Uzasadnienie
M.R. w piśmie z dnia 18 lutego 2003r. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie opisując działalność w ruchu oporu Armii Krajowej swojego ojca F. E. oraz konsekwencje tej działalności dla rodziny. Wskazała, że razem z matką i siostrą zostały wywiezione do Niemiec.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pismem z dnia 20 marca 2003r. poinformował M. R. o braku podstaw do pozytywnego załatwienia sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich albowiem ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przewiduje jedynie przyznanie uprawnień dla żyjących ofiar represji oraz dla wdów i wdowców po zmarłych kombatantach i osobach represjonowanych, które nie są dziedziczone przez dalszą rodzinę i krewnych zmarłej osoby represjonowanej.
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2003r. M. R. wystąpiła o przyznanie uprawnień kombatanckich przedkładając stosowny kwestionariusz oraz życiorys.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie umorzył postępowanie o przyznanie dodatku kombatanckiego wskazując, że M. R. wystąpiła o przyznanie dodatku kombatanckiego po zmarłym ojcu, który prowadził działalność kombatancką tj. podczas II wojny światowej należał do AK za co został osadzony w hitlerowskim więzieniu i w 1944r. rozstrzelany.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż postępowanie w sprawie przyznania dodatku kombatanckiego wszczyna na wniosek strony organ właściwy do spraw emerytur i rent.
Wnioskiem z dnia 10 lipca 2003r. M.R. zwróciła się do Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż opisaną wyżej decyzję uważa za krzywdzącą. Podkreśliła, że jako małe dziecko doznała represji ze strony okupanta, cała rodzina przebywała w więzieniu koneckim a następnie została przewieziona do III Rzeszy.
Decyzją z dnia [...] nr [...] działając w trybie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie uchylił w całości swoją decyzję nr [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania i orzekł o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło faktu podlegania represjom wojennym przez M. R., a zatem brak jest podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] złożyła M. R., powtarzając wyjaśnienia złożone przed organem administracji i wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Nadto stwierdził, że strona nie udowodniła podnoszonej przez siebie okoliczności tj. przebywania w więzieniu hitlerowskim. Nie prowadziła działalności o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 cyt. ustawy uznanej za kombatancką oraz nie podlegała represjom w rozumieniu art. 4 cyt. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w skardze.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi M. R. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 cyt. ustawy). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2).
W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że w toku postępowania o ustalenie uprawnień kombatanckich dla M. R. doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów z dnia [...] stanowiły przepisy art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 lipca 1991r. w sprawie trybu postępowania przy przyznawaniu dodatku kombatanckiego oraz emerytur i rent, w drodze wyjątku, kombatantom i innym osobom uprawnionym (Dz.U. Nr 65, poz. 283). Bezspornie zatem przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ była sprawa administracyjna przyznania dodatku kombatanckiego M. R. W tym miejscu wbrew stanowisku organu należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest wniosku strony o tak sprecyzowanym żądaniu, stosownie zaś do treści art. 61 § 1 kpa, żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości - sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie do organu administracji. Jeśli charakter wniesionego podania budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie takich starań nie podjął, natomiast orzekając w trybie art. 127 § 3 kpa rozstrzygał już inną sprawę administracyjną dotyczącą przyznania uprawnień kombatanckich. Dopiero zatem na tym etapie postępowania organ uznał, że w istocie wniosek M. R. z dnia 18 lutego 2003r. dotyczył kwestii przyznania uprawnień kombatanckich, w związku z tym uchylił swoją decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie dodatku kombatanckiego.
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 kpa. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, albowiem przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Granice sprawy administracyjnej wyznacza rozstrzygnięcie decyzji pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygania sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co stanowi rażące naruszenie prawa.
W świetle powyższych rozważań należy uznać, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wydając decyzję z dnia [...] nr [...] naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności. Decyzja zaś z dnia [...] nr [...] podlega uchyleniu, albowiem została wydana z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na nowo, zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz procedury administracyjnej.
Z podniesionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c", art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).