Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 16 ust. 2-4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 3-4, art. 26, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / tekst jedn. Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm./ przyznał S. P. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, począwszy od 1 maja 2007r., wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca spełnia określone ustawą warunki do otrzymania tego zasiłku.
W odwołaniu od tej decyzji S. P. zarzucił, iż wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożył w kwietniu 2007r. i Zespół ten w dniu 2 maja 2007r. wydał orzeczenie stwierdzające istnienie niepełnosprawności od 23 kwietnia 2007r. stąd zasiłek powinien być wypłacany od kwietnia a nie od maja 2007r.
Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do OSP w dniu 29 maja 2007r. Do wniosku załączone zostało orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 maja 2007r., zaliczające S. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem, że niepełnosprawność ta ma charakter trwały i datuje się od 23.04.2007r. Ze złożonego oświadczenia wynika, że S. P. nie pobierał dotychczas dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Skoro odwołujący się złożył wniosek w dniu 29 maja 2007r., prawidłowo organ I instancji przyznał prawo do zasiłku począwszy od 1 maja 2007r. Organ wskazał, ze w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, o jakiej mowa w art. 24 ust. 3 a ustawy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję S. P. wniósł o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc kwiecień 2007r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Podstawę prawną ustalenia zaskarżoną decyzją początkowej daty, od której należy się skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny, stanowił art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W takim brzmieniu przepis ten obowiązywał w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji. Jednakże wyrokiem z dnia 23 października 2007r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt P 28/07 /Dz. U. 2007 Nr 200 poz. 1446/ stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek.
Co prawda w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o ustalenie niepełnosprawności został uwzględniony już przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a więc przez organ I instancji, jednakże w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Trybunał wyraził pogląd, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. W niniejszej sprawie tą datą był 23 kwietnia 2007r. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne /art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/, dlatego też zbędne jest przytaczanie szczegółowo przyczyn, dla których owa niezgodność została stwierdzona. Dla potrzeby wykazania istnienia omawianej sprzeczności także w dacie wydania zaskarżonej decyzji wystarczające jest jedynie to, że stan prawa w tej dacie był identyczny ze stanem poddanym osądowi Trybunału Konstytucyjnego.
Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia / o ile termin ten nie zostanie inaczej określony/. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 30 października 2007r. i z tą datą art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił swoją moc. Jakkolwiek więc w dacie wydawania zaskarżonej decyzji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został jeszcze wyeliminowany z obrotu prawnego, to już wtedy był on niezgodny z Konstytucją. Organ administracji publicznej samodzielnie niezgodności tej stwierdzić nie mógł, w związku z czym nie mógł odmówić z tego powodu zastosowania tego przepisu. Dokonując jednak kontroli aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może nie uwzględnić stanu potwierdzonego późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie może bowiem akceptować decyzji wydanej w oparciu o przepis, którego legalność została podważona przez Trybunał Konstytucyjny.
Takie stanowisko potwierdza chociażby art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi / Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej uppsa/, zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy między innymi od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W sytuacji, gdyby sąd administracyjny zawsze miał badać zgodność decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, nie biorąc pod uwagę rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego przepisów, na podstawie których kontrolowana decyzja została wydana, zamieszczenie takiej regulacji w zasadzie byłoby bezprzedmiotowe. Podobny pogląd, co do możliwości odmowy zastosowania przez sąd przepisu niezgodnego z Konstytucją wyraził zarówno Naczelny Sąd Administracyjny / por. wyrok z dnia 23.02.2006 / II OSK 1403/05/, z dnia 16 lipca 1999r. II SA 1240/99/ jak i Sąd Najwyższy / por. postanowienie z dnia 7 grudnia 2000r. III ZP 27/00 OSNP 20012/10/331/.
Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b uppsa.
Odnosząc się do zawartego w skardze żądania, aby to Sąd przyznał skarżącemu zasiłek za miesiąc kwiecień 2007r. wskazać należy, iż sądy administracyjne / z wyjątkiem przewidzianym w art. 154 § 2 uppsa, który jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi/ sprawują tylko kontrolę prawidłowości zaskarżonych do niego decyzji i innych aktów. W przypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana niezgodnie z prawem, stosownie do art. 145 § 1 uppsa sąd administracyjny może tylko taką decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub też stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Sąd nie może natomiast zastępując organ przyznawać stronie uprawnień.