Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 18 maja 2023 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C., od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Jędrzejów z 29 marca 2023 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że A. C. zwróciła się do OPS w Jędrzejowie o ustalenie prawa do powyższego świadczenia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką A. C.. A. C. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych (wydanym dla dzieci do 16 roku życia) oraz orzeczeniem tego samego Zespołu zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie pracuje i jest uprawniona do renty rolniczej z KRUS z tytułu niezdolności do pracy do 31 stycznia 2027 r. Kolegium podkreśliło, że renta rolnicza nie wyklucza możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż podstawą przyznania renty rolniczej jest utrata zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, a to nie jest tożsame z brakiem zdolności do podjęcia pracy innej, niż wykonywana w gospodarstwie rolnym.
Dlatego też kwestia zdolności i możliwości podjęcia zatrudnienia oraz nieczynienia tego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę uprawnioną do renty rolniczej, wymaga zawsze indywidualnego ustalenia w okolicznościach danej sprawy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 lutego 2023 r., II SA/Bd 1099/22).
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że z oświadczenia wnioskodawczyni z 20 marca 2023 r. wynika, że została ona poinformowana o przepisie, który mówi o zawieszeniu świadczenia rentowego z KRUS na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko. Ponadto o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty strona została poinformowana w decyzji Kolegium z 23 lutego 2023 r. Organ podkreślił, że zawieszenie prawa do emerytury/renty unicestwia negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro jednak strona nie doprowadziła do zawieszenia prawa do renty rolniczej to nie ma możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji dodał, że jeśli strona, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do renty rolniczej, możliwe stanie się płynne przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, A. C. zarzuciła błędne ustalenie faktów i dokonanie nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W uzasadnieniu skargi jej autorka powołując się na wyrok WSA w Lublinie z 26 kwietnia 2022 r., II SA/LU 971/21 podkreśliła, że zbyt daleko idący jest wniosek, jakoby orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wykluczało podejmowanie jakiegokolwiek zatrudnienia, czy wykonywanie pracy zarobkowej. Dalej skarżąca wskazała, że nie posiada prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, ale posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Dodała również, że do października 2022 r. prowadziła działalność gospodarczą, którą zawiesiła. Tym samym zrezygnowała z pracy celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej skarżąca poparła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna. Jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z posiadanym prawem do renty rolniczej i pobieraniem tego świadczenia.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) dalej zwanej: "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty.
Z powołanych przepisów wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki.
Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest, że córka skarżącej spełnia powyższy warunek. Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca -w niniejszej sprawie skarżąca - musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w szczególności "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".
Ponadto w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca pobiera rentę rolniczą), to ustawa o świadczeniach rodzinnych wprost przewiduje, że osobie tej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela (zob. wyroki NSA: z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 i z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Renta jest wprawdzie prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na posiadaniu prawa do renty.
W niniejszej sprawie skarżąca została pouczona przez organ I instancji jak i przez SKO w Kielcach o konieczności zawieszenia pobierania świadczenia rentowego w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca tego jednak nie uczyniła. Trafnie więc organ odwoławczy uznał, że istnieje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na dyspozycję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Na rozprawie sądowej skarżąca złożyła oświadczenie, że nie próbowała zawiesić prawa do pobieranej renty rolniczej, bo uważa, że powinna jej przysługiwać zarówno ta renta, jak i świadczenie pielęgnacyjne.
Odnosząc się do tego oświadczenia trzeba jeszcze raz podkreślić, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie i wprowadza zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń. Dlatego jeżeli skarżąca nie zawiesi wypłaty renty rolniczej, to prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie uzyska.
Odnosząc się do treści skargi należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, a także w skardze, że co do zasady pobieranie renty rolniczej nie uniemożliwia ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samo bowiem uzyskiwania renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie oznacza utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, jako że podstawą przyznania renty rolniczej jest utrata zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, a to nie jest tożsame z brakiem zdolności do podjęcia pracy innej niż wykonywana w gospodarstwie rolnym (por. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., I OSK 188/22). Uzyskanie renty rolniczej nie oznacza więc niemożliwości spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Powodem jednak, dla którego skarżąca nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest to, że nie zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, ale to, że nie zawiesiła wypłaty przysługującej jej renty rolniczej.
Ponieważ zarzut podniesiony w skardze nie odniósł zamierzonego skutku, a brak jest okoliczności skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji z urzędu, skargę należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.),