Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 grudnia 2019 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z 30 sierpnia 2019 r. znak: [...] uchylającą w całości decyzję tego organu z 19 grudnia 2018 r. znak: [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko J. P. i w to miejsce orzekającą o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego na ww. dziecko na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 95,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 95,00 zł miesięcznie oraz odmawiającą przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na to dziecko na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że przedmiotowa sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., zaś podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej zwanej "u.ś.r.".
Następnie Kolegium ustaliło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób bezsporny potwierdza, iż w trakcie realizacji decyzji z 19 grudnia 2018 r. przyznającej skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego na ww. dziecko, na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi pierwszej instancji.
Jak wskazało Kolegium, we wniosku z 19 listopada 2018 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna skarżąca wnioskodawczyni oświadczyła, że na jej dochód w 2017 r. złożyły się: świadczenie rodzicielskie, które pobierała do kwietnia 2017 r., dochód z zatrudnienia i zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS w 2017 r. Skarżąca otrzymała również alimenty od ojca dziecka w wysokości 500 zł, a następnie alimenty te były świadczone w naturze. Zaświadczenie pracodawcy potwierdza, że skarżąca była zatrudniona w okresie od 6 kwietnia 2017 r. do 31 października 2018 r. Nadto skarżąca ww. wniosku wskazała, że obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Nie otrzymała stypendium, nie posiada gospodarstwa rolnego, na stałe mieszka w Kielcach i o wszelkich zmianach poinformuje MOPR.
Z wyjaśnień ZUS I Oddział w Poznaniu z 3 grudnia 2019 r. wynika natomiast, że skarżąca pobierała zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia w okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. Kolegium wskazało, że w ww. okresie ZUS wydał dla skarżącej sześć decyzji na mocy, których przyznano stronie ww. świadczenie.
Kolegium ustaliło zatem, że na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. obowiązywała decyzja ZUS z 19 listopada 2018 r. przyznająca skarżącej zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia, który został wypłacony 28 listopada 2018 r., o czym nie wiedział organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, w tym stanie rzeczy zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018 r.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia został wypłacony z wyrównaniem w kwietniu 2019 r., Kolegium stwierdziło, że jak wynika z wyjaśnień ZUS zasiłek chorobowy za okres (podany łącznie) od 23 listopada 2018 r. do 26 grudnia 2018 r. został wypłacony w kwietniu 2019 r. Tymczasem świadczenie to przysługiwało skarżącej na mocy decyzji z 19 listopada 2018 r. już od 1 listopada 2018 r. i za okres od 1 listopada 2018 r. do 22 listopada 2018 r. wypłata została zrealizowana 28 listopada 2018 r. Zdaniem Kolegium, z zestawienia dowodów w sprawie wynika bezspornie, że na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. skarżąca już pobrała pierwszą z kilku wypłat zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia.
Dalej Kolegium wskazało, że na dzień składania wniosku 19 listopada 2018 r. rodzina wnioskodawczyni składała się z dwóch osób, tj. skarżącej i jej syna. Na dochód za 2017 r. składały się dochody z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie i świadczenia rodzicielskiego. Ponieważ skarżąca utraciła zatrudnienie oraz prawo do zasiłku chorobowego, który pobierała będąc zatrudniona - dochód ten w myśl ustawy został potraktowany jako dochód utracony. Na dochód rodziny za 2017 r. złożyły się dochody z tytułu alimentów w oświadczonej przez ojca dziecka w dniu 3 grudnia 2019 r. wysokości - 1.500,00 zł. Dochód ten w wymiarze miesięcznym wyniósł zatem 125,00 zł, zaś na osobę 62,50 zł i nie przekracza kryterium dochodowego. Po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy skarżąca uzyskała dochód z tytułu świadczenia chorobowego po utracie zatrudnienia w lutym 2018 r., zatem do miesięcznego dochodu doliczyć należy dochód za miesiąc grudzień 2018 r., tj. kwotę 1.726,59 zł netto.
Kolegium ustaliło zatem, że łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł kwotę 1.851,59 zł, zaś w przeliczeniu na jedną osobę kwotę 925,80 zł. Dochód ten przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia. Dochód ten nie pozwolił przyznać stronie zasiłku rodzinnego w ramach tzw. systemu "złotówka za złotówkę".
Następnie Kolegium wskazało, że ponieważ nastąpiła zmiana w składzie osobowym rodziny skarżącej, która 7 maja 2019 r. urodziła drugie dziecko, ustalony dochód należało podzielić na trzy osoby w rodzinie. Po uwzględnieniu trzyosobowego składu rodziny dochód skarżącej (począwszy od maja 2019 r.) wyniósł 617,20 zł miesięcznie na osobę i nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego.
W ocenie Kolegium zmieniająca się sytuacja dochodowa oraz rodzinna skarżącej spowodowała, że zasiłek rodzinny na syna przysługuje za okresy: od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 95,00 zł miesięcznie i na okres od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 95,00 zł miesięcznie.
Kolegium wyjaśniło, że jeżeli następuje uzyskanie dochodu (z tytułu jakiegoś zdarzenia wymienionego w art. 2 pkt 20 u.ś.r.) nie oznacza to, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć konkretną kwotę. W ocenie Kolegium ustawodawca wskazał, że jest to dochód "spowodowany" konkretnym zdarzeniem, które jednocześnie spowodowało uzyskanie dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dochodu rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - w niniejszej sprawie uzyskanie dochodu spowodowane było uzyskaniem prawa do zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia od 1 listopada 2018 r. i wówczas dochód ten ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu - w tym przypadku grudzień 2018 r.
O.N. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, zarzucając temu rozstrzygnięciu:
- - brak prawidłowego poinformowania skarżącej o wszczęciu postępowania zakończonego decyzją z 19 grudnia 2018 r. znak: MOPR-ŚR.520.78591.1.2018, gdyż z pisma organu pierwszej instancji wynikało, że chodzi o pomyłkę pisarską dotyczącą imienia dziecka "J.1 zamiast J. 2";
- - błędne wyliczenie dochodu za okres od 1 grudnia 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. uwzględniające dochody, których skarżąca nie uzyskała, tj. świadczenie z ZUS z tytułu zasiłku chorobowego oraz alimenty od ojca dziecka, których nie otrzymała, a które świadczone były zgodnie z orzeczeniem sądu w naturze;
- - błędne ustalenie kryterium dochodowego, bowiem w skład rodziny skarżącej w okresie, o którym mowa w zaskarżonej decyzji wchodziła osoba niepełnosprawna.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zasiłek chorobowy, który został zaliczony do dochodu skarżącej nie został jej wypłacony w okresie od 1 grudnia 2018r. do 7 kwietnia 2019 r., gdyż ZUS nie dokonał ustalenia prawa do tego zasiłku do 14 maja 2019 r. Zdaniem skarżącej, świadczenie chorobowe nie jest dochodem, który przysługuje z powodu wystawienia przez lekarza zwolnienia lekarskiego, gdyż bywa ono weryfikowane przez lekarzy orzeczników ZUS, zaś wypłatę zasiłku poprzedza ustalenie okoliczności potwierdzających zasadność jego przyznania oraz wydanie stosownej decyzji w tym zakresie.
Skarżąca zarzuciła, że do dochodu, który rzekomo otrzymała, doliczono również alimenty świadczone przez ojca dziecka w naturze, wyliczając ich wartość według nieznanych skarżącej kryteriów. Wskazała, że zawarła z ojcem dziecka zatwierdzoną przez sąd ugodę, zobowiązującą go do wypełniania obowiązków rodzicielskich jako alimentów świadczonych w naturze.
Ponadto skarżąca podniosła, że jej syn jest dzieckiem niepełnosprawnym i cierpi na zaburzania neurorozwojowe ze spektrum autyzmu. Z tego powodu kryterium dochodowe, niezależnie od sposobu wyliczenia dochodu skarżącej, powinno zostać wyznaczone na kwotę 764 zł na osobę w rodzinie miesięcznie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przywrócenie jej prawa do świadczenia rodzinnego za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach, a na podstawie art. 135 p.p.s.a., także decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należy, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co istotne w sprawie, zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018 r., przyznającą O.N. zasiłek rodzinny na dziecko – syna J. P., zostało wznowione z urzędu postanowieniem organu pierwszej instancji z 23 lipca 2019 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem - jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, a mające znaczący wpływ na zasadność przyznania świadczeń rodzinnych.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wynika, że powodem wznowienia postępowania było ujawnienie okoliczności, iż w trakcie realizacji ww. decyzji z 19 grudnia 2018 r. O.N. pobierała zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia. Pierwsza wypłata tego zasiłku nastąpiła w miesiącu listopadzie 2018 r.
Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że za okres od 1 listopada 2018 r. do 22 listopada 2018 r. O.N. przyznano świadczenie na podstawie decyzji z 19 listopada 2018 r. Zasiłek ten wypłacony został stronie 28 listopada 2018 r. Następnie zasiłek za okres od 23 listopada 2018 r. do 12 grudnia 2018 r. przyznano stronie decyzją z 15 marca 2019 r. i wypłacono 8 kwietnia 2019 r. Z kolei za okres od 13 grudnia do 26 grudnia 2018 r. świadczenie przyznano decyzją z 2 kwietnia 2019 r. i wypłacono 11 kwietnia 2019 r. W okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. – jak wskazało Kolegium – ZUS wydał sześć decyzji, na mocy których przyznano stronie zasiłek chorobowy.
Zatem, jak wskazał dalej organ odwoławczy, na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. obowiązywała decyzja ZUS z 19 listopada 2018r. przyznająca O.N. zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia, który został wypłacony 28 listopada 2018r. O fakcie tym nie wiedział organ pierwszej instancji, dlatego zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018 r. Na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. strona pobrała już pierwszą z kilku wypłat zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia.
Należało więc, w ocenie organów orzekających w sprawie, do miesięcznego dochodu członka rodziny osiągniętego w 2017 r. doliczyć dochód za miesiąc grudzień 2018 r. tj. kwotę 1726,59 zł netto.
Odnosząc się do tych ustaleń, w pierwszej kolejności trzeba wskazać, że z wystąpieniem przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które, po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie, nie były znane organowi, który tę decyzję wydał, i - po trzecie - są istotne dla sprawy. Ten ostatni warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy zachodzi bezpośredni związek między nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie. Organ w postępowaniu wznowieniowym może uchylić decyzję dotychczasową (art. 151§ 1 pkt 2 k.p.a.), gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. i wówczas wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowe okoliczności faktyczne", a także "nowe dowody" są istotne dla sprawy, gdy dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, w konsekwencji mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 451/19, lex nr 2725507 i tam powołany wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 766/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej jako "ustawa" lub "u.ś.r.").
Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (m.in. rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kryterium określonego w ustawie (tj. kwoty 674 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności – kwoty 764 zł).
Ustawodawca przy definicji "dochodu" odsyła do art. 3 ust. 1 ww. ustawy, gdzie dochód oznacza dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (lit. c), w tym zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy, dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. W myśl art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Uzyskaniem dochodu, w rozumieniu ustawy jest uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku chorobowego (art. 3 pkt 24 lit. h ustawy).
Z powołanych przepisów wynika, że uzyskanie zasiłku chorobowego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalany jest zasiłek rodzinny, może mieć wpływ na prawo do tego zasiłku, ale wyłącznie w sytuacji, gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 1368 ze zm., dalej jako "ustawa o świadczeniach"), prawo do zasiłków określonych w ustawie i ich wysokość ustalają oraz zasiłki te wypłacają:
- 1) płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. d;
- 2) Zakład Ubezpieczeń Społecznych:
- a) ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,
- b) ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,
- c) ubezpieczonym będącym duchownymi,
- d) osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia,
- e) ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.
Artykuł 61b ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi, że postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczyna się na wniosek złożony w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego lub zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny wszczyna się:
- 1) jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek:
- a) posiadający profil informacyjny płatnika składek, na podstawie:
- – zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, otrzymanego na tym profilu,
- – wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego,
- b) nieposiadający profilu informacyjnego płatnika składek - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego;
- 2) jeżeli płatnikiem zasiłku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, albo wniosku, o którym mowa w ust. 1, przekazanych przez ubezpieczonego albo płatnika składek upoważnionego przez ubezpieczonego.
Stosownie do art. 61b ust. 3 ustawy o świadczeniach, wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
- 1) dane ubezpieczonego - pierwsze imię, nazwisko, numer PESEL albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres zamieszkania;
- 2) dane płatnika składek - NIP lub numer PESEL albo serię i numer paszportu, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL;
- 3) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku (art. 61b ust. 4 ustawy o świadczeniach).
Płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków (art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, o którym mowa w ust. 1, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 64 ust. 2 ustawy o świadczeniach).
O prawie do świadczenia (zasiłku chorobowego) rozstrzyga zatem we właściwym trybie ZUS (w pewnych wypadkach – płatnik składek) wydając decyzję i od daty tej decyzji należy liczyć terminy wypłat i związane z nimi dalsze uprawnienia.
Nie sposób zatem podzielić stanowiska organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, że w grudniu 2018 r. skarżąca uzyskała dochód w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. h ustawy, skoro za miesiąc grudzień 2018 r. prawo do zasiłku chorobowego zostało ustalone dopiero decyzją z 15 marca 2019 r. (za okres od 23 listopada 2018r. do 12 grudnia 2018 r. i od 27 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.) i decyzją z 2 kwietnia 2019 r. (za okres od 13 grudnia 2018 r. do 26 grudnia 2018 r.). Uwzględniając zasady przyznawania zasiłku chorobowego określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dopiero najwcześniej w dacie wydania decyzji ustalającej prawo do zasiłku chorobowego (bo do wypłaty zasiłku chorobowego w wykonaniu ww. decyzji doszło odpowiednio 8 kwietnia 2019 r.) można skutecznie twierdzić, że strona uzyskała takie świadczenie.
Nie sposób przyjąć, jak chcą tego organy, że O.N. uzyskała dochód w postaci zasiłku chorobowego na podstawie decyzji wydanych w marcu i kwietniu 2019 r., bo musiałoby to oznaczać, że inne - niż wydanie decyzji ustalającej prawo do ww. świadczenia - zdarzenia powodować powinny uzyskanie zasiłku chorobowego, tj. wystawienie zaświadczenia lekarskiego, złożenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku chorobowego, a może już powstanie u skarżącej niezdolności do pracy. Zresztą odnośnie dochodu uzyskanego z zasiłku chorobowego w listopadzie 2018 r. organy powołały się również na datę wydania decyzji tj. 19 listopada 2018 r., mocą której przyznano stronie ten zasiłek na okres od 1 do 22 listopada 2018 r., nie zaś na inne zdarzenia faktyczne czy prawne poprzedzające wydanie tej decyzji.
Trzeba w tym miejscu podnieść, co podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3162/18, lex nr 2799454 i tam powołane wyroki NSA z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2968/17 i z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 668/17), że warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 5 ust. 4b u.ś.r., jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane (lub weryfikowane) jest prawo do świadczeń rodzinnych. Chodzi tu niewątpliwie o ten konkretny dochód, a więc dochód z tego samego źródła jak i w dotychczasowej wysokości.
Taka interpretacja art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika z celu, jakiemu służy instytucja dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, a jest nim urealnienie sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy na dzień przyznawania, czy wypłaty świadczeń rodzinnych (por. wyrok WSA Poznaniu z 21 listopada 2019 r., II SA/Po 481/19, lex nr 2750115 i tam wyrok WSA w Rzeszowie z 22 lutego 2019 r. o sygn. akt II SA/Rz 1434/18 - dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, czy wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 marca 2018r., sygn. akt II SA/Łd 99/18, Lex nr 2462612). Uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu (jednorazowo) nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego, gdyż doliczeniu podlega bowiem dopiero dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty Chodzi o to, by faktycznie obliczony dochód odzwierciedlał aktualną sytuację dochodową rodziny.
W niniejszej sprawie za dochód, który w świetle art. 3 pkt 24 lit. h i art. 5 ust. 4b ustawy, spowodował wznowienie postępowania uznany został przez organy administracji dochód z tytułu zasiłku chorobowego za listopad 2018 r. Organy przyjęły bowiem, że dochód ten był nadal uzyskiwany w grudniu 2018 r. i kolejnych miesiącach 2019 r. Niemniej – w świetle przywołanych wyżej regulacji prawnych – taka prawnomaterialna ocena okoliczności faktycznych tej sprawy jest niewłaściwa. W ocenie Sądu bowiem, nie można uznać, że O.N. w grudniu 2018 r. uzyskała zasiłek chorobowy, skoro ani decyzja ustalająca prawo do tego świadczenia i jego wysokość, ani wypłata zasiłku chorobowego za ten okres nie nastąpiła w grudniu 2018 r. (a dopiero w kwietniu 2019 r.).
Zatem w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w kontrolowanej sprawie, nawet gdyby organ ten miał wiedzę o przyznaniu skarżącej zasiłku chorobowego za listopad 2018 r., to nie mógł wydać decyzji zawierającej inne rozstrzygnięcie niż takie, jak w decyzji wydanej 19 grudnia 2018 r., skoro w sprawie nie doszło do uzyskania dochodu mającego wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego w rozumieniu art. 5 ust. 4b ustawy, a tylko taka okoliczność – jako istotna i nieznana organowi w dacie wydania ww. decyzji - mogła uzasadniać uchylenie decyzji z 19 grudnia 2018 r. oraz ponowne wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Dochód uzyskany za listopad 2018 r. przez skarżącą w postaci zasiłku chorobowego - jako istotna dla sprawy nowa okoliczność - mógłby rzutować na sytuację dochodową rodziny skarżącej powodującą zastosowanie dyspozycji art. 151 §1 pkt 2 k.p.a., gdyby został uzyskany (przynajmniej ustalony decyzją o przyznaniu zasiłku chorobowego) także w grudniu 2018 r. i w kolejnych miesiącach 2019 r., czyli w okresie, na jaki ustalane było prawo do zasiłku rodzinnego, a występowania takich okoliczności w sprawie organy nie udowodniły. Dopiero w marciu i w kwietniu 2019 r. wydane zostały decyzje administracyjne przyznające O.N. zasiłek chorobowy za grudzień 2018 r. i kolejne miesiące 2019 r.
W konsekwencji wadliwie organ pierwszej instancji zastosował art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając decyzję z 19 grudnia 2018 r. i ponownie merytorycznie rozpoznając sprawę, a utrzymanie tej decyzji w mocy przez organ drugiej instancji nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi, podnieść należy, że powyższe rozważania odpowiadają na te zarzuty skarżącej, które dotyczą prawidłowości uwzględnienia zasiłku chorobowego w ustaleniu wysokości dochodu rodziny skarżącej za grudzień 2018 r. Ocena prawidłowości obliczenia dochodu z punktu widzenia zasadności przyznania zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym, o który chodzi w sprawie, w kontekście powodów uchylenia decyzji obu instancji jest przedwczesna, skoro zdaniem Sądu, ustalony stan faktyczny w sprawie nie uprawniał organu pierwszej instancji do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z kolei w kwestii zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania wznowieniowego należy wyjaśnić, że z akt administracyjnych sprawy istotnie nie wynika, czy strona została zawiadomiona o wszczęciu tego postępowania poprzez doręczenie jej postanowienia z 23 lipca 2019 r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją z 19 grudnia 2018 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Brak jest w tych aktach dowodu doręczenia tego postanowienia. Z akt administracyjnych sprawy, w tym z treści wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, nie wynika, aby syn skarżącej legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Końcowo wyjaśnić należy, że sąd administracyjny ocenia zgodność zaskarżonego aktu z prawem, nie rozstrzyga jednak sprawy za organ administracji, dlatego w tej sprawie wniosek skargi o przyznanie wnioskowanego świadczenia za okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. nie mógł zostać w żadnej mierze uwzględniony.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do powyższej oceny prawnej i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając w szczególności zasadność weryfikacji decyzji z 19 grudnia 2018 r. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a.