Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. odmówił przyznania B. B. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko K. B.. W uzasadnieniu organ podał, że dochód rodziny B. B. przekroczył w 2002 r. 504 zł. w przeliczeniu na osobę, co w myśl art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) wyklucza możliwość przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Jako podstawę do uwzględniania dochodu rodzinny z 2002r. przy ocenie prawa do świadczeń rodzinnych należnych w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., organ podał art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Powyższa decyzja została odebrana przez B. B. osobiście w dniu 8 lipca 2004 r.
W dniu 8 września 2004 r. zostało złożone pismo B. B., w którym prosi o przywrócenie terminu do rozpatrzenia jej odwołania od decyzji odmawiającej przyznania prawa do zasiłku i dodatków oraz o przywrócenie jej tych zasiłków. W uzasadnieniu strona powołała się na swoją chorobę psychiczną tj. schizofrenię trwającą od 4 lat, oraz na fakt przyjmowania codziennie leków psychotropowych. Podniosła też, że sytuacja jej rodziny jest bardzo ciężka, a kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego przekroczyła zaledwie o 21 groszy.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podnosząc, że B. B. nie podała w swoim wniosku żadnej konkretnej przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ani też nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ uznał, że podnoszony przez stronę fakt choroby i przyjmowania leków psychotropowych nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu, ponieważ przy dokonywaniu czynności procesowych strona jest zobowiązana do zachowania szczególnej staranności, a brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Postanowieniem wydanym w tym samym dniu, SKO stwierdziło również uchybienie przez Ba. B. terminu do wniesienia odwołania.
W skardze z dnia 29 października 2004 r. na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania B.B. podniosła, że przyczyną uchybienia terminu był zły stan jej zdrowia w okresie gdy biegł termin do wniesienia odwołania, wynikły ze schizofrenii na którą cierpi i stale się leczy oraz z faktu przyjmowania leku psychotropowego pernazyny, co uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy. Do skargi B. B. dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 28 października 2004 r. stwierdzające, że od 2000 r. do nadal leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dorosłych z powodu przewlekłego schorzenia psychotycznego oraz że w okresie od początku lipca 2004 r. wymagała intensywnego leczenia i wsparcia drugiej osoby z powodu zaostrzenia się objawów choroby psychicznej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W nawiązaniu do treści złożonego przez stronę zaświadczenia lekarskiego wyraziło pogląd, że skarżąca miała możliwość ustanowienia pełnomocnika w osobie swojej pełnoletniej córki, która mogła w jej imieniu dokonywać czynności procesowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sądowa kontrola przeprowadzona w niniejszej sprawie wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Nie było w sprawie wątpliwości, że skarżąca złożyła prośbę o przywrócenie uchybionego przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz, że wspomniała w niej o swojej chorobie psychicznej- schizofrenii na którą cierpi od 2002 r. Aczkolwiek B. B. nie wyartykułowała wyraźnie, aby to ta właśnie choroba była powodem uchybienia terminu, to jednak taką przyczynę mógł i powinien był odczytać z jej pisma organ rozpoznający prośbę. Skoro bowiem wiadomym powszechnie jest, że choroby są częstymi przyczynami podawanymi przez strony w uzasadnieniu próśb o przywrócenie terminów, a B. B. nie wskazała żadnych innych powodów dla których uchybiła terminowi, to już taka informacja o chorobie strony powinna doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia tej istotnej dla sprawy okoliczności, do czego obliguje organy administracji publicznej zasada ogólna wskazana w art. 7 kpa.
Ponadto organ, jeżeli miał wątpliwości, czy i jaką przyczynę uchybienia terminu podaje strona, powinien był, stosownie do treści art. 9 kpa, należycie i wyczerpująco poinformować stronę o okolicznościach prawnych sprawy, gdyż to organ zobowiązany jest czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu organ powinien był udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do wymogów formalnych i materialnych prośby o przywrócenie terminu, a to w celu umożliwienia stronie uzupełnienia prośby w zakreślonym w tym celu terminie. Pominięcie przez organ administracyjny tej czynności mogło doprowadzić do naruszenia słusznego interesu obywatela, przez pozbawienie strony możliwości merytorycznej oceny jej sprawy przez organ administracyjny II instancji. Nie przesądzając bowiem zasadności prośby strony o przywrócenie terminu, należy stwierdzić, że rodzaj choroby na którą cierpi oraz sposób działania środków psychotropowych, które przyjmuje, mogły uniemożliwić stronie zarówno napisanie w terminie odwołania jak i zlecenie tej czynności osobie trzeciej, co sugeruje organ w odpowiedzi na skargę (por. wyrok NSA z 14 listopada 1995 r. sygn. Akt SA/Wr 236/95, Lex nr 27054).Ustalenie czy tak rzeczywiście było wymaga jednak podjęcia przez organ wskazanych wyżej czynności w celu umożliwienia stronie uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu.
Stwierdzenie przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że choroba strony i fakt przyjmowania leków psychotropowych nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu jest co do zasady chybione(skoro choroba, zwłaszcza psychiczna może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu), a przed dokonaniem wyżej wskazanych czynności, w niniejszej sprawie co najmniej przedwczesne.
Uchybienia prawa procesowego, o jakich mowa wyżej, powodują konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c). ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).
Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Uwzględniając treść art. 58§ 2 kpa organ wyjaśni również, czy B. B. składając prośbę o przywrócenie terminu zachowała 7-dniowy termin o jakim mowa w tym przepisie. W tym celu konieczne będzie w szczególności ustalenie, kiedy ewentualnie ustała wskazana przez skarżącą przyczyna uchybienia terminu.
Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku oparte zostało o przepis art. 152 p.o.p.s.a.