Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Kolegium") stwierdziło niedopuszczalność odwołania M. B. wywiedzionego od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. - MOPS w K. z [...] grudnia 2021 r., znak: [...], orzekającej o odmowie przyznania M. B. dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Kolegium wyjaśniło, że decyzja organu pierwszej instancji została zwrócona do adresata przesyłki z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie".
M. B. pismem z 26 stycznia 2022 r. (data wpływu) wniosła od powyższej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Z treści odwołania wynikało m.in., że kserokopię decyzji strona odebrała osobiście dopiero 25 stycznia 2022r. podczas wizyty w siedzibie MOPR w K..
Kolegium zważyło, że stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przypadki niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmują sytuacje braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Jedną z pierwszych czynności organu odwoławczego przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania jest sprawdzenie, czy zostało ono wniesione z zachowaniem terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Organ odwoławczy zwrócił następnie uwagę na treść art. 42 § 1, art. 43 i art. 44 k.p.a. i wyjaśnił, że z nadesłanych przez organ pierwszej instancji akt administracyjnych sprawy wynika, że wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzja z [...] grudnia 2021 r. była doręczana przez operatora pocztowego. Na kopercie adresowanej do odwołującej naniesiono informację, wedle której przesyłkę awizowano 13 grudnia 2021 r. oraz powtórnie 21 grudnia 2021 r. Zwrot, z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie, miał miejsce 28 grudnia 2021 r., o czym świadczy pieczęć operatora pocztowego.
Zdaniem Kolegium, z adnotacji poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wynika, aby przesyłka ta była dwukrotnie awizowana. Adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o miejscu pozostawienia pisma, tj. gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru.
Z kolei, jak wyjaśniło Kolegium, na dołączonym do akt zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu pierwszej instancji, brak jest bezsprzecznej informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia (awiza), tj. czy nastąpiło to w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, jak wymaga tego przepis art. 44 § 2 k.p.a. Brak jest również informacji o drugim awizowaniu przesyłki oraz brak jest wskazania terminu, do kiedy ww. przesyłkę należy odebrać.
Organ odwoławczy zważył zatem, że nie ma podstaw do uznania, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona odwołującej w trybie art. 44 k.p.a. Procedura doręczenia zastępczego nie spełniała warunków określonych w art. 44 k.p.a., tym samym termin do wniesienia odwołania od decyzji nie rozpoczął biegu. Bieg terminu do złożenia środka odwoławczego warunkuje dopiero prawidłowe doręczenie decyzji. Dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione jest bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela.
W konsekwencji Kolegium wyjaśniło, że brak prawidłowego doręczenia decyzji stronie skutkuje tym, że decyzja ta nie funkcjonuje w obrocie prawnym, a strona nie nabywa prawa do wniesienia odwołania. Termin przewidziany do wniesienia odwołania nie rozpoczyna biegu. Brak przedmiotu zaskarżenia skutkuje zaś stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania.
Końcowo organ drugiej instancji podniósł, że złożony przez odwołującą wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia nie mógł zostać merytorycznie rozpatrzony. Dopiero w sytuacji, gdy stronie w sposób prawidłowy doręczona zostanie decyzja, zacznie biec 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od takiej decyzji. Organ pierwszej instancji zobowiązany jest zatem do uzupełnienia materiału dowodowego o prawidłowo doręczoną decyzję.
W skardze od powyższej decyzji wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. B. wskazała, że na "decyzję odmowną" Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpływ miało złożenie odwołania po upływie terminu. Niemniej nie doszło do tego z winy skarżącej, lecz z winy poczty, która nie dostarczyła stronie awizo. Z tego powodu strona wskazała, że czuje się pokrzywdzona i wniosła o rozpoznanie skargi na ww. postanowienie. W załączeniu do skargi przedstawiła pismo z Poczty Polskiej S.A.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, a także czy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził, że narusza ono prawo procesowe w stopniu, który mógł istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
Niewątpliwie zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania wydawane jest w szczególności wówczas, gdy odwołanie zostało wniesione od decyzji organu pierwszej instancji, która nie weszła do obrotu prawnego np. wskutek jej niedoręczenia żadnej ze stron.
W niniejszej sprawie Kolegium zakwestionowało prawidłowość doręczenia M. B. przesyłki poleconej zawierającej decyzję organu pierwszej instancji, a w konsekwencji uznało, że decyzja ta nie została stronie doręczona.
Jednak organ drugiej instancji nie dostrzegł okoliczności, że decyzja organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2021 r., znak: [...], orzekająca o odmowie przyznania M. B. dodatku mieszkaniowego, została jej doręczona 25 stycznia 2022 r., o czym świadczy odpis decyzji załączony do odwołania. W siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. skarżąca osobiście odebrała poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji. Z treści złożonego następnie dnia tj. 26 stycznia 2022 r. odwołania wynika, że odwołująca zapoznała się z treścią decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Strona wyraziła w tym odwołaniu niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji i przedstawiła argumenty przemawiające za przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia.
Decyzja organu pierwszej instancji została zatem stronie skutecznie doręczona. Doręczenie nastąpiło w siedzibie organu, który wcześniej doręczał ten akt drogą pocztową. Zgodnie z art. 42 § 2 k.p.a. pisma mogą być doręczane stronie w lokalu organu administracji publicznej. Z akt sprawy wynika, że M. B. została doręczona decyzja kompletna, tak, aby mogła się ona zapoznać w całości z jej treścią, w tym z pouczeniem. Wywiedzione do Kolegium odwołanie zostało wniesione w terminie i spełnia ono wymogi formalne. Zatem organ odwoławczy winien to odwołanie rozpoznać zgodnie z przepisami prawa, w każdym razie nie było podstaw do uznania, że odwołanie jest niedopuszczalne z uwagi na niedoręczenie stronie decyzji organu pierwszej instancji.
Takiemu rozstrzygnięciu Kolegium sprzeciwia się również dyspozycja art. 12 §1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W tej sprawie zobowiązywanie organu pierwszej instancji do doręczenia decyzji z 9 grudnia 2021 r. w sytuacji, gdy odpis tej decyzji strona już otrzymała, stanowi nieuzasadniony formalizm, sprzeczny z nadrzędnymi zasadami postępowania administracyjnego, tj. zasadą szybkości postępowania, ale też zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie – jako dotknięte wyjaśnionymi wyżej uchybieniami – należało wyeliminować z obrotu prawnego, albowiem narusza ono art. 134 w zw. z art. 42 § 2, art. 8 § 1 i art. 12 § 1 k.p.a.
Mając to na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni powyższe wskazania Sądu.