Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, udzielił S. D. pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w wysokości 1000 zł, zwiększone o 392 zł, co stanowi łącznie kwotę 1392 zł jednorazowo.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył S. D. podnoszą, że zaskarżona decyzja została wydana po 29 miesiącach od "zobowiązań ciążących na Kierowniku GOPS", przy czym sądy jednoznacznie stwierdziły zaniedbanie, brak znajomości prawa, celowe odwlekanie wydania decyzji, nieudolność Kierownika GOPS, co pozbawiło go częściowej rekompensaty doznanej krzywdy.
Mając na uwadze powyższe, skarżący domagał się przyznania mu ustawowych odsetek za zwłokę, które na dzień [...] wyniosły 408 zł.
Rozpoznając powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ II instancji ustalił, że decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania S. D. pomocy w postaci zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r.
Powyższe decyzje zostały następnie uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 maja 2007 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w wykonaniu wytycznych zawartych w powyższym wyroku organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję. Przechodząc do jej oceny SKO wskazało, że nie narusza ona przepisów obowiązującego prawa.
Organ II instancji wskazał, że sytuacja S. D., który domagał się pomocy na złagodzenie skutków suszy z 2006 r., nie była wynikiem zaniedbań, czy też celowego, niekorzystnego dla strony działania organów administracji, ale wyłącznie wykładni przepisu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy.
Przytaczając treść art. 3 ust. 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, organ odwoławczy podkreślił, że obowiązujące do dnia 10 października 2006 r. przepisy cyt. rozporządzenia określały wprost podmioty, którym pomoc przysługiwała, wskazując rolników podlegających ubezpieczeniu z mocy ustawy. Przepisy te wyłączały z kręgu podmiotów uprawnionych rolników podlegających ubezpieczeniu na wniosek, przy czym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie o sygn. P 20/07 stwierdził, że § 2 pkt 1 rozporządzenia, w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie przepisów rozporządzenia wobec rolników podlegających ubezpieczeniu na wniosek, a nie z mocy ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
SKO podało, że sądy administracyjne obu instancji w wyrokach dotyczących S. D. dokonały odmiennej interpretacji przepisów § 2 pkt 1 rozporządzenia, stwierdzając, że podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy, w znaczeniu tych przepisów, nie może być utożsamiane wyłącznie z faktycznym ubezpieczeniem w KRUS. Dokonana przez Sądy wykładania rozszerzająca tych przepisów pozwala na przyznanie S. D. zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy, mimo że w dacie złożenia wniosku nie był rolnikiem ubezpieczonym z mocy ustawy w KRUS.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że wyjątkowo do skarżącego mają zastosowanie przepisy cyt. rozporządzenia, pomimo że przepisy te wygasły z dniem 15 października 2006 r. Zasadnie zatem organ I instancji przyznał S. D. pomoc w postaci zasiłku celowego.
SKO w Kielcach podkreśliło, że ani ustawa o pomocy społecznej, ani też cytowane rozporządzenie nie przewidują wypłaty świadczeń w postaci zasiłku celowego wraz z ustawowymi odsetkami, a zatem nie jest możliwe uwzględnienie zarzutów odwołania.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. D. podnosząc, że świadome zaniechanie wydania pozytywnej decyzji w 2006 r. naraziło go na znaczne straty, (został pozbawiony dopłaty do nawozów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, materiału siennego, kredytu z budżetu w 2006 r., a także na wiosnę 2007 r.)
Skarżący wyjaśnił, że domaga się odsetek, gdyż niewypłacenie w terminie przysługującego mu zasiłku wynika z zaniedbania i winy urzędników. Wskazał, że "przepisy wydane przez Ministerstwo Finansów" przewidują, że od środków pieniężnych, które nie zostały wypłacone z winy urzędników, przysługują odsetki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja SKO z dnia [...] będąca aktualnie przedmiotem kontroli sądowej, zapadła w wyniku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy przez organy administracji. Wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie o sygn. II SA/Ke 166/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił bowiem decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, dotyczącą odmowy przyznania S. D. zasiłku celowego w ramach pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał na konieczność ustalenia, czy skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu rolników. Wbrew bowiem stanowisku organów obu instancji nie można uznać, że fakt, iż S. D. nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników świadczy o niespełnieniu przez niego podstawowego warunku uzyskania pomocy przewidzianej w rozporządzeniu, polegającego na tym, aby rolnik ubiegający się o zasiłek podlegał z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników.
O powyższej ocenie, jak podkreślił Sąd, decyduje bowiem sytuacja danego rolnika w powiązaniu z przepisami ustawy określającymi kto takiemu ubezpieczeniu podlega. Skoro S. D. jest rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wielkość gospodarstwa rolnego, które prowadzi (ponad 4 ha.) kwalifikuje go do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników, a z treści złożonego przez niego odwołania wynika, że w 2006 r. nie był ubezpieczony nie tylko w KRUS, ale także w ZUS, to potwierdzenie tej okoliczności świadczyłoby o tym, że podlega on z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników, a co za tym idzie spełnia warunki do uzyskania pomocy określone w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy.
Mimo takich wskazań zawartych w wyroku WSA w Kielcach, które stosownie do treści art. 153 p.p.s.a wiążą w sprawie organ administracji, z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika, aby w/w okoliczności zostały ustalone. Organ I instancji nie zajął się bowiem tą kwestią w ogóle, a organ II instancji ograniczył się do uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oraz Naczelny Sąd Administracyjny dokonały rozszerzającej wykładni powyższych przepisów i przesądziły kwestię, iż S. D. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a więc spełnia warunek określony w § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, co w przekonaniu organu pozwalało przyznać skarżącemu zasiłek celowy w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy.
Mimo braku informacji na temat w/w ustaleń w uzasadnieniach organów obu instancji, z akt sprawy organu I instancji wynika, że uzyskał on informację z ZUS Oddział, iż S. D. nie był objęty ubezpieczeniem w ZUS w 2006 r. oraz nie figuruje w ewidencji emerytalno-rentowej (pismo z dnia[...]). Skoro tak to organ I instancji miał podstawy do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w łącznej kwocie 1.392 zł.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego kwestionującego odmowę naliczenia przez organy administracji odsetek za zwłokę w wypłacie przyznanego zasiłku, co miało narazić go na znaczne straty, to należy stwierdzić, że zarzut taki nie może być uwzględniony. Odsetki są instytucją prawa cywilnego. Możliwość ich przyznania w postępowaniu administracyjnym zachodzi tylko wówczas, gdy przewiduje to przepis administracyjnego prawa materialnego. Jak słusznie przyjęło SKO w niniejszej sprawie, zarówno przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, jak i przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2008, nr 115, poz. 728) nie przewidują możliwości przyznawania odsetek za zwłokę (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 września 2008 r., II SA/Bd 107/08). Wobec nieistnienia w obowiązujących przepisach podstawy prawnej do wydania orzeczenia, jakiego żądał skarżący, nie było możliwe przyznanie odsetek za zwłokę.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.