Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji wydanej z upoważniania Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], odmawiającej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko T. J. od dnia 1.11.2010r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011-2012, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 6 września 2010r. M. J. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2010-2011 oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. Organ I instancji odmówił przyznania tych świadczeń ustalając, że z przedłożonych akt wynika, iż w 2009r. M. J. z tytułu zasiłku dla bezrobotnych uzyskała dochód pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, w wysokości 4266,45 zł. Dochód M. J. z tytułu renty rodzinnej wyniósł 21249,79 zł. Łączny dochód rodziny w 2009r. wyniósł 25516,24 zł, przypadając miesięcznie w kwocie 2126,35 zł. Utracony średni miesięczny dochód wyniósł 355,53 zł, zatem średni miesięczny dochód pomniejszony o dochód utracony wyniósł 1770,82, przypadając na osobę w rodzinie w kwocie 590,27zł. W odwołaniu od tej decyzji M. J. zakwestionowała sposób wyliczenia dochodów rodziny osiągniętych w 2009r. wskazując, że jej mąż w 2009r. osiągnął dochód w wysokości 18283.08, co miesięcznie wynosi 1523,59 zł. Po doliczeniu dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych łączny dochód rodziny w 2009r. wyniósł 22749,53, co stanowi miesięcznie kwotę 1895,80zł. Dochód ten pomniejszony o dochód utracony w kwocie 355,53 zł wyniósł 1540,30 zł, przypadając na osobę w rodzinie w wysokości 513,43 zł.
Kolegium odwołanie uznało za nieuzasadnione. Wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochodem stanowiącym podstawę ustalenia wnioskowanego świadczenia jest więc dochód uzyskany w 2009r. Jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30.08.2010r. dochód M. J. opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych wyniósł 4688,40 zł Dochód ten, pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne, obliczone zgodnie z § 15 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne w wysokości 421,95 zł wyniósł 4266,44 zł. Dochód M. J. w 2009r. wyniósł 23661,30 zł. Pomniejszony o obliczone zgodnie z § 15 rozporządzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2129,51 zł oraz należny podatek w kwocie 282 zł, wyniósł 2129,51 zł. Dochód ten wraz z dochodem M. J. wyniósł łącznie 25516,24 zł. Średni miesięczny dochód wyniósł 2126,35 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata prawa do zasiłki dla bezrobotnych oznacza utratę dochodu.
Taka sytuacja zachodzi w przypadku M. J., która utraciła zasiłek dla bezrobotnych. Miesięczny dochód rodziny pomniejszony o dochód utracony, tj. 355,53 zł wyniósł 1770.82 zł. Na osobę w trzyosobowej rodzinie średni miesięczny dochód w 2009r. przypadł w wysokości 5990,27 zł. Dochód ten przekroczył ustawowe kryterium uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych, wynoszące zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych 504 zł o 86,27 zł, która to kwota przewyższa najniższy zasiłek wynoszący 68 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że przedstawiony w nim sposób obliczania dochodu nie znajduje poparcia w obowiązujących przepisach prawa.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na tę decyzję M. J. zarzuciła, że dokonana przez organy analiza dostarczonych dokumentów jest nieścisła i nieprawdziwa, co dotyczy w szczególności dochodów jej męża. Wskazała, że osiągnięty przez niego dochód wyniósł brutto 23661,30 zł, minus podatek dochodowy 1821 zł i minus składki na ubezpieczenie zdrowotne 1833,70, dlatego też niezrozumiała jest dla niej kwota 282zł, gdyż żadna taka kwota nie figuruje w dokumentach otrzymanych z Urzędu Skarbowego w S.. Według wyliczeń skarżącej średni miesięczny dochód w rodzinie po zmniejszeniu o dochód utracony wynosi na jednego członka rodziny 556,60 zł. W uzupełnieniu skargi M. J. dodatkowo wskazała, że w 2009r. ZUZ wypłacił jej mężowi wyrównanie renty, które powinno być wypłacone w 2008r. i że ten błąd urzędnika pozbawia jej zasiłku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów wskazało, że dochód został obliczony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego, którego treścią jest związane. Kolegium powołało się na wyrok NSA z dnia 26.06.2009r. sygn. I OSK 1212/10,
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu sprawa, z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, nie została należycie wyjaśniona. Na wstępie wskazać należy, iż skład orzekający w pełni oddziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone między innymi w powołanym w odpowiedzi na skargę uzasadnieniu wyroku w sprawie I OSK 1212/10, iż generalnie co do zasady organ orzekający w przedmiocie świadczeń rodzinnych, jest związany treścią zaświadczenia urzędu skarbowego, który to dokument stanowi podstawę do ustalenia wysokości dochodu rodziny. Zauważyć jednak należy, że w tym samym wyroku NSA wskazał, że w ramach uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 kpa) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 kpa) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny zaświadczenie nie potwierdza rzeczywistych rezultatów postępowania podatkowego. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, także w sytuacji, gdy z innych zaoferowanych przez stronę dokumentów wynika, że podatek został uiszczony w innej wysokości, co ma niewątpliwy wpływ na ustalenie dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego, organ winien kwestię tę wyjaśnić.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mianowicie z zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia 30 sierpnia 2010r.wynika, iż przychód jak i dochód M. J. za 2009r. wyniósł 23661,30 zł, wysokość uiszczonych przez niego składek na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 1833,70 zł, natomiast podatek należny 282 zł. Tymczasem jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy rocznego obliczenia podatku dokonanego przez organ rentowy za rok 2009r. od dochodu w wysokości 23661,30 zł na ubezpieczenie zdrowotne została pobrana kwota 1833,70 zł (taka też kwota wynika z zaświadczenia), natomiast podatek należny został ustalony na kwotę 1869 zł i została pobrana w związku z tym zaliczka w wysokości 1821 zł. Niewątpliwie zachodzi istotna różnica pomiędzy wskazanym przez urząd skarbowy w zaświadczeniu podatkiem należnym na kwotę 282 zł, a wyliczonym na kwotę 1869 zł podatkiem w dokumencie PIT sporządzonym przez ZUS, zwłaszcza, że wyliczenie tego podatku na kwotę 1869 zł odpowiada obowiązującym przepisom art. 27 i 27 b ustawy o podatku dochodowym.
Również wyjaśnienia wymaga sposób wyliczenia przez organy w niniejszej sprawie wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wyżej wskazano, z zaświadczeń urzędu skarbowego wynika, iż wysokość tych składek jeśli chodzi o M. J. wynosiła 1833,70 zł, jeśli zaś chodzi o M. J. 287,82 zł. Natomiast organy ustaliły, powołując się na przepis § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.) wysokość tych składek na kwotę 2129,51 zł.(M. J.) i 412,95 zł (M. J.). Przepis § 15 powołanego rozporządzenia zawiera między innymi wzór na obliczenie wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, lecz ani organ I instancji ani też Kolegium nie przedstawiło wyliczenia według tego wzoru. W następstwie tego uzasadnienie decyzji nie jest w pełni zrozumiałe, w szczególności dla osób niebędących prawnikami, do których było skierowane.
W tym miejscu powołać się należy na wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009r. w sprawie I OSK 558/09 (dostępny w internetowej bazie orzecznictwa NSA https://cbos.nsa.gov.pl/doc), w której Sąd w identycznej sytuacji uznał, że decyzja z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie została prawidłowo uzasadniona, gdyż nie wskazuje jasno i przekonywująco motywów, jakimi kierował się organ, w szczególności nie zawiera wyliczeń dochodu członków rodziny, przez co nie spełnia wymogu przekonywania strony co do przesłanek rozstrzygnięcia (art. 11 kpa) i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz wzrostu świadomości i kultury prawnej (art. 8 kpa).
Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić, poprzez zwrócenie się ze stosownym pytaniem do Urzędu Skarbowego w S., skąd wynika różnica pomiędzy PIT –em sporządzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a zaświadczeniem z dnia 30 sierpnia 2010r. odnośnie wysokości podatku należnego uiszczonego przez M. J. w 2009r. Natomiast ustalając stosownie do § 15 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. wysokość składek na świadczenia zdrowotne organ dokona stosownego wyliczenia według wskazanego w tym przepisie wzoru w taki sposób, aby było to zrozumiałe dla strony.