Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach 17 października 2022 r. skierował do A. P. zawiadomienie o podjęciu czynności zdeponowania broni i amunicji w depozycie organu Policji. Z informacji zawartej w piśmie wynika, że podstawą tej czynności był art. 19 ust. 1a ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2020 r., poz. 955). W uzasadnieniu wskazano, że fakt prowadzonego przeciwko A. P. postępowania karnego stanowi przesłankę do sformułowania poglądu, że nie jest on wiarygodny co do posiadania i używania broni, a tym samym wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zachowanie ww. jakkolwiek nie potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu pozwala na założenie, że stwarza on zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego. Oskarżenie o naruszenie prawa, a tym bardziej o popełnienie przestępstwa umyślnego, daje podstawę do twierdzenia, że osoba postawiona w stan oskarżenia nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych w celu zapewnienia ładu i poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z 15 grudnia 2022 r. A. P. zaskarżył opisaną wyżej czynność materialno – techniczną z zakresu administracji publicznej z 17 października 2022 r., polegającą na odebraniu za pokwitowaniem i przekazaniu należącej do niego broni palnej wraz z amunicją i legitymacją posiadacza broni do depozytu WPA KWP w Kielcach, zarzucając organowi naruszenie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji.
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle powołanego przepisu wskazał, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Podobnej wykładni dokonał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sygn. akt P 43/12.
Zdaniem skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji nie przytoczył jakichkolwiek okoliczności, które pozwoliłoby przyjąć, że stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację odnośnie obaw co do wiarygodności, jakie budzi postępowanie skarżącego w kontekście bezpieczeństwa i posiadania broni i amunicji podkreślając, że nie kieruje się złą wolą, a jedynie szeroko rozumianym bezpieczeństwem. Zgodnie ze stanowiskiem organu, uzasadnieniem dokonanej czynności jest toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie w sprawie kradzieży mienia tj. o przestępstwo z art. 278 § 1 kk, a równolegle przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie karne w sprawie celowego utrudnienia i uniemożliwienia wykonania prawidłowo zgłoszonego polowania tj. o przestępstwo z art. 52 pkt 8 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie. Osoba posiadająca pozwolenie na broń winna charakteryzować się nienaganną postawą, a więc organy Policji w przypadku zaistnienia obawy o sprzeczne z prawem użycie broni powinny reagować wykorzystując ustawowe uprawnienie do prewencyjnego zabezpieczenia broni.
Organ stwierdził również, że zasada domniemania niewinności znajduje zastosowanie wyłącznie na gruncie postępowania karnego, a celem czynności prowadzonych przez Wydział Postępowań Administracyjnych KWP w Kielcach nie jest zbadanie, czy skarżący dopuścił się czynów zabronionych, ale czy jego zachowanie nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
Na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. uczestniczący w postępowaniu na zasadzie art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej Ppsa, Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę działania Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach stanowił art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2020 r., poz. 955) dalej u.b.a., zgodnie z którym - Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego:
- a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.
Uwzględniając powyższą regulację należy stwierdzić, że postawienie zarzutu popełnienia jednego z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. oznacza jedynie zezwolenie, a nie nakaz dla Policji albo Żandarmerii Wojskowej wykonania tej czynności materialno-technicznej. Jak zaznaczył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12, ustawodawca nie daje Policji swobody w sferze stosowania art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas gdy zachodzi obawa, że oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
W ocenie Sądu, dokonując zaskarżonej czynności Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach wadliwie uznał, że zachodzą przesłanki do odebrania broni palnej wraz z amunicją i legitymacją posiadacza broni na podstawie cyt. przepisu. Z treści pisma z 17 października 2022 r. skierowanego do skarżącego wynika, że przyczyną jej podjęcia było prowadzenie przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo z art. 278 § 1 kk, czyli przestępstwa umyślnego, które stanowi przesłankę do sformułowania poglądu, że nie jest on wiarygodny, co do posiadania i używania broni i wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Organ stwierdził, że zachowanie skarżącego pozwala na założenie, że stanowi on zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, zaś samo oskarżenie o naruszenie prawa, a tym bardziej o popełnienie przestępstwa umyślnego, daje podstawę do twierdzenia, że osoba postawiona w stan oskarżenia nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych w celu zapewnienia ładu i poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli.
Należy zatem zauważyć, że argument dotyczący obawy, że skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, wynikający z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. jest oparty tylko na założeniu, że toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie karne o przestępstwo określone w tym przepisie. Bezspornie sformułowane przeciwko skarżącemu zarzuty dotyczą przestępstwa z art. 278 § 1 kk, a zatem noszącego znamiona przestępstwa umyślnego, wymienionego w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W ocenie Sądu jednak, taka argumentacja nie jest wystarczająca.
W orzecznictwie w kontekście uprawnienia Policji do czynności odebrania broni na gruncie art. 19 ust. 1a u.b.a. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2021 sygn. akt II OSK 2530/18, wskazując sposób wykładni tego przepisu. Sąd stwierdził, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Przeprowadzając wywód prawny, NSA porównał przepisy ustawy o broni i amunicji dotyczące wydawania i cofania pozwoleń na broń oraz odbierania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami, w kontekście bezpieczeństwa samego posiadacza broni oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego.
Przepisy art. 10 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 określają, że pozwolenie na broń wydaje się jedynie temu, kto nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Osobie skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 nie można wydać pozwolenia na broń. Podstawą faktyczną decyzji o odmowie wydania pozwolenia na broń jest zatem wyłącznie fakt prawomocnego skazania osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń za jedno z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2531/15, z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1549/15). Tylko taki fakt, jak stanowi art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., jest również podstawą faktyczną wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2531/15, z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1549/15, z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 976/17, z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 781/16 lub z 16 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2475/16).
Odbieranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami reguluje art. 19 ust. 1 i ust. 1a u.b.a. Zdaniem Sądu, w ust. 1 cyt. przepisu warunek odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni mówiący o tym, że "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu", dotyczy cofnięcia pozwolenia na broń lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, czyli wydania w tym zakresie decyzji (art. 20 u.b.a.). Wśród sytuacji wymienionych w art. 19 ust. 1 u.b.a. mieści się przypadek wskazany w art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., czyli sytuacja, polegająca na tym, że osoba posiadająca pozwolenie na broń należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 u.b.a.
Zatem przepis art. 19 ust. 1 u.b.a. stwarza możliwość odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, która z tego powodu, że została skazana prawomocnym orzeczeniem za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi zagrożenie dla siebie oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego. Dokonanie tej czynności może mieć miejsce w każdym czasie pomiędzy ujawnieniem tego skazania, a wydaniem podlegającej wykonaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. Z art. 19 ust. 1 u.b.a. wynika, że dla dokonania tej czynności koniecznym jest wykazanie, że zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu.
Podsumowując wywód prawny Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro osobie posiadającej pozwolenie na broń, która została skazana prawomocnym orzeczeniem za określone przestępstwo, można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni, pod warunkiem, że zwłoka zagraża bezpieczeństwu publicznemu, to tym bardziej taki warunek powinien występować, gdy wobec osoby posiadającej pozwolenie na broń postępowanie karne za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. dopiero się toczy.
Podzielając w całości powyższą argumentację i stanowisko co do wykładni art. 19 ust. 1a u.b.a., w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach nie wskazał okoliczności uzasadniających odebranie skarżącemu broni na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a. Sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo z art. 278 § 1 kk czyli przestępstwa umyślnego, wymienionego w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie może stanowić wyłącznej przyczyny tej czynności, a tylko taka argumentacja wynika z uzasadnienia zawartego w piśmie z 17 października 2022 r. Wykazanie przesłanki, że osoba przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego nie może ograniczyć się do ogólnych twierdzeń na temat rodzaju zarzucanego jej czynu, lecz powinno polegać na wskazaniu konkretnych okoliczności w zachowaniu takiej osoby, uzasadniających odebranie jej posiadanej zgodnie z prawem broni i amunicji.
Tymczasem, poza opisem zarzucanych skarżącemu przestępstw poprzez powołanie przepisów Kodeksu karnego zawierających ich znamiona nie wskazano chociażby na wagę zarzucanych mu czynów lub okoliczności ich popełnienia albo okoliczności mające miejsce po wszczęciu postępowania karnego uzasadniające odebranie skarżącemu broni i amunicji. Stwierdzenie organu, że skarżący nie wykazał się należytym szacunkiem do norm prawnych, stanowionych w celu zapewnienia ładu i poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli może dotyczyć każdej osoby, która dopuszcza się naruszenia takich norm, ale jeszcze nie potwierdza obawy, że konkretnie skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób, co jest koniecznym warunkiem uzasadniającym podjęcie zaskarżonej czynności na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach ocenił postawę skarżącego wyłącznie w odniesieniu do zarzucanego mu przestępstwa, stypizowanego w art. 278 § 1 kk, nie zaś do jego konkretnego zachowania.
W rezultacie uznać należy, że organ nie wykazał zasadności zaskarżonej czynności, a jego postępowanie nosi cechy arbitralności. Oceny tej nie zmienia podniesiona w odpowiedzi na skargę nowa okoliczność tzn. prowadzenia przeciwko stronie równolegle postępowania karnego w sprawie celowego utrudniania i uniemożliwienie wykonania prawidłowo zgłoszonego polowania tj. o przestępstwo z art. 52 pkt 8 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie. W szczególności, powyższą okoliczność organ podnosi dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, co oznacza, że ten argument w ogóle nie stanowił uzasadnienia dla podjęcia zaskarżonej czynności.
Ponadto, w tym wypadku również Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach powołuje się wyłącznie na sam fakt postawienia skarżącemu zarzutów w postępowaniu karnym w sprawie celowego utrudniania i uniemożliwienie wykonania prawidłowo zgłoszonego polowania, nie wskazuje zaś konkretnego zachowania strony, które uzasadniałoby odebranie jej posiadanej zgodnie z prawem broni i amunicji.
Nieprawidłowe uznanie organu, że zachodzi obawa, że skarżący, jako oskarżony o popełnienie przestępstwa umyślnego, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, może stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego pozwala stwierdzić, że organ administracji naruszył art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji.
Z podniesionych wyżej względów Sąd na zasadzie art. 146 § 1 Ppsa, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.