Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Ke [...]
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2020 r. [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwany dalej: organem odwoławczym), po rozpatrzeniu zażalenia W. G., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 3 grudnia 2019 r. znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29 marca 1994 r. znak: [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu Ossala gm. O..
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 oraz art. 148 § 2 k.p.a., wskazując, że bez przedstawienia dowodów, na których skarżący opiera swoje żądanie wznowienia postępowania i wskazania daty, w której dowiedział się o tych dowodach oraz wskazania daty, w której dowiedział się o ostatecznej decyzji, nie jest możliwe określenie, czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją, zaś wznowienie postępowania na wniosek strony pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżący w podaniu o wznowienie postępowania z dnia 3 września 2019 r., jak i w pismach uzupełniających to podanie, nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że wystąpiły wskazane przez niego okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., a także nie wskazał daty, w której dowiedział się o takich okolicznościach. W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w podaniu skarżącego.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż skarżący dowiedział się o decyzji z dnia 29 marca 1994 r., z pisma Starosty [...] z dnia 30 listopada 2018 r. Podkreślił, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżący winien złożyć w terminie nieprzekraczającym jednego miesiąca od dnia, w którym otrzymał pismo z dnia 30 listopada 2018 r. Skoro zatem podanie skarżącego z dnia 3 września 2019 r. o wznowienie postępowania wpłynęło bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w dniu 6 września 2019 r. to nie można uznać, że zostało ono złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego wywiódł W. G., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że o decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29 marca 1994 r. znak: [...] dowiedział się w dniu 14 lutego 2020 r. W pozostałej części skargi skarżący sformułował zarzuty dotyczące wprowadzonych w 1994 r. zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu Ossala gm. O..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, Sąd rozpoznał przedmiotową skargę w trybie uproszczonym.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29 marca 1994 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu Ossala gm. O..
Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie dotyczy zatem kwestii procesowej, a mianowicie odmowy wznowienia postępowania. Tryb wznowienia postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Może się ono toczyć dopiero po wydaniu przez właściwy organ (art. 150 § 1 k.p.a.) postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), który to akt stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Wznowienie postępowania stwarza więc możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Postępowanie można wznowić bądź z urzędu bądź też na wniosek strony, z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.).
Należy podkreślić, że złożenie podania o wznowienie postępowania nie powoduje automatycznie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Po wpłynięciu do organu podania o wznowienie postępowania organ ten dokonuje jego analizy pod kątem tego, czy podanie to opiera się na ustawowej przesłance, czy została złożone przez stronę postępowania i czy zachowano ustawowy termin do jego wniesienia. Brak pozytywnych ustaleń w tym zakresie skutkuje koniecznością wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie sądowym i doktrynie, podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, w toku którego organ sprawdza: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom k.p.a., dotyczącym pism w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję bądź postanowienie, których dotyczy podanie o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim powołane przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie (art. 148 k.p.a.) liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania.
Dopiero wystąpienie powyższych przesłanek łącznie, obliguje właściwy organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Natomiast w przypadku gdy organ oceni, że podanie o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. Zatem gdy już z samego podania o wznowienie postępowania wynika, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, podanie składa podmiot nie będący stroną postępowania albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania następuje w sytuacji, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia.
W kontrolowanej sprawie słusznie organ wskazuje, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek pozwalających na wznowienie postępowania.
Skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 k.p.a. W związku z tak zakreślonymi w podaniu podstawami wznowienia zauważyć należy, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może zatem tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania, choć w art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. przewidziano w tym względzie dwa wyjątki. Jak podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, pierwszy z tych wyjątków, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (por. wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA [...], OSP 2002, z. 5, poz. 71). Drugi wyjątek zawarty jest w art. 145 § 3 k.p.a., zgodnie z którym dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa. Najczęstszymi okolicznościami uzasadniającymi w tym przypadku wznowienie postępowania jest przedawnienie ścigania i orzekania w sprawach przestępstw, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu. Pomimo zatem wystąpienia czynu karalnego, postępowanie sądowe w tej sprawie nie będzie prowadzone, a wszczęte podlegać będzie umorzeniu.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zasadnie ustalił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że wystąpiły podniesione przez niego okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., a nadto nie wskazał daty, w której dowiedział się o takich okolicznościach.
Z uwagi na stwierdzenie już powyższego brak jest możliwości wznowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Wskazać należy ponadto, że w świetle art. 148 § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania, które jako przyczynę wznowienia podaje przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Podstawowe znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia tego rodzaju podania ma zatem ustalenie daty powzięcia wiadomości o tym, kiedy strona dowiedziała się o decyzji i daty wystąpienia przez nią z podaniem. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnej, wprawdzie to strona winna wykazać, że termin ten zachowała, jednakże nie może to jednocześnie zwalniać organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyrok NSA z 21 marca 2012 r. I OSK [...]). Wszczęcie bowiem postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi o rażącym naruszeniu przez organ prawa, godzącym we wspomnianą wyżej zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.).
Jak wynika z treści art. 148 § 2 k.p.a., bieg terminu rozpoczyna się więc w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest zatem to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po jej doręczeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2006 r. II OSK [...], z 15 maja 2008 r. II OSK [...], C. W. (red.), K. Z. (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Opubl.: WK 2019). Chodzi zatem o to, by strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji, a informacja ta nie musi pochodzić od organu, który ją podjął, ale także z innego źródła, byleby wskazywało ono na treść rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie.
Jeżeli podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowane jest stanowisko podzielane przez tut. Sąd, zgodnie z którym zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Przechodząc na grunt okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że trafnie organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący przekroczył termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, wynikający z art. 148 § 2 k.p.a. Lektura akt administracyjnych wskazuje bowiem jednoznacznie, że skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29 marca 1994 r. z treści pisma Wicestarosty Staszowskiego, wydanego z upoważnienia Starosty [...], z dnia 30 listopada 2018 r. (k. 10 akt adm.). Zatem termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. nie został przez skarżącego dochowany.
Tym samym, słusznie stwierdziły organy obu instancji, że skarżący składając podanie o wznowienie postępowania z dnia 3 września 2019 r. nie zachował jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
W podsumowaniu podkreślić należy, że kontrolowane postanowienie ma charakter formalny, co oznacza, iż nie rozstrzyga o meritum sprawy. W związku z tym, odnoszenie się do szeregu zastrzeżeń skarżącego dotyczących wprowadzonych w 1994 r. zmian w ewidencji gruntów i budynków, w tym kwestionujących prawidłowość m.in. decyzji ostatecznej jest bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.