Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej w skrócie jako Kolegium) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 27 marca 2018 r. znak: [...] odmawiającą przyznania E. J. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium podniosło, że E. J. w dniu 9 stycznia 2018 r. złożyła odwołanie od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 27 grudnia 2017 r. przyznającej jej zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. W odwołaniu wystąpiła jednocześnie o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 30 października 2015 r. do dnia 30 listopada 2017 r. Kolegium w piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. uznało, że w/w wniosek należy rozpatrzyć w odrębnym postępowaniu i przekazało sprawę do organu właściwego, którym jest organ I instancji tj. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. w K. Organ I instancji ww. decyzją z dnia 27 marca 2018 r. odmówił E. J. przyznania ww. świadczenia za wnioskowany okres.
Kolegium, rozpoznając odwołanie od decyzji pierwszoinstacyjnej, wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 30 października 2015 r. E. J. wystąpiła do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 30 listopada 2015 r. została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do dnia 30 października 2015 r. W orzeczeniu uznano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Orzeczenie to strona odebrała w dniu 11 grudnia 2015 r., ale nie złożyła po tej dacie odrębnego wniosku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy przyjął, że wniosek taki złożyła dopiero w dniu 9 stycznia 2018 r. tj. w treści odwołania od decyzji z dnia 27 grudnia 2017 r.
Organ II instancji przywołał w dalszej kolejności brzmienie przepisów art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że świadczenia rodzinne, w tym zasiłek pielęgnacyjny, są świadczeniami przyznawanymi na wniosek osoby zainteresowanej. Zasadą ustaloną w przywołanych wyżej przepisach jest ustawy jest, jak wskazało Kolegium, to, że świadczenia są przyznawane od miesiąca złożenia wniosku. Jedynie w przypadku ubiegania się o świadczenia związane z niepełnosprawnością, mogą być przyznawane z mocą wsteczną. Stanowi o tym art. 24 ust. 2a ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli wniosek zostanie złożony w okresie trzech miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności, świadczenie przyznawane jest od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Są to przepisy prawa materialnego i w stosunku do tak ustalonych terminów nie ma możliwości zastosowania przywrócenia terminu. Ponadto niepodjęcie czynności w okresie czasu zakreślonym tym terminem przez uprawniony podmiot powoduje wygaśnięcie przysługującego mu prawa.
Organ podkreślił, że bez znaczenia pozostaje natomiast powód złożenia wniosku po upływie ww. terminu i przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie powyższego stanowiska. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że wydawane przez Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenia stanowią w głównej mierze podstawę do ubiegania się przez osoby występujące o orzeczenie o uzyskanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub innych świadczeń przysługujących osobom niepełnosprawnym. W związku z tym nie jest możliwe, aby pracownicy nie poinformowali wnioskodawczyni o jej prawie do zasiłku pielęgnacyjnego. Wnioskodawczyni nie dopełniła zatem należytej staranności w ustaleniu celu ubiegania się o orzeczenie oraz prawa, jakie z tego tytułu może nabyć.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E. J., stwierdzając, że z decyzją się nie zgadza, wskazała, iż o niczym nie zapomniała, a to pracownik MOPR w K. nie udzielił jej informacji, wydając pierwsze orzeczenie. Skarżąca wyraziła gotowość konfrontacji na sali sądowej z pracownikiem MOPR w K. przy ulicy Zamenhoffa. Podniosła, że to jeden pracownik wydawał jej orzeczenie z dnia 30 listopada 2015 r. Nie jest zatem prawdą, że skarżąca nie dotrzymała terminu do wniesienia pierwszego wniosku.
Autorka skargi wniosła o rozsądne rozpatrzenie skargi i przyznanie wyrównania, o którym szczegółowo opisała w pismach znajdujących się w aktach sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 r. E. J. poparła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga E. J. nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 24 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 2a ww. ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Wynika z powyższego, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ustępie 2a art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc w tym okresie - tj. trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu w K. z dnia 29 grudnia 2017 r., II SA/Ke 828/17, lex nr 2434040 i powołany tam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, IV SA/Gl 229/17, lex nr 2375452).
Zatem nie sama ciągłość istnienia niepełnosprawności potwierdzona kolejnymi decyzjami decyduje o przyznaniu świadczenia od określonej daty, ale złożenie wniosku o jego przyznanie w zakreślonym przepisami terminie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2017 r., II SA/Sz 737/17, lex nr 2363574).
Bezspornie w niniejszej sprawie E. J. nie złożyła w wymaganym dyspozycją art. 24 ust. 2a u.ś.r. terminie wniosku o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego w związku z uzyskaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 30 listopada 2015 r., które odebrała w dniu 11 grudnia 2015 r. Taki wniosek strona złożyła dopiero w dniu 9 stycznia 2018 r. wraz z odwołaniem od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia 27 grudnia 2017 r. przyznającej jej zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.
Jak wskazywała skarżąca w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze, powodem niezłożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w związku z wydaniem orzeczenia przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. dnia 30 listopada 2015 r. stwierdzającego jej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym był brak wiedzy o przysługującym uprawnieniu do otrzymania ww. świadczenia, spowodowany niepoinformowaniem skarżącej o przysługującym uprawnieniu przez pracownika wydającego to orzeczenie.
Jednakże, jak trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, termin trzymiesięczny, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest terminem prawa materialnego. To oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (por. m.in. cyt. wyżej wyrok WSA w Gliwicach, IV SA/Gl 229/17, czy wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Lu 69/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2014 r., II SA/Gl 478/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji okoliczności wskazywane przez skarżącą najpierw we wniosku, potem w odwołaniu, a następnie w skardze, że jest osobą schorowaną, że nie wiedziała o konieczności złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w określonym prawem terminie, a także nie została poinformowana przez pracownika Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. (a jak twierdzi w skardze – przez pracownika MOPR w K.) o przysługującym jej uprawnieniu do przedmiotowego świadczenia rodzinnego, nie mogły odnieść skutku w postaci przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną.
Reasumując, stwierdzić należy, że w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skoro E. J. w wymaganym przepisami ustawy terminie nie złożyła wniosku o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego w związku z wydaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w dniu 30 listopada 2015 r., przy czym powody niezłożenia takiego wniosku nie mogły mieć w sprawie znaczenia z uwagi na rodzaj uchybionego terminu. Organy orzekające w tym zakresie nie posiadają w takim przypadku swobody decyzyjnej.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.