Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia H. S. wniesionego na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], odmawiające skarżącemu wydania kserokopii żądanych dokumentów z akt sprawy dotyczącej ogrodzenia bocznego i frontowego na działce nr [...] w B., gmina M., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I-szej instancji w przedmiocie odmowy wydania H. S. żądanych dokumentów.
W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że postanowienie organu I-szej instancji wydane zostało na podstawie art. 48 § 1 kpa. W zażaleniu H. S. zarzucił, że działanie organu ma na celu zatuszowanie sprawy i podniósł, że w dacie sporządzenia protokołu kontroli pouczono go, że otrzyma jego kserokopię. Swoje zażalenie skarżący uzupełnił pismem z dnia 13 listopada 2008r., w którym dodatkowo podkreślił, iż w aktach brak jest odpowiedzi na pkt 3 jego pisma z dnia 1 października 2008r., pominięto go w protokole jako właściciela działki nr [...], wstawiając na szkicu jako właściciela działki M. S., a ponadto, że decyzja Nr [...] nie zawiera w swej treści ogrodzenia działki [...] i w aktach sprawy brak jest wykonanych zdjęć.
Organ II instancji podkreślił, że w toku postępowania zażaleniowego H. S. zgłosił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wnosząc o wydanie z akt sprawy kserokopii: postanowienia Wójta Gminy z dnia [...], protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 10 września 2008r. oraz szkicu sytuacyjnego stanowiącego załącznik do tego protokołu, mapy ewidencyjnej obejmującej działkę [...] oraz mapy - projektu zagospodarowania działki nr [...] w B. gmina M. Wyżej wymienione dokumenty skserowano pod nadzorem urzędnika, a kopie przekazano skarżącemu w dniu 14 listopada 2008r. za pokwitowaniem odbioru.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie zażaleniowym organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, w toku której złożony został wniosek o wydanie kserokopii dokumentów, dotyczącej ogrodzenia od strony drogi dojazdowej do działki nr [...] w B., gmina M., będącego w trakcie realizacji. Pismem z dnia 1 października 2008r. H. S. wystąpił z wnioskiem o wydanie mu kserokopii protokołu z kontroli oraz kserokopii znajdującej się w aktach sprawy mapy, żądając także informacji dotyczących pozwolenia na budowę ogrodzenia.
Zaskarżonym postanowieniem Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wydania tych dokumentów wskazując – jak podkreślił organ odwoławczy – błędną podstawę prawną, tj. art. 48 § 2 kpa. Przepis ten dotyczy bowiem sposobu doręczania pism kierowanych do osób korzystających ze szczególnych uprawnień wynikających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego.
Podstawą zaskarżonego postanowienia winien być natomiast art. 73 § 1 i 2 kpa, który stanowi, że w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W niniejszej sprawie – jak wynika z treści pisma skarżącego z dnia 1 października 2008r. – żądał on wydania jedynie kserokopii określonych dokumentów, bez poświadczania ich zgodności z oryginałem. W takiej sytuacji nie miał obowiązku wykazywać istnienia ważnego interesu na poparcie złożonego wniosku. Uzależnianie zatem przez organ I-szej instancji wydania żądanych przez H. S. kserokopii dokumentów od wykazania przez niego ważnego interesu stanowiło naruszenie art. 73 § 2 kpa. Na poparcie tego stanowiska organ II-giej instancji powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Organ podkreślił przy tym, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, strona postępowania nie może jednak żądać, aby kserokopię wykonywał i dostarczał sam organ administracji.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za konieczne uchylić zaskarżone postanowienie. Mając zaś na uwadze, że skarżący kopie wszystkich żądanych uprzednio dokumentów otrzymał w toku postępowania zażaleniowego w dniu 14 listopada 2008r., postępowanie organu I-szej instancji w przedmiocie odmowy wydania dokumentów należało umorzyć.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. S. zarzucając, że jest ono "bezzasadne nie oparte na faktach lecz na sporządzonej fikcji". Skarżący podkreślił, że pominięto całkowicie istotę sprawy, a w/w postanowienie dotyczy "ubocznych zajść dla odwrócenia uwagi", w aktach brak jest pozwolenia na budowę oraz wykonanych zdjęć przez Inspektora Nadzoru Budowlanego– "aby ukryć fakty", ukrywano akta, ukryto również fakt naruszenia "struktury granicznej", ponadto sfałszowano protokół z kontroli na miejscu w B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Ponieważ treść skargi sugeruje, że H. S. błędnie pojmuje przedmiot postępowania sądowego w niniejszej sprawie, wyjaśnienia na wstępie wymaga, że oceną Sądu objęte jest wyłącznie postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], dotyczące rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie z akt kserokopii dokumentów. Dlatego wszelkie zgłoszone przez H. S. zarzuty w zakresie kwestii merytorycznych i załatwienia przez organ sprawy ogrodzenia na działce nr [...] w B., jako przedwczesne muszą pozostać poza rozważaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I-szej instancji dotyczą kwestii proceduralnych, a konkretnie rozpoznania wniosku skarżącego złożonego w Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dnia 1 października 2008r. o wydanie mu kserokopii: protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 10 września 2008r. oraz mapy, "która to ma potwierdzić stan faktyczny" (k.-I-9 akt administracyjnych). Podstawę prawną do rozpoznania takiego wniosku stanowi przepis art. 73 § 1 i 2 kpa, zgodnie z którym w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Cytowany przepis określa warunki i zasady udostępniania akt, stanowiąc uszczegółowienie na gruncie postępowania administracyjnego konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności. Zgodnie z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określać ustawa. Oznacza to, że w tych wszystkich wypadkach, gdzie prawo określa warunki i sposoby udostępniania akt, odmowa ich udostępnienia powinna mieć swe uzasadnienie w przepisach rangi ustawowej, w przeciwnym razie będzie prowadzić do naruszenia konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności obywatelskich.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, H. S. wniósł o wydanie mu kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zatem nie był zobowiązany do wykazywania ważnego interesu, o jakim mowa w art. 73 § 1 kpa. Wprawdzie art. 73 § 1 nie odnosi się wprost do kserokopii, jednak pod pojęciem "sporządzanie notatek i odpisów z akt sprawy" należy rozumieć także możliwość sporządzania kopii pism za pomocą kserokopiarki, bądź innych urządzeń służących do powielania ich treści. Ponieważ w cytowanym przepisie ustawodawca nie nałożył na organ administracji obowiązku sporządzania takich kserokopii i doręczania ich stronie, dlatego powinność organu sprowadza się do umożliwienia stronie wykonania żądanych kserokopii dokumentów.
W tym stanie rzeczy stanowisko prawne wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest zasadne i zgodne z prawem. Prawidłowo także organ II-giej instancji stosując art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu I-szej instancji (w przedmiocie rozpatrzenia wniosku H. S. o wydanie kserokopii dokumentów). Bezspornym jest przy tym, że dnia 14 listopada 2008r. skarżący otrzymał żądane kserokopie oraz inne, których wydania domagał się w postępowaniu zażaleniowym. Postępowanie rozpatrujące jego wniosek w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia składanych przez skarżącego wniosków: o zawieszenie postępowania "do czasu rozstrzygnięcia przez prokuraturę Rejonową w K." sprawy dotyczącej sfałszowania map (wniosek z dnia 17 marca 2009r. – k.36) oraz o odroczenie rozprawy "z powodu braku obrońcy z urzędu" (wniosek złożony dnia 7 kwietnia 2009r.).
Jeśli chodzi o pierwszy z wymienionych wniosków, to przy jego rozpatrywaniu zastosowanie ma art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania oraz treść przytoczonego przepisu uznać należy, że wynik ewentualnego postępowania karnego z doniesienia H. S. (k.37), nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Wniosek o odroczenie rozprawy skarżący uzasadnił tym, że wyznaczony dla niego adwokat z urzędu odmówił mu "pomocy adwokackiej", w związku z tym zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie innego adwokata, który będzie go reprezentował w tej sprawie. Wniosek ten złożony został w ORA dnia 7 kwietnia 2009r., tj. w dniu rozprawy. Jednocześnie skarżący na rozprawie przed Sądem podał, że nie wypowiedział pełnomocnictwa wyznaczonemu z urzędu adwokatowi, tylko jego zdaniem – to adwokat wypowiedział mu pełnomocnictwo (k. 50). Na rozprawie dnia 7 kwietnia 2009r. H. S. występował razem z pełnomocnikiem, który nie potwierdził informacji skarżącego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa.
Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw do odroczenia rozprawy, uznając, że nie zachodzi żadna z przyczyn określonych w art. 109 p.p.s.a.
Wbrew wnioskowi skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił także wniosek jego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Znajduje on oparcie w art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 ust.1 i 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c i § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, wziął także udział w dwóch rozprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Uwzględnieniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że wyznaczony przez ORA w Kielcach adwokat ustanowił do reprezentowania skarżącego zastępcę w osobie aplikanta adwokackiego, gdyż taka praktyka jest zgodna z art. 39 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 77 ust.2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. o adwokaturze (Dz.U.02.123.1058 ze zm.).
Na koszty przyznane w pkt II wyroku składa się wynagrodzenie w stawce minimalnej tj. 240 zł. podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług (§ 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia) oraz 17 zł. uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.