Uzasadnienie
T. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, domagając się jednocześnie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016r. sygn. akt II SA/Ke 331/15 Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek T. N. o zwolnienie od kosztów sądowych.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując na naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że sytuacja majątkowa strony ujawniona w oświadczeniu majątkowym pozwala jej ponieść koszty sądowe w całości, mimo że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania, nie doznając przy tym uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Mając na względzie powyższe T. N. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym - pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym - pkt 2). Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym - którego przyznania domaga się skarżąca - dotyczy w niniejszej sprawie jedynie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Całkowite zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że T. N. uzyskuje na podstawie umowy zlecenia dochody w kwocie 1.900 zł netto miesięcznie, jest właścicielką domu wielkości 47 m² o wartości około 80.000 zł na działce o powierzchni 0,0369 w Trzciance i mieszkania wielkości 46 m² w Kielcach. Natomiast stałe wydatki i zobowiązania miesięczne skarżącej to: czynsz za mieszkanie – 390 zł, prąd – 70 zł, gaz – 65 zł, ubezpieczenie PZU – 40 zł, rata pożyczki – 320 zł. Ponadto rocznie płaci podatki od nieruchomości 51 zł za mieszkanie w Kielcach i 250 zł za nieruchomość w Trzciance.
Istotną okolicznością podaną w ww. wniosku jest to, że T. N. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, który nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu.
Kierując się danymi podanymi przez wnioskodawczynię, od uzyskiwanych przez skarżącą dochodów (1.900 zł netto) należy odliczyć 591 zł tytułem stałych miesięcznych kosztów, które strona musi ponosić. W rezultacie na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych dwóch osób pozostaje 1.309 zł, co daje jedynie 654,50 zł na osobę miesięcznie.
Mając na uwadze wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą w zestawieniu z faktem, że niepracujący mąż pozostaje na jej utrzymaniu Sąd uznał, że T. N. nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia - na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.