Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u F. G. chorobę zawodową: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry rąk pochodzenia zawodowego wymienioną w poz. 18,1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115).
W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą wydania decyzji jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz ocena narażenia zawodowego sporządzona przez przedstawiciela Inspektoratu. Fakt, że w okresie swojego wieloletniego zatrudnienia w różnych zakładach pracy, F. G. miał długotrwały kontakt zawodowy ze związkami chromu obecnymi w olejach przemysłowych, smarach, płynach antykorozyjnych i chłodzących, przyczynił się do postania rozpoznanej u niego choroby zawodowej.
Rozpoznając odwołanie wniesione od tego rozstrzygnięcia przez A. oraz B., Państwowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa stwierdził nieważność decyzji organu I-szej instancji.
Podniósł, że została ona skierowana do osób nie będących stronami w sprawie, gdyż zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych, który winien być podstawą prawną rozstrzygania, decyzje w tych sprawach kieruje się do ostatniego zakładu pracy, w którym pracownik był narażony na czynnik wywołujący chorobę zawodową. W niniejszym przypadku, tym ostatnim zakładem jest Zakład Usługowy, którego właścicielem jest F. G. Odwołujące się zakłady pracy nie mogą być zatem stronami w tym postępowaniu. Ponadto F.G. jako właściciel zakładu nie podlega przepisom kodeksu pracy, nie jest pracownikiem i nie mają do niego zastosowania przepisy dotyczące chorób zawodowych. Dlatego też decyzja będąca przedmiotem odwołania wydana została bez podstawy prawnej
Skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył F.G. wnosząc ojej uchylenie i "utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy". Zarzucił:
- - naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię (Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. i z dnia 30 lipca 2002 r.) oraz
- - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez błędną interpretację art. 107, 28 i 156 § 1 pkt 4 kpa.
Skarżący zakwestionował przyjęte przez organ II instancji pojęcie ostatniego zakładu pracy, którym w jego ocenie były A. Ponadto krąg stron mogących brać udział w postępowaniu określony jest art. 28 kpa, a nie § 10 rozporządzenia i ustalenie go przez organ I instancji było prawidłowe.
Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn aniżeli podniesione w jej uzasadnieniu.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest bowiem w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Dlatego niezależnie od merytorycznej oceny argumentów zawartych w uzasadnieniu tak zaskarżonej decyzji jak i zwalczających je zarzutów skargi podnieść należy, że przepis art. 138 § 1 i 2 kpa regulujący zakres rozstrzygnięć organów II instancji nie przewiduje możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. Rozpoznając sprawy wskutek odwołania organy wydają - zgodnie z tym przepisem - decyzje merytoryczne, które mogą utrzymywać w mocy zaskarżone orzeczenie lub je zmienić i decyzje kasacyjne. Katalog rodzajów rozstrzygnięć wymieniony w przepisie art. 138 § 1 i 2 kpa jest zamknięty nie może podlegać jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej. W szczególności, organ nie może zastosować przepisu art. 156 § 1 kpa, który normuje sytuacje, w jakich organ wyższego stopnia działa niejako odwoławczy w toku instancji, lecz jako organ nadzoru, którego kompetencje i uprawnienia przy stosowaniu art. 156 są węższe aniżeli organu odwoławczego.
Jeżeli organ II instancji w toku postępowania odwoławczego dostrzeże zaś jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, może - stosownie do poczynionych ustaleń - wydać jedynie orzeczenie takiej treści, jakie przewidziane jest w art. 138 kpa, np. w razie rażącego naruszenia prawa - uchylić i zmienić decyzję, a w sytuacji gdy wydana została bez podstawy prawnej, z naruszeniem przepisów o właściwości, res iudicata czy skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie - uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzyć postępowanie I instancji.
Stosując sankcję nieważności i stwierdzając w postępowaniu odwoławczym nieważność zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wydał orzeczenie nie wymienione w art. 138 § 1 i 2 kpa, czym dopuścił się rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), co skutkować musiało stwierdzeniem przez Sąd nieważności rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy o p.p.s.a. (por. także wyroki NSA: w Warszawie z 4 stycznia 2000 r., I SA 344/99, LEX nr 47259 oraz Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z 3 grudnia 1999 r., I SA/Wr 101/98, LEX nr 39728).
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s. a, zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania o art. 200 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt lc rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi, po raz wtóry oceni merytorycznie rozstrzygnięcie będące przedmiotem odwołania i wyda stosowne orzeczenie, odpowiadające w treści art. 138 § 1 lub 2 kpa - w zależności od przyjętych ustaleń.