Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy decyzję z dnia 27 września 2016 r. znak: [...] orzekającą o przyznaniu T. M. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko: J. M., na okres od 1 lutego 2016 r. do 31 października 2016 r. w wysokości 118 zł miesięcznie wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo we wrześniu 2016 r.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia 15 lutego 2016 r. T. M. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2015/16. We wniosku jako członków rodziny wskazał siebie i córkę J.. Do wniosku załączył nieprawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. I C [...] rozwiązujący przez rozwód jego małżeństwo z J. M.. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 27 września 2016 r. W odwołaniu wnioskodawca stwierdził, że złożył wniosek we wrześniu 2015 r., wtedy bowiem dostarczył potrzebną dokumentację, natomiast w dniu 15 lutego 2016 r. dołączył jedynie nieprawomocny wyrok rozwodowy. Wyrok ten nie był zresztą niezbędny do wydania rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy po przywołaniu treści art. 4 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wyjaśnił, że jedyne wyjątki od zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami dotyczą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności i wynikają z braku możliwości przedłożenia przez wnioskodawcę orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Organ ten nie stwierdził w aktach sprawy innego wniosku niż ten z 15 lutego 2016 r. Również z wyjaśnień organu I instancji zawartych w piśmie z dnia 20 października 2016 r. wynika, że T. M. złożył swój wniosek w dniu 15 lutego 2016 r., co ustalono na podstawie analizy dziennika korespondencji.
W konsekwencji, zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo, stosownie do art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustalił wnioskodawcy prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2015-16 począwszy od lutego 2016 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach T. M. podtrzymał swoje twierdzenie, że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożył we wrześniu 2015 r. Wówczas bowiem dostarczył informację o dochodach obojga rodziców. W dniu 15 lutego 2016 r. dołączył zaś prawomocny wyrok rozwodowy i informację o stanie osobowym rodziny wskazując siebie oraz wychowywane samotnie dziecko.
Na potwierdzenie złożenia wniosku przed 15 lutego 2016 r. skarżący przywołał fakt wniesienia skargi na pracownika OPS – członka zespołu interdyscyplinarnego J. S., czynności podejmowane przez przewodniczącą zespołu interdyscyplinarnego B. G., fakt zwrócenia się z prośbą do Przewodniczącego Rady Gminy M. K.. W dalszej części skargi jej autor sformułował zarzuty pod adresem Kierownika OPS w związku ze swoimi problemami z byłą żoną.
Kończąc, skarżący wniósł o zasądzenie wypłaty świadczeń rodzinnych za okres od października 2015 r. do lutego 2016 r. wraz z odsetkami, zwrot kosztów uzyskania świadczenia w kwocie 1000 zł, a nadto rozważenie zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez Kierownika OPS E. P. do czasu uzyskania pełnoletniości przez dziecko skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko w wysokości 118 zł miesięcznie wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł jednorazowo we wrześniu 2016 r. Skarżący kwestionuje natomiast termin, od którego ww. zasiłek przysługuje, domagając się jego ustalenia na okres poprzedzający 1 lutego 2016 r. Na poparcie swojego żądania wskazuje, że stosowny wniosek złożył we wrześniu 2015 r.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), dalej jako "ustawa", ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści tego przepisu. Jednocześnie art. 23 ust. 3 tej ustawy precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1, a art. 23 ust. 4 określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że wszczęcie przez właściwy organ postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalne bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot. Wniosek ten musi natomiast zawierać informacje podane w przepisach prawa oraz muszą być do niego załączone dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 4 ustawy.
Ponadto art. 24 ust. 2 ustawy wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanych regulacji wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, ma data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku.
W rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach jednoznacznie wynika, że T. M. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku złożył w dniu 15 lutego 2016 r. Wniosek ten, zatytułowany "Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego" opatrzony został własnoręcznie wpisaną przez wnioskodawcę datą jego sporządzenia, tj. 15 lutego 2016 r. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek śladu wniosku pochodzącego z innej daty niż 15 lutego 2016 r. Również w skardze jej autor nie wykazał w żaden sposób, w szczególności poprzez załączenie stosownego potwierdzenia, że złożył wcześniej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
W tej sytuacji organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, że wnioskowane świadczenia nie mogły być skarżącemu przyznane za okres sprzed złożenia wniosku. Jeżeli, jak wynika z treści skargi, pracownik lub kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej dopuścił się naruszenia obowiązków lub przekroczenia uprawnień, to kwestię tę należało wyjaśnić w tzw. trybie skargowym (art. 221 i nast. Kpa), ale nie mogła ona mieć wpływu na ocenę prawną możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.