r., przed doręczeniem decyzji.
Dnia [...] D. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania. Do wniosku strona dołączyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku z dnia [...] o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczenia czterech spośród pozostałych spadkobierców "na wstąpienie przez D. B. w miejsce spadkodawcy i przyznanie jej płatności" oraz oświadczenie o objęciu w posiadanie gospodarstwa po zmarłym J. B. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt INs 281/08 zostało wydane w dniu [...], a następnie złożone do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] Orzeczenie Sądu z dnia [...] stało się prawomocne z dniem[...].
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych w przypadku śmierci rolnika, ponieważ D. B. nie dotrzymała ustawowego terminu 14 dni na złożenie prawomocnego postanowienia sądu od dnia jego uprawomocnienia, przez co naruszyła art. 22 ust.5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Rozpatrując odwołanie od tej decyzji złożone przez D. B. organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2008r., nr 44, poz. 262), do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe oznacza, że sprawa wszczęta wnioskiem J. B. rozpatrywana jest w oparciu o ustawę z 26 stycznia 2007r. w brzmieniu sprzed nowelizacji, a wniosek D. B. nie wszczyna nowego postępowania, lecz jest kontynuacją wniosku poprzedniego.
Organ podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że D. B. objęła w posiadanie gospodarstwo rolne i złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania w terminie ustawowym, tj. 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku, ale nie dopełniła warunku wynikającego z art. 22 ust.5 w/w ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., z którego wynika, że spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. D. B. powinna zatem złożyć prawomocne postanowienie sądu do dnia[...], a złożyła je w dniu [...] pomimo, że o terminie doręczenia prawomocnego postanowienia sądu została poinformowana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w postanowieniu z dnia [...].
Organ podkreślił, że złożenie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie wynoszącym 14 dni od dnia uprawomocnienia tego postanowienia jest czynnością procesową, a termin na jej dokonanie może zostać przywrócony w trybie art. 58 kpa, o ile strona wniesie do organu prowadzącego postępowanie prośbę o przywrócenie terminu. Tej okoliczności organ odwoławczy nie stwierdził w aktach sprawy przekazanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wraz z odwołaniem D. B. Wyjaśnienia strony zawarte w odwołaniu i dotyczące oczekiwania na doręczenie prawomocnego postanowienia przez sąd, zamiast osobistego i wcześniejszego odbioru w związku z upływem zakreślonego terminu oraz niedyspozycja zdrowotna, przy braku wniosku o przywrócenie terminu na złożenie tego postanowienia, nie mają wpływu na sentencję orzeczenia organu I-szej instancji, jak również organu odwoławczego i nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania płatności do gruntów rolnych.
Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.
Dlatego ocena Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR co do istoty jest taka sama, jak rozstrzygnięcie organu I-szej instancji.
Skargę na powyższą decyzję złożyła D. B. podnosząc w uzasadnieniu, że prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. doręczyła po terminie ustawowym nie z własnej winy, co wyjaśniła w złożonym wcześniej odwołaniu. Skarżąca podkreśliła, że nie jest prawdą, że biernie oczekiwała na doręczenie przez Sąd prawomocnego postanowienia, na co dowodem jest jej kilkakrotny pobyt w Sądzie Rejonowym w sprawie jak najszybszego wysłania jej postanowienia. Ponieważ prośby te nie skutkowały, złożyła wniosek na piśmie z dnia [...], którego kserokopie dołączyła do odwołania złożonego w toku postępowania administracyjnego.
Skarżąca wyjaśniła, że nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, gdyż o takiej konieczności nikt jej nie poinformował, a ponadto była przekonana, że wniesienie odwołania było równoznaczne z prośbą o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w toku postępowania administracyjnego prowadzącego do jego wydania takich naruszeń prawa procesowego, które skutkują koniecznością uchylenia decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.).
W ustalonym przez organy i bezspornym stanie faktycznym prawidłowo przyjęto, że zastosowanie ma art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r.
o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U.07.35.217) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U.08.44.262). Zgodnie z art. 22 ust.5 ustawy z 26 stycznia 2007r. spadkobierca rolnika, który zmarł przed doręczeniem decyzji w sprawie przyznania mu płatności, składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się tego postanowienia.
Z akt sprawy wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie I Ns 281/08 o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. uprawomocniło się dnia [...], a zatem stosownie do przytoczonego art. 22 ust.5 ustawy winno zostać złożone przez skarżącą do dnia [...]. Bezspornym jest także, że D. B. uchybiła temu terminowi, bo odpis postanowienia złożyła w organie I-szej instancji dopiero dnia [...].
Podkreślenia przy tym wymaga, że odwołanie wniesione przez skarżącą od decyzji organu I-szej instancji, kładzie główny nacisk na wyjaśnienie przyczyn, dla których termin czternastodniowy, o jakim mowa wyżej, nie został przez nią zachowany.
W ocenie D. B. nastąpiło to z przyczyn od niej niezależnych, a mianowicie "z powodu opieszałości Administracji Sądu".
Skoro zatem w zaskarżonej decyzji organ przyjął, że termin z art. 22 ust.5 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ma charakter procesowy i można go przywrócić na zasadzie określonej w art. 58 kpa na prośbę zainteresowanego, to wobec treści "odwołania", które co do przytaczanych w nim okoliczności odpowiada wnioskowi o przywrócenie terminu, winien był potraktować pismo nazwane odwołaniem jako prośbę o przywrócenie terminu. Warto w tym miejscu podkreślić, że nie tytuł pisma nazwanego przez stronę działającą bez fachowego pełnomocnika decyduje o jego prawnym zakwalifikowaniu przez organ, ale treść tego pisma i wskazywane w nim okoliczności.
Jeżeli nawet organ miał wątpliwości, jak pismo wniesione przez D. B. potraktować, winien był wezwać ją do wyjaśnienia, czy jest ono prośbą o przywrócenie terminu czy odwołaniem. Bez ustalenia rzeczywistych intencji strony, rozpatrzenie wniesionego przez nią pisma jako odwołania było przedwczesne i naruszało art. 50 § 1 kpa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., a ponieważ niezbędnym będzie rozpoznanie złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu przez organ I-szej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił także wydaną przez ten organ decyzję z dnia 28 października 2008r. uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.).
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie przedstawione wyżej uwagi; w szczególności rozpozna wniesioną przez D. B. prośbę o przywrócenie terminu - nazwaną "odwołaniem" - stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 kpa. Dopiero po jej rozpatrzeniu możliwym będzie merytoryczne zakończenie sprawy w przedmiocie przyznania płatności.