Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Ke [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 7 kwietnia 2022 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Starosty [...] z 10 lutego 2022 r. negatywnie rozpatrującej wniosek strony o przyznanie jednorazowych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jako osobie niepełnosprawnej, bezrobotnej na podjęcie działalności gospodarczej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że M. B. ubiegał się o przyznanie na jego rzecz, jako osoby niepełnosprawnej, bezrobotnej środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej. W tym celu złożył 4 listopada 2021 r. wniosek WN-0 do Powiatowego Ośrodka Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Starostwie Powiatowym w K. o przyznanie środków w wysokości 75 000 zł. Do wniosku załączył m.in. zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające nieotrzymanie bezzwrotnych środków z Funduszu Pracy i EFS na rozpoczęcie działalności gospodarczej.
Decyzją z 10 lutego 2022 r. organ negatywnie rozpatrzył powyższy wniosek, wskazując, że w 2010 r. skarżący jako osoba niepełnosprawna i bezrobotna otrzymał już środki w formie pomocy publicznej na podjęcie działalności gospodarczej. Organ zaznaczył, że środki z PFRON mogą być przyznane jednorazowo na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo w formie spółdzielni socjalnej w wysokości określonej w umowie zawartej ze starostą, jeśli strona nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych na ten cel. Z racji skorzystania przez stronę z dofinansowania w latach wcześniejszych nie jest możliwe ponowne przyznanie środków.
Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na brzmienie art. 12a ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U z 2021 r., poz.573 ze zm.), dalej zwanej "ustawą o rehabilitacji", w którym wyraźnie wskazano, że osoba niepełnosprawna może jednorazowo otrzymać środki na podjęcie działalności. Dodatkowo stwierdzone zostało, że warunkiem uzyskania tych środków jest nieotrzymanie innych bezzwrotnych środków publicznych na ten cel. Również we wniosku osoba niepełnosprawna ubiegająca się o przyznanie środków musi oświadczyć, że nie otrzymała innych bezzwrotnych środków publicznych na ten cel, przy czym we wzorze wniosku wskazano, że: "wsparciem bezzwrotnym są np. środki PFRON, Funduszu Pracy lub środki unijne, na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wsparcie takie jest bezzwrotne nawet jeżeli w wyniku naruszenia warunków umowy Wnioskodawca był zobowiązany do zwrotu tych środków".
Jednocześnie organ II instancji zauważył, że rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2018 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo działalności w formie spółdzielni socjalnej (Dz.U z 2018 r., poz. 2342), dalej zwanym "rozporządzeniem", jako akt wydawany na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, nie może być z nią sprzeczny ani wykraczać poza zakres delegacji ustawą określony. Stąd też zawarty w rozporządzeniu katalog celów, na jakie można pozyskać dofinansowanie ze środków PFRON nie może być interpretowany w sposób niemożliwy do pogodzenia z zapisami ustawy.
W świetle powyższego, nie jest więc dopuszczalne przyznanie dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną, która uprzednio już z takiego dofinansowania skorzystała. Dopuszczenie zaś rozporządzeniem możliwości pozyskania dofinansowania na ponowne podjęcie działalności dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy ubiegająca się o nie osoba niepełnosprawna prowadziła działalność gospodarczą, od zaprzestania której upłynęło co najmniej 12 miesięcy i na którą wcześniej nie pozyskała bezzwrotnego dofinansowania ze środków publicznych.
Kolegium podkreśliło, że za powyższą interpretacją przemawia również uzasadnienie do projektu nowelizacji ustawy o rehabilitacji (druk sejmowy nr 3292). W uzasadnieniu tym wskazano: "Obecnie osoba niepełnosprawna nie może uzyskać środków na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej albo wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej, jeżeli kiedykolwiek uzyskała środki publiczne na ten cel. Wyłącza to możliwość uzyskania tej pomocy przez osobę, która kilkanaście lat temu uzyskała pożyczkę na ten cel i spłaciła ją, a następnie zaprzestała działalności. Celem jest zatem umożliwienie uzyskania tej pomocy osobom, które nie uzyskały bezzwrotnej pomocy na ten cel".
Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia art. 7, 9 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji Kolegium uznało, że przyczyną negatywnego rozpatrzenia wniosku był fakt uprzedniego pozyskania przez skarżącego publicznych środków bezzwrotnych na podjęcie działalności gospodarczej, stąd też rodzaj prowadzonej wcześniej działalności czy też możliwości finansowe PFRON pozostają bez wpływu na wynik postępowania i treść podjętej przez organ decyzji.
Także zarzut naruszenia art. 6 kpa w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji w oparciu o stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, zamiast wyłącznie na podstawie przepisów prawa, Kolegium uznało za chybiony. Podkreśliło, że organ decyzję swą oparł na przepisach ustawy i rozporządzenia. Przepisy stanowiące podstawę decyzji zostały w niej wyartykułowane i szczegółowo uzasadnione. Natomiast przytoczone stanowisko Ministerstwa miało jedynie charakter posiłkowy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, M. B. decyzji tej zarzucił naruszenie:
- - przepisów prawa materialnego: art. 11 ust. 1, art. 12a ust 1 i 3 ustawy o rehabilitacji oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu w ślad za organem I instancji, że ustawowy zwrot "nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych na ten cel" oznacza w świetle art. 12a ust. 1, że osoba ubiegająca się o przyznanie dofinansowania nie otrzymała uprzednio bezzwrotnych środków publicznych na podjęcie jakiejkolwiek działalności gospodarczej, podczas gdy nie można stosować zasady charakteru jednorazowego przyznawanego świadczenia, bez względu na rodzaj rozpoczynanej działalności gospodarczej, a nadto poprzez bezpodstawne uznanie, że § 2 pkt 2 rozporządzenia dotyczy jedynie osób spełniających te warunki, które prowadziły działalność gospodarczą lub rolniczą albo wniosły wkład do spółdzielni socjalnej, które nie korzystały nigdy z bezzwrotnej pomocy ze środków publicznych, podczas gdy taki warunek nie wynika w żaden sposób z treści tego przepisu;
- - przepisów postępowania, a mianowicie:
- a) art. 7,9 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że nie był zasadny zarzut odwołania dotyczący naruszenia tych przepisów przez Starostę Kieleckiego oraz poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego dominującego przedmiotu działalności gospodarczej prowadzonej uprzednio przez skarżącego, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania wnioskowanej dotacji, a także niepoczynienie ustaleń w przedmiocie potrzeb innych osób ubiegających się o przyznanie tego świadczenia oraz możliwości finansowych PFRON, a w szczególności czy czynniki te uniemożliwiały przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia i bezpodstawne uznanie przez Kolegium, że skoro przyczyną negatywnego rozpatrzenia wniosku był fakt uprzedniego pozyskania przez skarżącego publicznych środków bezzwrotnych na podjęcie działalności gospodarczej, to rodzaj prowadzonej wcześniej działalności czy też możliwości finansowe PFRON pozostają bez wpływu na wynik postępowania i treść podjętej przez organ decyzji;
co w konsekwencji doprowadziło także do
- - naruszenia artykułu 27 ust. 1 pkt (f) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 13 grudnia 2006 r., podpisanej przez rząd Polski 20 marca 2007 r., ratyfikowanej przez Polskę 6 września 2012 r. (Dz. U. z 25 października 2012 r., poz. 1169);
b). art. 6 kpa w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne uznanie zarzutu naruszenia tych przepisów za chybione i przyjęcie, że organ I Instancji swoją decyzję oparł na przepisach ustawy o rehabilitacji i rozporządzenia, które to przepisy zostały w niej wyartykułowane i szczegółowo uzasadnione, natomiast przytoczone stanowisko Ministerstwa miało jedynie charakter posiłkowy, podczas gdy z uzasadnienia decyzji organu I Instancji wynika, że opierał się on przede wszystkim na stanowisku Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych znak BON-1.52314.83.2015.WK z 1 października 2015 r., a także pismach otrzymanych drogą elektroniczna z Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, znak BON- 1.52304.51.2021.MC i znak BON-I.42304.4.2022.AR, które to poglądy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej nie są źródłami prawa i nie mogą być wiążące dla sądów i organów stosujących prawo;
c). art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie przez organ II instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a wadliwość stanowiska organu I Instancji została już dostrzeżona przez SKO w K. w tym samym składzie trzyosobowym, w którym wydawał podlegającą zaskarżeniu decyzję, a mianowicie w postanowieniu z 13 stycznia 2022 r.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. o wydanie w określonym terminie decyzji o określonej treści oraz o rozważenie uchylenia decyzji organu I Instancji.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w rozporządzeniu w istotny sposób poszerzono możliwość uzyskania środków na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną. W szczególności zgodnie z brzmieniem § 2 pkt 3 tego rozporządzenia osoba niepełnosprawna może nie tylko otrzymać środki na podjęcie działalności gospodarczej po raz pierwszy, ale może również otrzymać środki na ponowne podjęcie działalności gospodarczej, jeżeli zgodnie z jej oświadczeniem upłynęło co najmniej 12 miesięcy od zaprzestania prowadzenia tej działalności.
Zdaniem skarżącego wykładnia literalna art. 1, 11 ust. 1 i art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że powszechnie obowiązujące przepisy prawa wbrew odmiennemu poglądowi organów, dopuszczają możliwość ponownego ubiegania się o dotację przez osobę niepełnosprawną. Nie wynika z nich bowiem, że wykluczone jest złożenie wniosku w tym przedmiocie przez osobę, która wcześniej już otrzymała bezzwrotne środki publiczne na przedsięwzięcie o zupełnie innym celu.
Umiejscowienie omawianego przepisu w ustawie kierowanej wyłącznie do osób niepełnosprawnych wskazuje, że art. 12a musi być interpretowany ściśle w odniesieniu do podstawowego celu tej ustawy, jakim jest aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych. Zatem, także wykładnia celowościowa i systemowa przemawiają za przyjęciem, że istnieje prawna możliwość złożenia przez osobę niepełnosprawną wniosku o dotację na ponowne podjęcie działalności gospodarczej, w sytuacji gdy osoba taka otrzymała już uprzednio bezzwrotne środki z budżetu państwa na założenie działalności gospodarczej, z tym że istotne znaczenie będzie miał w tym zakresie cel podjęcia tej działalności i spełnienie pozostałych warunków, określonych w przepisach rozporządzenia, tj. upływ co najmniej 12 miesięcy od zaprzestania prowadzenia poprzedniej działalności. Wprawdzie przepis ten nie wskazuje wprost, czy warunkiem przyznania dotacji z PFRON jest, aby wnioskodawca nie otrzymywał w przeszłości bezzwrotnych środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej w danej konkretnej dziedzinie, czy też dotyczy to wszelkich możliwych wsparć finansowych w związku z podejmowaną działalnością gospodarczą bez względu na jej przedmiot, jednak mając na względzie cel tej ustawy, w przekonaniu skarżącego, przepis ten odnosi się tylko i wyłącznie do takiej sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna nie otrzymała wcześniej środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej określonego rodzaju.
Użyte w ustawie określenie "środki publiczne na ten cel" powinno być bowiem rozumiane jako środki publiczne na podjęcie działalności gospodarczej w danej dziedzinie po raz pierwszy przez osobę niepełnosprawną. Nie może on natomiast dotyczyć podjęcia działalności gospodarczej w ogóle. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby bowiem do wniosku, że z uprawnień wynikających z art. 12a nie mogłaby skorzystać osoba niepełnosprawna, która wcześniej korzystała z jakiejś formy publicznej pomocy na podjęcie działalności gospodarczej w zupełnie innej branży, a którą to działalność zmuszona była zlikwidować z ważnych przyczyn osobistych. Taka wykładnia i stosowanie przepisów ustawy o rehabilitacji stoi w oczywistej sprzeczności z celami i zadaniami tej ustawy, jakimi są udzielanie wszelkiej, możliwej pomocy w aktywizacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, jak również motywowanie osób z niepełnosprawnościami pozostających bez pracy do podejmowania działalności gospodarczej i promowanie samodzielnego tworzenia miejsc pracy.
Skarżący również podkreślił, że otrzymane w 2010 r. środki pieniężne w całości przeznaczył na cele ściśle określone warunkami zawartej umowy. Zaznaczył, że przedmiot działalności przedsiębiorstwa, które planuje teraz otworzyć jest zupełnie inny od pierwszego, bo po otrzymaniu wnioskowanej obecnie dotacji z PFRON chce otworzyć działalność zajmującą się utrzymaniem terenów zielonych.
Odnośnie naruszenia przepisów postępowania, autor skargi zarzucił, że organ zobowiązany był przed udzieleniem dotacji zbadać wszelkie okoliczności wskazane we wniosku i wynikające z przedłożonej dokumentacji, a w razie wątpliwości udzielić niezbędnych wskazówek czy wyjaśnień. Ponadto, nie zostały poczynione jakiekolwiek ustalenia w przedmiocie potrzeb innych osób ubiegających się o przyznanie tego świadczenia oraz możliwości finansowych PFRON, a zwłaszcza, czy czynniki te uniemożliwiały przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Dalej wnoszący skargę podkreślił, że na skutek omówionych powyżej uchybień doszło także do naruszenia przez organy obu instancji artykułu 27 ust. 1 pkt (f) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 13 grudnia 2006 r., podpisanej przez rząd Polski 20 marca 2007 r., ratyfikowanej przez Polskę 6 września 2012 r., który stanowi że "Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do pracy, na zasadzie równości z innymi osobami; obejmuje to prawo do możliwości zarabiania na życie poprzez pracę swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym, integracyjnym i dostępnym dla osób niepełnosprawnych środowisku pracy. Państwa Strony będą chronić i popierać realizację prawa do pracy, również tych osób, które staną się niepełnosprawne w okresie zatrudnienia, poprzez podjęcie odpowiednich kroków, w tym na drodze ustawodawczej, między innymi w celu: (f) popierania możliwości samozatrudnienia, przedsiębiorczości, tworzenia spółdzielni i zakładania własnych przedsiębiorstw".
Następnie skarżący zaznaczył, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten opierał się na stanowisku Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z 1 października 2015 r., a także pisma otrzymanego drogą elektroniczna z Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Poglądy te, jak wskazano w treści cytowanych przez organ I instancji w sposób wybiórczy dokumentów, "nie są źródłami prawa i nie mogą być wiążące dla sądów i organów stosujących prawo. Wiążący charakter dla stron mają jedynie orzeczenia sądowe wydawane w sprawach indywidualnych".
Kończąc skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z [...] stycznia 2022 r. wskazało, że "Użyte w rzeczonym przepisie określenie jednorazowo, nie należy odnosić więc do dofinansowania w ogóle, a do przyznania dofinansowania na wskazany cel tj. podjęcie działalności gospodarczej lub ponowne podjęcie działalności. Tym samym odmowa przyznania dofinansowania jedynie ze względu na fakt, iż wnioskodawca już wcześniej pozyskał środki na podjęcie działalności - była niezasadna".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 7 lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zauważył, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie mu środków na podjęcie działalności gospodarczej, dotyczył zupełnie innego rodzaju działalności, niż działalność, która została przez niego założona blisko 12 lat temu. Ponadto środki uzyskane przez skarżącego w marcu 2010 r. zostały mu przyznane jako osobie niepełnosprawnej w stopniu lekkim. Tymczasem od 2017 r. skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie bez wpływu pozostaje też to, że środki uzyskane w 2010 r. zostały właściwie wydatkowane, wielokrotne kontrole nie ujawniły żadnych nieprawidłowości, co daje gwarancje, że ponowne przyznane środki stworzą realnie działający podmiot przynoszący dochody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] negatywnie rozpatrującą wniosek skarżącego o przyznanie mu, jako osobie niepełnosprawnej, jednorazowych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organy wskazały art. 12a i 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2021.573 t.j.), dalej ustawa o rehabilitacji zawodowej. Zgodnie z pierwszym z nich (art. 12a ust.
- 1) osoba niepełnosprawna, o której mowa w art. 11 ust. 1, może otrzymać ze środków Funduszu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na podjęcie działalności w formie spółdzielni socjalnej na jednego członka założyciela spółdzielni oraz na jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu, w wysokości określonej w umowie zawartej ze starostą:
- 1) nie wyższej niż sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia, w przypadku zobowiązania do prowadzenia działalności gospodarczej, rolniczej lub członkostwa w spółdzielni socjalnej nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy,
- 2) wynoszącej od sześciokrotności do piętnastokrotności przeciętnego wynagrodzenia, w przypadku zobowiązania do prowadzenia działalności gospodarczej, rolniczej lub członkostwa w spółdzielni socjalnej nieprzerwanie przez okres co najmniej 24 miesięcy
- - jeżeli nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych na ten cel.
Według natomiast art. 66 tej ustawy, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy.
Warunki oraz tryb przyznawania osobie niepełnosprawnej bezrobotnej albo poszukującej pracy niepozostającej w zatrudnieniu jednorazowo środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na podjęcie działalności w formie spółdzielni socjalnej, stosownie do treści art. 12a ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej określił Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z 12 grudnia 2018 r. (Dz.U. 2018.2342), powoływanym dalej jako rozporządzenie. Z § 6 ust. 3 i 4 tego rozporządzenia wynika, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku starosta niezwłocznie informuje pisemnie w postaci papierowej albo elektronicznej wnioskodawcę o rozpatrzeniu wniosku, wzywając go do negocjacji warunków umowy dotyczącej przyznania środków, zwanej dalej "umową". W przypadku natomiast negatywnego rozpatrzenia wniosku starosta sporządza uzasadnienie.
O ile więc z przytoczonych przepisów wynika, iż przyznanie jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, to dla odmowy przyznania takich środków ustawodawca nie określił wprost, w jakiej formie powinno zapaść takie rozstrzygnięcie. Powstałe na tym tle rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do formy takiego negatywnego załatwienia wniosku niepełnosprawnego bezrobotnego o udzielenie jednorazowych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 24 maja 2012 r., II GPS 1/12. Zgodnie z nią negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenie osobie niepełnosprawnej, bezrobotnej, jednorazowych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej, na podstawie art. 12a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.
Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (Dz.U. Nr 194, poz. 1403 ze zm.) następuje w formie decyzji administracyjnej. Teza ta jest aktualna również na gruncie obecnego stanu prawnego, w związku z czym niniejsza sprawa należała do właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zasadniczym powodem odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy było niesporne ustalenie przez organy obu instancji, że M. B. jako osoba niepełnosprawna, otrzymał w dniu 25 marca 2010 r. od Starosty [...] środki w kwocie [...]zł na podjęcie działalności gospodarczej w formie pomocy publicznej. Jego działalność została zarejestrowana w CEIDG pod nazwą "usługi koparko-ładowarką" i była prowadzona od 20 sierpnia 2010 r. do 23 sierpnia 2012 r., w związku z czym warunki zawartej wówczas umowy dotyczącej przyznania tych środków zostały zrealizowane. Takie ustalenie w świetle brzmienia art. 12a ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz innych przepisów tej ustawy i wydanego na jego podstawie rozporządzenia ws. środków na podjęcie działalności gosp. powoduje natomiast, zdaniem organów, że wnioskowanych środków na podjęcie działalności gospodarczej M. B. nie może otrzymać ponownie.
Z takim wnioskiem i będącą jego podstawą wykładnią przepisów mających zastosowanie w sprawie - należy się zgodzić. Zgodnie bowiem z cytowanym już wyżej art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, osoba niepełnosprawna może otrzymać ze środków Funduszu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej – jeżeli nie otrzymała bezzwrotnych środków na tej cel. Dwukrotne podkreślenie w tym przepisie wymogu jednorazowości przyznania tych środków nie pozostawia wątpliwości, co do intencji ustawodawcy w tej kwestii. Jak trafnie zauważył organ II instancji, również we wniosku, który wypełnia się według wzoru określonego w rozporządzeniu, mieszczącego się w delegacji ustawowej z art. 12a ust. 3 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej, osoba ubiegająca się o przyznanie tych środków musi oświadczyć, że nie otrzymała bezzwrotnych środków na podjęcie działalności gospodarczej, przy czym we wzorze wniosku wskazano, że "wsparciem bezzwrotnym są np. środki PFRON, Funduszu Pracy lub środki unijne, na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wsparcie takie jest bezzwrotne nawet, jeżeli w wynik naruszenia warunków umowy wnioskodawca był zobowiązany do zwrotu tych środków".
Wbrew wywodom skargi powyższej wykładni nie podważa treść § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Przepis ten nie narusza również ustanowionej w art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej zasady jednorazowości pomocy niepełnosprawnemu bezrobotnemu przyznawanej na podjęcie działalności gospodarczej. Po pierwsze dlatego, że prawidłowa wykładnia jego punktu 2 wskazuje, że możliwość otrzymania środków PFRON na ponowne podjęcie działalności gospodarczej, jeżeli upłynęło co najmniej 12 miesięcy od zaprzestania prowadzenia działalności, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami lub podmiotami, nie odnosi się do kwestii ponownego pobierania pomocy na podjęcie działalności gospodarczej, ale tylko ponownego podejmowania działalności po uprzednim zaprzestaniu jej prowadzenia. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje wykładnia systemowa i celowościowa całego § 2 ust. 1 rozporządzenia. Z treści § 2 ust. 1 pkt 1 wynika bowiem, że zasadą jest możliwość otrzymywania środków PFRON na podjęcie działalności gospodarczej po raz pierwszy.
Takie rozumienie tego przepisu realizuje zasadniczy cel przedmiotowego świadczenia, jakim jest podejmowanie działalności gospodarczej przez niepełnosprawnych bezrobotnych. Odmienne rozumienie tego przepisu mogłoby prowadzić do sytuacji wielokrotnego otrzymywania środków na podjęcie działalności gospodarczej mimo tego, że zarówno w § 2 ust. 1 rozporządzenia, jak i w art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej jednoznacznie mowa o jednorazowej tylko możliwości otrzymania przez niepełnosprawnego bezrobotnego środków na podjęcie działalności gospodarczej.
Po drugie przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia nie może być rozumiany w sposób sprzeczny z ustawą, na podstawie której takie rozporządzenie zostało wydane, ani też wykraczać poza zakres delegacji ustawą określony. Przepis art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej nie pozostawia natomiast wątpliwości co do intencji ustawodawcy w kwestii możliwości jednokrotnego tylko otrzymywania pomocy na podjęcie działalności gospodarczej. Jak to już bowiem wyżej zasygnalizowano, umieszczone na końcu tego przepisu stwierdzenie "- jeżeli nie otrzymała bezzwrotnych środków publicznych na ten cel" nie pozwala na inne rozumienie tego przepisu, niż zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Za "ten cel" przy tym nie można rozumieć "tego samego celu", zwłaszcza rozumianego jako konkretny i szczegółowy rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, skoro w omawianym przepisie nie ma takiego stwierdzenia.
Nadto przepis art. 12a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, ani też żaden inny przepis rangi ustawowej nie odnosi się do ponownego podejmowania działalności gospodarczej. Po trzeci wreszcie wykładnia zaprezentowana przez autora skargi dopuszczająca wielokrotne otrzymywanie publicznej pomocy finansowej na podejmowanie działalności gospodarczej pod tym warunkiem, że miałaby to być za każdym razem działalność gospodarcza w innej branży, mogłaby prowadzić do nadużycia prawa, a przede wszystkim byłaby sprzeczna z jednoznaczną regulacją rangi ustawowej przewidującą tylko jednorazową możliwość otrzymywania środków na ten cel (art. 12a ust. 1 in fine ustawy o rehabilitacji zawodowej). Skoro przy tym rodzaj działalności gospodarczej podejmowanej przez niepełnosprawnego bezrobotnego wnioskującego o pomoc na jej podjęcie, jest przy rozpatrywanie takiego wniosku prawnie irrelewantny, to nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące niepoczynienia przez organy ustaleń co do rodzaju działalności planowanej obecnie przez skarżącego w konfrontacji z działalnością prowadzoną przez niego w latach 2010 – 2012. Bez znaczenia było również to, z jakich przyczyn ta ówczesna działalność została zakończona, czy poprzednio wypłacone skarżącemu środki zostały właściwie wydatkowane oraz, czy udzielona wówczas pomoc odniosła skutek.
Również wskazane w skardze jako naruszone przepisy art. 11 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, art. 27 ust. 1 pkt (f) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych z 13 grudnia 2006 r., nie zostały w sprawie naruszone, skoro dotyczą one uprawnień bezrobotnych osób niepełnosprawnych przyznawanych według zasadach określonych między innymi w ustawie o rehabilitacji zawodowej. Ta ustawa natomiast, zakres jednorazowej pomocy na podjęcie działalności gospodarczej przez niepełnosprawnego bezrobotnego, o którą zwrócił się skarżący w niniejszej sprawie, określa w sposób wskazany powyżej.
Zasadnie również Kolegium wskazało, że przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych, miało charakter jedynie posiłkowy i jego przytoczenie nie oznacza naruszenia art. 6 K.p.a i art. 87 Konstytucji RP.
Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 119 pkt 2 tej ustawy niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, o co wnosił i skarżący i organ.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 68).