Uzasadnienie
Postanowieniem z 8.05.2023 r. znak: WOA.7721.32.2023 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "ŚWINB") – po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie dopuszczalności odwołania złożonego przez R. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (dalej "PINB") z 2.03.2023 r. znak: PINB-SO.5162.25.2021.I, podjętej po rozpatrzeniu wniosku R. K. z 31.01.2023 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji i odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ŚWINB z 16.04.2004 r. znak: WINB-WOA-7144/5/20/04 (utrzymującej w mocy decyzję PINB z 23.01.2004 r. znak: PINB.SO-7143-1-3/04) w sprawie nakazu usunięcia występującego zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, spowodowanego złym stanem technicznym stropów nad mieszkaniem Nr [...] i [...] w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] poprzez wykonanie remontu stropów, na podstawie projektu budowlanego, który należy przedłożyć do PINB i pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienie budowlane, ponieważ brak jest przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że w ww. decyzji PINB z 2.03.2023 r., wydanej na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., zawarto prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone R.owi K. 7.03.2023r. (wtorek), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Natomiast odwołanie tej strony (wraz z rozpatrywanym oddzielnie wnioskiem o przywrócenie terminu) zostało przesłane za pośrednictwem platformy e-PUAP 4.04.2023 r. – a zatem 14 dni po upływie terminu do jego złożenia.
Tym samym, złożone w niniejszej sprawie odwołanie R. K. zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, co stanowi okoliczność obiektywną i w razie stwierdzenia takiego uchybienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł R. K., domagając się uchylenia ww. postanowienia ŚWINB i zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
R. K. wniósł do tut. Sądu również skargę na postanowienie z 8.05.2023 r. znak: WOA.7721.32.2023, którym ŚWINB – po rozpoznaniu jego wniosku – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB z 2.03.2023 r. znak: PINB-SO.5162.25.2021.1 w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ŚWINB z 16 kwietnia 2004 r.
Wyrokiem z 27.09.2023 r. o sygn. akt II SA/Ke 434/23 tut. Sąd uchylił ww. postanowienie ŚWINB z 8 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie ŚWINB stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez R. K. od decyzji PINB z 2.03.2023 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Zgodnie art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei w myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Treść art. 134 K.p.a. wskazuje wyraźnie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W rezultacie, każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy na to, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 129 § 2 K.p.a. Ponadto, stwierdzenie uchybienia terminowi jest rozstrzygnięciem bardzo restrykcyjnym, albowiem zamyka stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji.
W tym miejscu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie ŚWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego, jednocześnie wydając – w tym samym dniu (8.05.2023 r.) – postanowienie, którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z 2.03.2023 r. Skarżący, kwestionując w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 434/23 to ostatnie rozstrzygnięcie, zauważył że organowi – pomimo pandemii – umknęła informacja o przebiegu jego zachorowaniu na COVID-19, podkreślając że swojej choroby nie planował i z tego powodu nie mógł przewidzieć, że nie będzie w stanie zachować terminu do wniesienia odwołania.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4.07.2013 r. o sygn. akt. II OSK 588/12 (dostępny na stronie https://cbois.nsa.gov.pl) co do tego, że pomiędzy stwierdzeniem uchybienia terminu a przywróceniem terminu istnieją ścisłe powiązania systemowe. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, ale w przypadku złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie staje się ono ostateczne. Uchylenie tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny powoduje, że brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki uchybienia terminu, warunkującej z kolei wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., które zostało zaskarżone przez stronę.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem tut. Sąd wyrokiem z 27.09.2023 r. o sygn. akt II SA/Ke 434/23 tut. Sąd uchylił ww. postanowienie ŚWINB z 8.05.2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji PINB z 2.03.2023 r. odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ŚWINB z 16 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia tut. Sąd stwierdził, że cyt.:
- - "odmawiając przywrócenia terminu w kontekście regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył art. 58 § 1 i § 2 w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane uchybienia procesowe miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia".
- - "ŚWINB nie odniósł się do wskazanego przez skarżącego złego stanu jego zdrowia, który miał mieć bezpośredni wpływ na wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W tej kwestii ŚWINB stwierdził jedynie, że skarżący wiedząc, iż 14 marca 2023 r. zapada na zdrowiu winien był ustanowić pełnomocnika do prowadzenia swojej sprawy, jeżeli nie czuł się na siłach do samodzielnego jej prowadzenia, zwłaszcza, że odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu złożone zostały drogą elektroniczną, a więc bez wychodzenia z domu".
Tym samym, skoro tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 434/23 uchylił postanowienie ŚWINB z 8.05.2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z 2.03.2023 r., wskazując na brak odniesienia się przez organ do podnoszonego przez wnioskodawcę złego stanu jego zdrowia (który miał mieć bezpośredni wpływ na wniesienie odwołania z uchybieniem terminu), konieczne stało się także uchylenie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że będące obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wywołuje skutek prawny w postaci ustania postępowania odwoławczego. Tymczasem – wobec wydania przez Sąd ww. wyroku z 27.09.2023 r. o sygn. akt II SA/Ke 434/23 – po stronie ŚWINB powstał obowiązek ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji, ewentualne pozytywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wyłącza możliwość stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W przypadku bowiem gdyby przesądzono, że istnieje podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia o uchybieniu terminu do jego wniesienia spowodowało by sytuację, w której w obrocie prawnym funkcjonowałyby – wzajemnie sprzeczne – zarówno postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jak i decyzja merytoryczna organu wyższego stopnia, wydana na skutek rozpoznania tego samego, wniesionego skutecznie, odwołania.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (100 zł).