Uzasadnienie
Decyzją z 5 kwietnia 2023 r., znak: SKO.PS-80/7620/4377/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Pacanów decyzję z 21 grudnia 2022 r., znak: OPS.31.2022.DW.OD, o odmowie przyznania H. K. prawa do dodatku węglowego.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu 12 października 2022 r. H. K. złożył do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) deklarację, z której wynika, że jego zainstalowane źródło ciepła to kominek (koza) ogrzewacz powietrza na paliwo stałe, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel, liczba zainstalowanych i eksploatowanych źródeł 1, funkcja c.o. Nie podał stosowanych paliw. Organ I instancji podjął dwukrotnie próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, tj. pod adresem W. [...]. Stwierdzono, że dom jest opuszczony, niezamieszkały. Sąsiedzi oraz sołtys wsi potwierdzili, że wnioskodawca nie mieszka na terenie W. Następnie, organ wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na okoliczność zamieszkiwania w W., kierując korespondencję na adres M. [...], gm. S. Wnioskodawca stawił się w siedzibie organu 21 grudnia 2022 r. Ustnie oświadczył, że nie mieszka w W., ale przemieszcza się po kraju.
Odmówił podpisania oświadczenia oraz sporządzonej notatki. W tej sytuacji organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z 21 grudnia 2022 r. W odwołaniu H. K. podniósł, że w domu w W. nie przebywa, bo "ma wiele spraw do załatwienia". W domu zostało odcięte światło, nie ma ogrzewania z uwagi na brak środków. Nie może doprosić się o środki na zakup węgla i przyłączenie światła.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dodatek węglowy, w świetle przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, przysługuje osobie, która faktycznie zamieszkuje nieruchomość objętą wnioskiem. Z wyjaśnień wnioskodawcy wynika raczej, że dom pod adresem W. [...] nie stwarza możliwości zamieszkania w nim. Nie ma światła, ciepła, obiekt wygląda na opuszczony. Na chwilę obecną można przyjąć, że wnioskodawca chciałby udzielenia szeroko zakrojonej pomocy na doprowadzenie lokalu do użytkowania. Dodatek węglowy nie służy jednak tym celom. Pomoc w tej postaci jest kierowana do osób, które zamieszkują lokal i wymagają pomocy w zaopatrzeniu go w węgiel w celu ogrzania i zaspokojenia podstawowej potrzeby życiowej. Tymczasem wnioskodawca nawet w odwołaniu podaje jako adres do korespondencji M. [...], gm. S., co pozwala przyjąć, że tam właśnie zamieszkuje.
W skardze do tut. Sądu H. K. wskazał, że dom w W. ma dopiero 60 lat, nie leje się, jest przykryty blachą. Pracownicy organu nie byli w pomieszczeniach, nie zbadali, czy mieszka w ubóstwie. Wyjaśnił, że w miejscowości M. nie ma żadnego domu, a u skłóconego syna nie może zamieszkać. Budynek sprzed I Wojny Światowej zawalił się kilkanaście lat temu, dlatego kupił dom w W. Skarżący zakwestionował ustalenie, że dom w W. nie nadaje się do zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1630), dalej "udw". Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Jak wynika z art. 2 ust. 2 udw, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Z kolei w myśl art. 2 ust. 6 ustawy, na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Dodatek węglowy przysługuje, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 7 pkt 1).
Poza użytym w art. 2 ust. 2 udw pojęciem "zamieszkiwania", w innych jednostkach redakcyjnych art. 2 ustawodawca konsekwentnie posługuje się pojęciem "miejsca zamieszkania". Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania tego świadczenia jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu (por. wyrok WSA w Opolu z 28 marca 2023 r., sygn. II SA/Op 13/23). Przepisy udw nie precyzują, jak rozumieć użyte w art. 2 ust. 2 pojęcie "zamieszkiwania". W tym zakresie należy więc uwzględnić treść art. 25 Kodeksu cywilnego, w myśl którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Ponadto, zgodnie z art. 28 Kc, można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. O wypełnieniu przesłanek tego pojęcia świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. (por. wyroki WSA w Kielcach z 29 marca 2023 r., II SA/Ke 56/23).
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył 16 września 2022 r. wniosek o przyznanie dodatku węglowego wskazując, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w miejscowości W. 10, gm. P. Na formularzu zaznaczył, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest koza. W dodatkowym oświadczeniu pisemnym, świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, oświadczył, że głównym źródłem ogrzewania w jego gospodarstwie domowym jest kocioł, opalany węglem. Jak wynika z akt sprawy, w dniach 18 listopada, 7 grudnia i 21 grudnia 2022 r. na posesję pod adresem W. [...] udali się pracownicy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (MGOPS) w Pacanowie nie zastając skarżącego. Ustalili, że znajduje się tam budynek jednopiętrowy, niezamieszkały, niszczejący, pozbawiony energii elektrycznej. Z informacji uzyskanych od sąsiadów wynika, że skarżący nigdy tam nie mieszkał. Z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy Pacanów z 8 grudnia 2022 r. wynika, że skarżący nie figuruje w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi gm.
Pacanów. Po wysłaniu do skarżącego wezwania z 7 grudnia 2022 r., na adres M. [...], gm. S., aby zgłosił się do Ośrodka celem wyjaśnienia adresu zamieszkania, skarżący stawił się w Ośrodku 22 grudnia 2022 r. Z protokołu spisanych wówczas wyjaśnień, którego skarżący nie podpisał, wynika, że nie mieszka on w W., "przemieszcza się po kraju", do korespondencji podaje adres w M. Powyższe okoliczności wskazują wyraźnie, że skarżący, zgodnie z ustaleniami organów, nie zamieszkuje pod adresem W. [...], gm. P. Pracownicy MGOPS w Pacanowie mimo trzykrotnej wizyty nie zastali tam skarżącego, ustalili, że znajdujący się tam budynek jest niezamieszkały, sąsiedzi nie stwierdzili, aby skarżący kiedykolwiek tam mieszkał.
Skarżący nie figuruje w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi gm. Pacanów, a zgodnie z art. 2 ust. 15a pkt 1 udw, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności m.in. informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Co więcej, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze skarżący podaje adres do korespondencji: M. [...], gm. S. Po wysłaniu na ten adres wezwania z 7 grudnia 2022 r., skarżący zareagował stawiając się w MGOPS. Wysłany przez Sąd na ten adres formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został przez skarżącego odebrany i odesłany. W rubryce adres zamieszkania skarżący wpisał M. [...], a w rubryce adres do korespondencji W. [...].
Ustalenia organów co do miejsca zamieszkania skarżącego należy więc uznać za prawidłowe. Zostały bowiem poczynione w oparciu o zobiektywizowane kryteria. Wpływu na wynik sprawy nie ma okoliczność, że skarżący domaga się pomocy w zamieszkaniu w budynku pod adresem W. [...]. Dodatek węglowy przysługuje bowiem na zakup węgla w celu ogrzania lokali mieszkalnych, tj. takich w których wnioskodawcy już zamieszkują i gospodarują. Żaden przepis ustawy o dodatku węglowym nie wprowadza przesłanki przyznania tego dodatku dla poprawienia warunków bytowych do poziomu umożliwiającego zamieszkanie w danym budynku.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 Ppsa w zw. z § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18). Mając na uwadze treść przywołanych regulacji, rodzaj sprawy, a także oceniwszy działanie pełnomocnika strony przez pryzmat kryteriów wskazanych w § 4 ust. 2 rozporządzenia, a także to, że stawki opłat należne pełnomocnikom z urzędu od wielu lat nie uległy zmianom, należało przyznać koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w kwocie 442,80 zł. Składa się na nie wynagrodzenie za reprezentowanie skarżącego w pierwszej instancji, ustalone na podstawie § 4 ust. 2 (150% opłaty minimalnej) w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia na kwotę 360 zł podwyższone - stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia - o podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23%.