Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2020 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej też jako "Kolegium"), w związku z wniesieniem w sprawie odwołania przez J.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 2 stycznia 2020 r. znak: [...] w sprawie odmowy przyznania J.W. Karty Dużej Rodziny, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że decyzja organu pierwszej instancji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. zawierała pouczenie o prawie, trybie i sposobie wniesienia odwołania od tej decyzji, a została odebrana osobiście przez J.W. w dniu 9 stycznia 2020 r. Kolegium stwierdziło zatem, że przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 23 stycznia 2020 r. i z tą datą decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna.
Odwołanie od ww. decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce strona złożyła osobiście w dniu 28 stycznia 2020 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy wskazał również, że wraz z odwołaniem stronie wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.).
W tych okolicznościach organ odwoławczy, w myśl art. 134 k.p.a., stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia i postanowienie to jest ostateczne. Kolegium podkreśliło, że termin z art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjny, a zatem jego uchybienie powoduje, iż czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna.
Kolegium dodało, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydać postanowienia o uchybieniu terminu. Wydanie takiego rozstrzygnięcia nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium wywiodła J.W., przyznając, że faktycznie nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca podniosła jednak, że: "Odbyło się to zupełnie nieświadomie (...)". Wskazała, że była w kontakcie z Dyrektorem MOPR i prosiła "ustnie" o pomoc w wydaniu jej Karty Dużej Rodziny po otrzymaniu decyzji odmownej w tej sprawie. Dalej skarżąca podała, że dopiero w dniu 27 stycznia 2020 r. otrzymała ostateczną ustną odpowiedź ww. Dyrektora, że nie może nic zrobić, aby uzyskała Kartę Dużej Rodziny, dlatego też w dniu 28 stycznia 2020 r. wniosła odwołanie do Kolegium.
W dalszej części skargi jej autorka wniosła o zapoznanie się przez tut. Sąd z aktami sądowymi spraw dotyczących wniosków o zniesienie ograniczenia jej władzy rodzicielskiej na dziećmi. Podniosła, że jest osobą pokrzywdzoną, gdyż ograniczenie władzy rodzicielskiej było niesłuszne. Przedstawiła zarzuty pod adresem rodziny zastępczej.
W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2020 r. skarżąca wniosła o pilne potraktowanie jej sprawy, gdyż w dniu 25 marca 2020 r. wyjeżdża do Niemiec.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 14 maja 2020 r. skarżąca zwróciła się z prośbą do tut. Sąd o wydanie jej Karty Dużej Rodziny, podnosząc ponownie, że ograniczenie jej praw rodzicielskich było bezpodstawne, gdyż była bardzo dobrą matką.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie narusza ono prawa, w szczególności przepisów prawa procesowego, w stopniu wymagającym jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."). W myśl art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy stronie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 109 k.p.a.), a organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej (art. 109 i art. 110 k.p.a.). Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Decyduje więc chwila doręczenia decyzji stronie. Zgodnie zaś z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W świetle powyższych regulacji organ odwoławczy przed przystąpieniem do oceny wniosków i zarzutów zawartych w odwołaniu jest zobowiązany do dokonania tzw. wstępnej kontroli wniesionego odwołania. Kontrola ta polega na ustaleniu, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Norma z art. 134 k.p.a. ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, z jej dyspozycji wynika, że wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, bądź postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie zależy od uznania organu i organ jest zobligowany do wydania postanowienia w przypadku niedopuszczalności odwołania albo uchybienia terminu do wniesienia odwołania w razie zaistnienia okoliczności określonej tym przepisem. Z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania mamy do czynienia w sytuacji, gdy odwołanie zostanie złożone po upływie terminu do jego wniesienia.
Termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji (art. 129 § 2 k.p.a.) i jest to termin zawity, który nie podlega skróceniu, ani przedłużeniu. Uchybienie terminu, bez względu na przyczynę, jest zatem obiektywną okolicznością faktyczną i nie podlega ocenom.
W niniejszej sprawie J.W. wniosła osobiście w dniu 28 stycznia 2020 r. odwołanie od ww. decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie odmowy przyznania jej Karty Dużej Rodziny, która to decyzja bezspornie została jej osobiście doręczona w dniu 9 stycznia 2020 r. Odwołanie złożone zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 129 §2 k.p.a., czego zresztą skarżąca nie kwestionuje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zasadnie więc stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia ww. odwołania. Ustalenie przez organ odwoławczy, że odwołanie wniesione zostało po terminie, obligowało bowiem ten organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a zatem rozstrzygnięcie sprawy zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.
Nie sposób nie dostrzec, że J.W. została pouczona o sposobie i terminie wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji, co potwierdza treść pouczenia zamieszczonego w decyzji.
Zakres kontroli sądu administracyjnego w tej sprawie - dotyczący zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Kolegium - sprzeciwiał się natomiast ocenie przez Sąd powodów spóźnionego złożenia przez stronę odwołania. Powody te mogłyby być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przypadku, gdyby zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stąd okoliczności związane z oczekiwaniem na pozytywne rozpatrzenie wniosku przez Dyrektora MOPR w Kielcach po wydaniu negatywnej decyzji w pierwszej instancji, czy problemy rodzinne skarżącej, a także formułowane przez skarżącą przyczyny, dla których wniosła o przyznanie jej Karty Dużej Rodziny nie mogły mieć w sprawie znaczenia.
Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.