Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o odmowie uznania za wspólnotę gruntową nieruchomości położonej w miejscowości [...] o łącznej pow. 2,29 ha.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Rada Sołecka Sołectwa [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawową funkcją skargi do sądu jest poddanie określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej kontroli tego sądu, dlatego też działalność sądu administracyjnego polegającą na badaniu zgodności z prawem może zainicjować tylko dopuszczalna czynność procesowa zaskarżenia. Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi jest posiadanie przez stronę skarżącą zdolności sądowej.
Stosownie do art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., zdolność sądowa przysługuje osobom fizycznym, osobom prawnym, państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej oraz organizacjom społecznym nieposiadające osobowości prawnej a także innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 994), dalej powoływanej jako u.s.g., gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Z kolei zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys, którego działalność wspomaga rada sołecka.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Jak sama nazwa wskazuje podmioty takie mają pomocniczy charakter, wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w k.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003r., sygn. akt IV SA 2841/2001, Wspólnota 2004, nr 9, s. 59, wyrok NSA z 17 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 1591/12).
Samodzielnie – we własnym imieniu i we własnym interesie – jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (por. wyroki NSA z dnia 26 maja 1992r., sygn. akt SA/Wr 1248/91, z dnia 20 września 2001r., sygn. akt II SA 1539/2000, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006r., sygn. akt II SA/Bk 414/2006).
W świetle wyżej poczynionych wywodów sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 ustawy p.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005r., s. 63). Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że sołectwo nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do sądu. Podobnie rzecz ma się z radą sołecką, której również nie można przypisać legitymacji uprawniającej do wniesienia skargi, zwłaszcza że zgodnie z art. 36 ust 1 u.s.g. jest to jedynie organ wspomagający działalność sołtysa.
W postanowieniu z dnia 17 grudnia 2013r. sygn. akt I OZ 1192/13, LEX nr 1413643 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "rada sołecka nie jest organem samodzielnym, uprawnionym do reprezentowania sołectwa lub sołtysa. Nie posiada też osobowości prawnej (...) i nie ma więc zdolności występowania przed sądem administracyjnym jako strona".
W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości Sądu, że skarga, jak wynika z pieczęci zamieszczonej w jej nagłówku, została wniesiona przez Radę Sołecką Sołectwa [...].
Mając na uwadze, że skargę wniósł podmiot, który nie ma zdolności sądowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.